Теодора Кантакузина
| Теодора Кантакузина | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Роден(а) | околу 1330 г. Византиско Царство | ||||
| Починал(а) | ок. 1396 (возр. 65–66) Константинопол, Византиско Царство (денешен Истанбул, Турција) | ||||
| Сопружник | |||||
| Деца | Халил бег Хатиџе Хатун | ||||
| |||||
| Династија | Кантакузини (по раѓање) Отоманска династија (по брак) | ||||
| Татко | Јован VI Кантакузин | ||||
| Мајка | Ирина Асенина | ||||
| Вероисповед | Грчко православие | ||||
Теодора Кантакузина (грчки: Θεοδώρα Καντακουζηνή, на латиница: Theodṓra Kantakouzēne; ок. 1330 - ок. 1396, позната и како Теодора Хатун) — византиска принцеза, ќерка на царот Јован VI Кантакузин и втора законска сопруга на отоманскиот султан Орхан Гази.[1]
Живот
[уреди | уреди извор]Теодора била една од трите ќерки на царот Јован VI Кантакузин и неговата сопруга Ирина Асенина. Историчарот Никифор Грегорас погрешно ја нарекува „Марија“ во еден пасус.[1] Во јануари 1346 година, за да го зацврсти сојузот на нејзиниот татко со отоманскиот емират и да ги спречи Османлиите да ѝ пружат помош на царицата-регент Ана Савојска за време на тогашната граѓанска војна, таа била верена за отоманскиот владетел, Орхан I.[2][3]
Венчавката се случила во летото истата година и претставувала невиден настан, бидејќи легитимна христијанска принцеза била обединета во брак со муслимански владетел, но унијата не била оспорена од ниту еден религиозен авторитет, ниту христијански ниту исламски. Нејзините родители и сестри ја испратиле до Селимбрија, каде што претставниците на Орхан, вклучувајќи ги и великаните на неговиот двор и коњаничкиот полк, пристигнале со флота од 30 бродови. Церемонија се одржала во Селимбрија, каде што пратениците на Орхан ја пречекале и ја испратиле до османлиските земји во Витинија, преку Мраморното Море, каде што се одржала свадбата.[2]
Теодора останала христијанка по бракот и била активна во поддршката на христијаните што живееле под отоманска власт, а работела и да осигури дека христијанските отпадници кои се преобратиле во ислам се враќаат во својата првобитна религија.[4][2] Во 1347 година, таа го родила својот единствен син, Халил-бег, последното од децата на Орхан, кој бил заробен од џеновски пирати за откуп додека сè уште бил дете. Византискиот цар Јован V Палеолог одиграл клучна улога во неговото конечно ослободување. Подоцна, Халил се оженил со Ирина, ќерка на Јован V Палеолог и сестра на Теодора, Елена Кантакузина.
Покрај тридневниот престој во Цариград во февруари 1347 година, по победата на нејзиниот татко во граѓанската војна,[2] Теодора останала во османлискиот двор сè до смртта на Орхан во 1362 година. Тогаш, Мурат I, син на Орхан и неговата конкубина Нилуфер Хатун, седнал на престолот и наредил синот на Теодора да биде погубен. После тоа, таа се вратила во Цариград, каде што живеела со својата сестра, царицата Елена, во палатата.[1][2] Последен пат е познато дека била држена затворена во Галата за време на краткото владеење на Андроник IV Палеолог таму во 1379–81 година.[4]
Деца
[уреди | уреди извор]Со Орхан, таа имала две деца:
- Шехзаде Халил (1347–1362). Последното дете на Орхан. Се оженил со својата мајчина братучетка, византиската принцеза Ирина Палеологина, и имал два сина. Тој бил погубен од неговиот полубрат, Мурат I.
- Хатиџе Хатун. Се омажила за Сулејман бег, син на Сару Бату Савџи бег и братучед на Орхан. Тие имале два сина, Хамза бег (кој имал син, Мехмед бег) и Мустафа бег (кој имал син, Осман бег), и две ќерки, Илалди Хатун и Фатма Хатун.
Прикази во фикција
[уреди | уреди извор]Фикционализирана форма на нејзиниот лик бил тема на романот „Адора“ на Бертрис Смол, објавен во 1980 година.
Наводи
[уреди | уреди извор]Извори
[уреди | уреди извор]- Nicol, Donald MacGillivray (1996). The Reluctant Emperor: A Biography of John Cantacuzene, Byzantine Emperor and Monk, c. 1295–1383. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52201-4.