Сoдермалм

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Воздушна снимка на Седер Стокхолм
Браониркагатан на Содермалм.
Плоштадот Рисгарден во областа Слусен, Содермалм.
Дрвена куќа на Асогатан 213, изградена во 1730 година.
Јужна кула, зграда висока 86 метри во близина на Медборгарплантсен. Изградена во 1997 година по цртежи на данскиот архитект Хенинг Ларсен.

Содермалм, често скратен на само Седер, е област и остров во центарот на Стокхолм.

Преглед[уреди | уреди извор]

Округот го опфаќа истоимениот голем остров (порано наречен Исан). Иако Содермалм обично се смета за остров, водата и на нејзиниот север и на југ не тече слободно, туку минува низ канали.

Содермалм е поврзан со околните области со голем број мостови. Се поврзува со Гамла стан на север преку Слусен, мрежа од пат и железница и брава што го дели езерото Меларен од Балтичкото Море, до Лингхолмен на северозапад со еден од поголемите мостови на градот, Вестерброн, до островот Рајмершолм до на запад, до Лиjeхолмен на југозапад со мостот Лиjeхолмен, до Арста од Арстаброн и Скансброн, до Јоханешов од Јоханешовсброн и Сканстулсбро на југ и на крај до Содра Хамарбихамнен на исток до мостот Данвикстул.

Административно, Содермалм е дел од општината Стокхолм. Составува, заедно со Гамла стан и некои други окрузи, од 2007 година подрачје на административниот округ Содермалмс, честопати преведен како округ Седермалм.

Историја[уреди | уреди извор]

Дрвени згради на Содермалм во 1924 година, нацртани од Фердинанд Боберг.

Името Содермалм (како Suthaermalm ) првпат се споменува во 1288 година во писмо од епископот Анунд од Стронгнес. До почетокот на 17 век, Содермалм била главно рурална, земјоделска област.[1] Неговите први урбани области биле планирани и изградени во средината на 17 век, опфаќајќи мешавина од станови од работничката класа, како што се малите црвени колиби, од кои неколку сè уште може да се видат во североисточниот дел на Содермалм, и летниковци и павилјони на побогати семејства, како што е павилјонот на Емануел Шведбеборг, кој сега се наоѓа во музејот на отворено Скансен. За тоа време, тоа било и локацијата на можеби првиот театар во Скандинавија, Бјорнгердштатерн . Содермалм честопати е поетски наречен Söders höjder („височини на југ“), што ја одразува нејзината топографија на проerирни карпи и карпести ридови. Навистина, ридовите на Содермалм даваат извонреден поглед на хоризонтот на Стокхолм.

Во 18 век, викендичките од работничката класа што се држеле до Маријабергет, стрмните карпи свртени кон Ридарфјорден, биле заменети со големите згради кои се присутни и денес. Дури на почетокот на 20 век, урбанизацијата ја опфатила целата ширина на Содермалм, па дури и денес делови од Содермалм имаат рурално чувство кон нив, како на пример пејзажот на мали парцели што се искачуваат по падините на Ериксдал.

Содермалм некогаш бил познат како „сиромашен“ простор во Стокхолм. Меѓутоа, денес, Содермалм е познат како дом на боемска, алтернативна култура и широк спектар на културни удобности. Во меѓувреме, зголемената побарувачка за домување, како и зголемената гентрификација на централните делови на Стокхолм, ги прави становите во Содермалм се потешки или скапи. Така, она што некогаш било област на работничката класа, сега е донекаде област на привилегираните.[2]

Географија[уреди | уреди извор]

Соседства и парохии[уреди | уреди извор]

На островот има четири парохии на Шведската црква (од запад кон исток):

  • Хегалид, поделен од парохијата Марија Магдалена во 1925 година.
  • Марија Магдалена, поделена од парохијата на Стокхолмската катедрала во 1591 година, а потоа поделена на модерните парохии.
  • Катерина, поделена од Марија Магдалена во 1654 година.
  • Софија, поделена од Катерина во 1917 година, а исто така вклучува и делови од копното јужно од Содермалм.

Главни знаменитости[уреди | уреди извор]

Црквата Хагалид во јули 2006 година.
Содра Театар на плоштадот Мозабаке, Содермалм.
  • Гата Лејон
  • Хегалидна црква
  • Карл Јоханслусен
  • Катарина Лифт
  • Црква Катерина
  • Црква Марија Магдалена
  • Медборгархусет
  • Стокхолмска џамија
  • Катедрала Свети Ерик
  • Скатескрапан
  • Слусен
  • Содра Театерн
  • Софиска црква
  • Јужна станица во Стокхолм
  • Јужна кула
  • Ниторгет

Култура[уреди | уреди извор]

Во поезија и проза[уреди | уреди извор]

  • Песните и поемите на Фредман на популарниот поет и текстописец од 18 век, Карл Мајкл Белман, се исполнети со повторливи референци за имиња на места, првенствено барови и медовински сали, на Содермалм.[3][4]
  • Прославениот прв пасус од сатиричниот роман на Аугуст Стриндберг „Црвената соба“ го опишува Стокхолм како што се гледа од Мозабек на Содермалм, каде што се одвива голем дел од приказната.
  • Градот на моите соништа, прва во серијата книги на Пер Андерс Фогелстром, која раскажува приказна за неколку генерации Стокхолмери, го следи животот на младиот работник Хенинг на Содермалм.
  • Лизбет Саландер и други ликови во Милениумската трилогија на Стиг Ларсон живеат и работат во „Содермалм“. Голем дел од дејствијата во тие книги се одвиваат во таа област.
  • Грета Гарбо пораснала во таа област.
  • Уметниците Јунг Лин, Блејди и Еко2К пораснале во оваа област, сите на крајот станале идни соработници.

Во поп културата[уреди | уреди извор]

  • Мојанг, развивач на видео игри и издавач најпознат по создавањето на популарната игра Мајнкрафт, ги има нивните главни канцеларии сместени на Содермалм.[5] 

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Stockholm Stories“. Посетено на 14 April 2014.
  2. Franzén, M. "New social movements and gentrification in Hamburg and Stockholm: A comparative study." Journal of Housing and the Built Environment 20 (2005): 51-77.
  3. „Bellmanmuseet“. Time Out.
  4. „Bellmanhuset“. Bellmanhuset. Посетено на 10 March 2016.
  5. „Minecraft Official Site“. 7 July 2021.