Прејди на содржината

Сусуму Китагава

Од Википедија — слободната енциклопедија
Сусуму Китагава
北川 進
Роден(а)4 јули 1951(1951-07-04) (74 г.)
Кјото, Јапонија
ПолињаХемија
УстановиУниверзитет во Кјото
Познат поМетално-органски рамки
Страница
Official website

Сусуму Китагава (北川 進, роден на 4 јули 1951) — јапонски хемичар, добитник на Нобелова награда, специјализиран за координативна хемија, со фокус на органско-неоргански хибридни соединенија и хемиски и физички својства на порозни координативни полимери, особено метално-органски рамки. Тој е истакнат професор и соосновач на Институтот за интегрирани науки за клеточни материјали на Универзитетот во Кјото. Во 2025 година, ја добил Нобеловата награда за хемија заедно со Ричард Робсон и Омар М. Јаги.

Живот

[уреди | уреди извор]
Китагава присуствувал на онлајн состанок со Шигеру Ишиба (9 октомври 2025 година)

Китагава е роден на 4 јули 1951 година во Кјото.

Тој докторирал по хемија на јаглеводороди на Универзитетот во Кјото во 1979 година, откако ги завршил додипломските студии на истата институција. Истата година бил назначен за доцент на Универзитетот Киндаи, каде што бил унапреден во предавач во 1983 година и вонреден професор во 1988 година.[1][2]

Во 1992 година, тој станал професор по неорганска хемија на Токискиот метрополитенски универзитет.[1] Се вратил на Универзитетот во Кјото во 1998 година како професор по неорганска функционална хемија на Одделот за синтетичка хемија и биолошка хемија.[2][3] Во 2007 година, тој бил соосновач на Институт за интегрирани науки за клеточни материјали, работејќи како заменик-директор основач, а потоа како директор од 2013 до 2023 година.[4][5] Во 2024 година, тој бил назначен за извршен потпретседател за промоција на истражувања на Универзитетот во Кјото.[6]

Неговите академски ангажмани во странство вклучуваат постдокторска стипендија на Универзитетот Тексас А&М со Ф. Алберт Котон (1986–1987) и гостин-професор на Градскиот универзитет во Њујорк (1996).[1][3][7] Тој добил почесен докторат од Техничкиот универзитет во Минхен во 2018 година.[8]

Китагава бил член и придружен член на Советот за наука на Јапонија од 2011 до 2023 година.[2][9]

Во 2025 година, Китагава, заедно со Ричард Робсон и Омар М. Јаги, ја добиле Нобеловата награда за хемија за нивната основна работа на молекуларни градежни блокови за метално-органски рамки.[10]

Истражување

[уреди | уреди извор]

По откритијата на Макото Фуџита (1994) и Омар М. Јаги (1995), Китагава во 1997 година покажал дека координативните полимерни структури поседуваат својства на адсорпција на гас, што било клучно откритие за развој на функционални порозни материјали.[3]

Неговите највлијателни дела вклучуваат:

  • Клучен извештај од 1997 година за порозен координативен полимер (MOF) за адсорпција на мали молекули.[1][11][12]
  • Ран преглед на функционални порозни координативни полимери од 2004 година.[1]
  • Преглед од 2009 година на „меки порозни кристали“, кои се одликуваат со голема структурна трансформабилност при хемиска или физичка стимулација.[11]

