Теба (месечина)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Теба
Thebe.jpg
Слика од Теба направена од вселенското летало Галилео на 4 јануари 2000
Откривање
Откривач Стивен П. Синот / Војаџер 1
Откриено 5 март 1979
Ознаки
Орбитални особености
Периапсида 218000 km[lower-alpha 1]
Апоапсида 226000 km[lower-alpha 2]
Главна орбита полупречник
221889.0±0.6 km (Шаблон:Jupiter radius)[1]
Занесување 0.0175±0.0004[1]
0.674536±0.000001 d (16 h 11.3 min)[1]
23.92 km/s (calculated)
Наклон 1.076±0.003 ° (to Jupiter's equator)[1]
Месечина на Јупитер
Физички особености
Димензии 116 × 98 × 84 km[2]
Среден полупречник
49.3±2.0 km[2]
Зафатнина ≈ 500000 km3
0.013 m/s2 (0.004 g)[2][lower-alpha 3]
20–30m/s[3][lower-alpha 4]
synchronous
zero
Албедо 0.047±0.003[4]
Температура ≈ 124 K

Теба (/ˈθб/ грчки: Θήβη), позната и како Јупитер XIV, е четвртата месечина на Јупитер според растојание од планетата. Била откриена од Стивен Л. Синот од фотографиите кои вселенската сонда Војаџер 1 ги направила на 5 март 1979, додека го прелетувала Јупитер.[5] Во 1983 година, месечината била официјално именувана по митолошката нимфа Теба.[6]

Втора по големина од внатрешните сателити на Јупитер, Теба орбитира по надворешниот раб на прстенот кој се формира од прашината исфрлена од нејзината површина.[3] Месечината е со неправилен облик и со црвеникава боја, и се смета дека како Амалтеја се состои од мраз заедно со непознати количества на други материи. На површината има големи кратери и високи планини, некои од нив можат по големина да се споредат со самата месечината.[2]

Теба била фотографирана во 1979 година со Војаџер 1 и 2, и подоцна, во 1990-тите, уште подетално со вселенското летало Галилео .[2]

Откривањето и согледувања[уреди | уреди извор]

Теба била откриена од страна на Стивен Л. Синот од сликите на Војаџер 1 направени на 5 март 1979 година и првично ѝ била дадена привремената ознака S/1979 J 2.[5][7] Во 1983 година, била официјално именувана по митолошката нимфа Теба која му била љубовница на Зевс—грчкиот еквивалент на Јупитер.[6]

Откако била откриена со Војаџер 1, Теба била фотографирана и од Војаџер 2 во 1979 година.[3] Меѓутоа, пред да стигне леталото Галилео на Јупитер, сознанијата биле доста ограничени. Галилео ја исликал речиси цела површина на Теба и помогнал да се разјасни нејзиниот состав.[2]

Орбита[уреди | уреди извор]

Теба е најоддалечената од внатрешните месечини на Јупитер, и орбитира на растојание од околу 222,000 км (3.11 Јупитерови радиуси). Нејзината орбита има орбитално занесување од 0.018 и наклон од 1.08° во однос на екваторот на Јупитер.[1] Овие вредности се невообичаено високи за внатрешен сателит и можат да се објаснат со минато влијание на најблискиот Галилеев сателит, Ија.[3] Во минатото, неколку орбитални резонанци со Ија веројатно поминале низ орбитата на Теба додека Ија постепено исчезнувала од Јупитер и истите ја возбудиле орбитата на Теба.[3]

Орбитата на Теба се наоѓа во близина на надворешниот раб на прстенот, кој е составен од прашината исфрлена од месечината. По исфрлањето на прашината наноси се упатиле накај планетата под дејство на Појтинг–Робертсон ефектот формирајќи прстен.[8]

Физички карактеристики[уреди | уреди извор]

Теба има неправилен облик, со најблиска елипсовидна апроксимација од 116×98×84 km. Нејзината површина е веројатно помеѓу 31,000 и 59,000 (~45,000) км2. Нејзините волуменска густина и маса не се познати, но под претпоставка дека нејзината густина е како онаа на Амалтеја (околу 0.86 g/cm3),[2] масата може да се процени на околу 4.3 × 1017 кг.

Слично на сите внатрешни сателити на Јупитер, Теба ротира синхронично со своето орбитално движење, така што едното лице секогаш ѝ е свртено накај планетата. Нејзината ориентација е таква што долгата оска секогаш покажува на Јупитер.[3][3]

Кратерот Зетус е најголемиот кратер (со дијаметар од околу 40 км) кратер и единствената именувана површина на месечината Теба. Има неколку светли точки на работ на овој кратер.[2] Се наоѓа на далечната страна на Теба, која не е свртена кон Јупитер. Бил откриен со вселенското летало Галилео. Името го добил по Зетус, сопругот на нимфата Теба во грчката митологија.[9]

Површината на Теба е темна и се појавува во црвеникава боја.[4] Има значителна асиметрија помеѓу почетните и крајните хемисфери: водечката хемисфера е 1.3 пати посветла од крајната. Асиметричноста најверојатно е предизвикана од повисоката брзина и фреквенција на влијанијата на водечката хемисфера, која ископува светла материја (веројатно мраз) од внатрешноста на месечината.[4] Површината на Теба е со многу кратери и се чини дека постојат барем три или четири ударни кратери кои се многу големи, секој приближно со големина колку самата Теба.[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

Објаснувачки белешки

  1. Calculated as a×(1 − e), where a is semimajor axis and e is eccentricity.
  2. Calculated as a×(1 + e), where a is semimajor axis and e is eccentricity.
  3. The estimate from Thomas, 1998 was divided by 1.5 to account for the difference in assumed densities.
  4. The estimate from Burns, 2004 was divided by 1.5 to account for the difference in assumed densities.

Цитати

Цитирани извори

Надворешни врски[уреди | уреди извор]