Награди

[уреди | уреди извор]
Китагава присуствувал на прес-конференција на Универзитетот во Кјото откако биле објавени добитниците на Нобеловата награда на 3 октомври 2025 година.
Китагава со Омар Јаги
  • 2003 – Награда на Јапонското хемиско друштво (CSJ) за креативна работа[1]
  • 2008 – Награда за истражување „Хумболт“[1]
  • 2009 – Награда на Хемиското друштво на Јапонија[13]
  • 2010 – Лауреати на цитати на Thomson Reuters[14]
  • 2011 – Медал со виолетова лента[15]
  • 2013 - Награда Де Женс[16]
  • 2016 – Награда на Јапонската академија[17]
  • 2016 – Медал „Фред Басоло“, Универзитет Нортвестерн[18]
  • 2017 – Награда „Хемија за иднината“ „Солвеј“[19]
  • 2017 – Награда Фуџихара, Фондација за наука Фуџихара[20]
  • 2019 година - Гран при де ла Фондацијата де ла Маисон де ла Чими[21]
  • 2019 – Предавач на Емануел Мерк[22]
  • 2019 – Член на Јапонската академија[23]
  • 2023 – Член на Кралското друштво[24]
  • 2025 – Нобелова награда за хемија
  • 2025 – Личност со културни заслуги[25]
  • 2025 – Орден на културата[25]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 „Susumu Kitagawa“. Angewandte Chemie International Edition. 48 (47): 8818–8820. 9 November 2009. Bibcode:2009ACIE...48.8818.. doi:10.1002/anie.200904270.
  2. 1 2 3 „CV : Susumu KITAGAWA“ (PDF). Kitagawa.icems.kyoto-u.ac.jp. Посетено на 12 October 2017.
  3. 1 2 3 Rebecca Trager (9 October 2025). „Meet the three scientists who have just won the Nobel prize in chemistry“. Chemistry World. Архивирано од изворникот на 11 October 2025. Посетено на 11 October 2025.
  4. ↑ „物質-細胞統合システム拠点（iCeMS） 1拠点構想等の概要（京都大学）“ [Institute for Integrated Cell-Material Sciences (iCeMS): Overview of the Center Initiative (Kyoto University)]. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (јапонски). 2009. Архивирано од изворникот на 9 May 2009. Посетено на 11 October 2025.
  5. ↑ „Timeline“. Institute for Integrated Cell-Material Sciences. Архивирано од изворникот 2025-07-10. Посетено на 11 October 2025.
  6. ↑ „Profile: Susumu Kitagawa“. Kyoto University Institute for Advanced Study (англиски). Посетено на 12 October 2025.
  7. ↑ Kitagawa, Susumu (20 June 2001). 集積型金属錯体: クリスタルエンジニアリングからフロンティアオービタルエンジニアリングへ [Supramolecular Metal Complexes: From Crystal Engineering to Frontier Orbital Engineering] (јапонски). Kodansha. ISBN 978-4-06-153395-0. Посетено на 11 October 2025.
  8. ↑ „Nobel Prize in Chemistry for TUM Honorary Doctor Kitagawa“. Technical University of Munich. 8 October 2025. Посетено на 11 October 2025.
  9. ↑ „日本学術会議会長談話 | 坂口志文先生のノーベル生理学・医学賞受賞、北川進先生のノーベル化学賞受賞を祝して“ [Statement by the President of the Science Council of Japan | Congratulating Dr. Shimon Sakaguchi on winning the Nobel Prize in Physiology or Medicine and Dr. Susumu Kitagawa on winning the Nobel Prize in Chemistry] (PDF). Science Council of Japan (јапонски). 10 October 2025. Посетено на 11 October 2025.
  10. ↑ Robles-Gil, Alexa; Watkins, Ali (2025-10-08). „Nobel Prize in Chemistry Awarded to Architects of Metal-Organic Frameworks“. The New York Times. Посетено на 2025-10-08.
  11. 1 2 Koester, Vera (8 October 2025). „Nobel Prize in Chemistry 2025“. ChemistryViews.
  12. ↑ Kondo, Mitsuru; Yoshitomi, Tomomichi; Matsuzaka, Hiroyuki; Kitagawa, Susumu; Seki, Kenji (1997). „Three-Dimensional Framework with Channeling Cavities for Small Molecules: “. Angewandte Chemie International Edition. 36 (16): 1725–1727. doi:10.1002/anie.199717251.
  13. ↑ „2008 – Pioneering and Developing Studies on Chemistry od [sic] Coordination Space“. The Chemical Society of Japan. 2014-09-20. Посетено на 2025-10-08.
  14. ↑ „2010 – Thomson Reuters Predicts Nobel Laureates“. Thomson Reuters. 2010-09-21. Посетено на 2025-10-08.[мртва врска]
  15. ↑ „Susumu Kitagawa Decorated with Medal with Purple Ribbon (Kyoto University iCeMS)“. 京都大学アイセムス. 2011-06-15. Посетено на 2025-10-08.
  16. ↑ „Royal Society of Chemistry Prize Winners 2013“. Angewandte Chemie International Edition. 52 (38): 9890–9891. 2013-09-16. Bibcode:2013ACIE...52.9890.. doi:10.1002/anie.201305312. ISSN 1433-7851. Посетено на 2025-10-08.
  17. ↑ „Recipients of the Imperial Prize, the Japan Academy Prizes and the Duke of Edinburgh Prize elected“. The Japan Academy. 14 March 2016. Посетено на 11 October 2025.
  18. ↑ „2016 – Fred Basolo Medal for Outstanding Research in Inorganic Chemistry: Department of Chemistry“. Northwestern University. Посетено на 2025-10-08.
  19. ↑ Kondo, Mitsuru; Yoshitomi, Tomomichi; Matsuzaka, Hiroyuki; Kitagawa, Susumu; Seki, Kenji (1997). „Three-Dimensional Framework with Channeling Cavities for Small Molecules: “. Angewandte Chemie International Edition. 36 (16): 1725–1727. doi:10.1002/anie.199717251.
  20. ↑ „Fujihara Award (2015–2019)“. 藤原科学財団 (јапонски). Посетено на 2025-10-09.
  21. ↑ Kitagawa, Susumu; Kitaura, Ryo; Noro, Shin-Ichiro (2004). „Functional Porous Coordination Polymers“. Angewandte Chemie International Edition. 43 (18): 2334–2375. Bibcode:2004ACIE...43.2334K. doi:10.1002/anie.200300610. PMID 15114565.
  22. ↑ Horike, Satoshi; Shimomura, Satoru; Kitagawa, Susumu (2009). „Soft porous crystals“. Nature Chemistry. 1 (9): 695–704. Bibcode:2009NatCh...1..695H. doi:10.1038/nchem.444. PMID 21124356.
  23. ↑ „Distinguished Professor and iCeMS Director Susumu Kitagawa elected as member of Japan Academy“. KUIAS Kyoto University Institute for Advanced Study. 2 September 2021. Посетено на 11 October 2025.
  24. ↑ „Professor Susumu Kitagawa FRS“. Royal Society. Посетено на 2025-10-08.
  25. 1 2 „王貞治氏ら8人に文化勲章 功労者に坂茂氏ら“. The Nikkei (јапонски). 18 October 2025. Посетено на 18 October 2025.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сусуму_Китагава&oldid=5503540“