Стефанија Туркевич

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето


Стефания Туркевич-Лукянович
Стефанія Туркевич-Лукіянович
Биографски податоци
Родено имеСтефания Туркевич
Роден(а)25 април 1898 година, Лавов, Австроунгарија
Починал(а)April 8, 1977, Кембриџ, Обединето Кралство
ЗанимањаПијанист, Композитор, Музиколог
Период на активност1920 -тите - 1970 -тите години
Значајни инструменти
Пијано

Стефания Туркевич-Лукянович (Стефанія Туркевич-Лукіянович) е украински композитор, пијанист и музиколог, признат како прва жена композитор во Украина.[1] Нејзините дела беа забранети во Украина од советската влада.

Животопис[уреди | уреди извор]

Стефанија Туркевич-Лукјанович е родена на 25 април 1898 година во Лавов, Австроунгарија. Дедо на Стефанија (Лев Туркевич) и нејзиниот татко (Иван Туркевич) се свештеници. Нејзината мајка, Софија Кормошив, е пијанистка која студирала кај Карол Микули и Вилем Курц. Придружава Соломия Крушелницка.[2]:7 Целото нејзино семејство е музичари и сите свират на инструменти. Стефани свири пијано, харфа и хармоника. Композиторот подоцна се сети на своето детство и loveубовта кон музиката:

Во центарот на сето тоа беше мајка ми, која прекрасно свиреше пијано. Како дете, сакав да ја слушам нејзината игра. Потоа создадовме салонски оркестар дома. Игравме вака: татко ми на бас ..., ние сме мајка на пијано, (Ленио) Лионио на виолончело, јас на хармониум, (Маријка и Зенко) Марика и Зенко ... на виолини. Татко ми, исто така, создаде семеен хор. Ова беа нашите први чекори во светот на музиката. Тато никогаш не штедеше пари или не се извинуваше кога дојде во прашање нашиот музички живот.[2]:23

Среден ред (од лево кон десно): Ирена, Лев и Стефанија околу 1915 година

Стефани ги започна студиите по музика кај Васил Барвински. Од 1914 до 1916 година студирал во Виена како пијанист кај Вилем Курц. По [Прва светска војна], студирал со Адолф Чибински на Универзитетот во Лавов, додека ги посетувал неговите предавања за теорија на музика во Конзерваториумот во Лавов.[2]:10

Во 1919 година, таа го напишала своето прво музичко парче, Литургија, која била изведена неколку пати во Катедралата Свети Georgeорѓи во Лавов.[3]

Во 1921 година студирал со Гвидо Адлер на Универзитетот во Виена и со Јозеф Маркс на Универзитет за музика и изведувачки уметности во Виена. Ги завршил студиите во 1923 година, добивајќи диплома за наставник.[3]

Во 1925 година, таа се омажи за Роберт Лисовски и отпатува со него во Берлин, каде живееше од 1927 до 1930 година и студираше со Арнолд Шенберг и Франц Шрекер.[2]:14 Во 1927 година се роди нејзината ќерка Зоја.[4]

Во 1930 година, таа отпатува во Прага, Чехословачка, каде што студираше со Зденек Надели во Универзитетот Чарлс, и со Отакар Шин во Конзерваториум во Прага. Исто така, студирал композиција кај Витезлав Новак на Музичката академија. Во есента 1933 година, таа предава пијано и станува придружник на Конзерваториумот во Прага. Во 1934 година го одбрани докторатот со дисертација за украинскиот фолклор во руски опери.[2]:15 Докторирал музикологија во 1934 година од украински слободен универзитет во Прага. Таа стана првата жена од Галиција (тогаш дел од Полска) која добила докторат.

Се вратил во [Лавов] во 1934 година. До почетокот на Втората светска војна работел како наставник по музичка теорија и пијано на Лавовскиот конзерваториум и станал член на Сојузот на украински професионални музичари.[3]

Во есента 1939 година, по советската окупација на западна Украина, Стефанија работеше како учителка и концертмајстор во Операта Лавов, а од 1940 до 1941 година беше вонреден професор на Конзерваториумот во Лавов. По затворањето на конзерваториумот, таа продолжи да предава на Државното музичко училиште. Во пролетта 1944 година, таа замина за Виена.[3] Бегајќи од Советскиот Сојуз, во 1946 година се пресели на југ [Австрија], а оттаму во Италија, каде што го запозна својот втор сопруг, Нарцис Лукјанович, доктор во британската команда.[5]

Во есента 1946 година, Стефани се пресели во Обединетото Кралство и живееше во Брајтон (1947 - 1951), Лондон (1951 - 1952), Бароу Гарни (близу Бристол ) (1952 - 1962), Белфаст ([[Северна Ирска]) (1962 - 1973) и Кембриџ (од 1973 година).

Кон крајот на 1940 -тите, таа се врати на композицијата. Од време на време таа повторно се појавуваше како пијанист, особено во 1957 година во серија концерти во украинските заедници во Англија и во 1959 година на концерт за пијано во Бристол. Таа беше членка на Британското здружение на жени композитори и музичари (до 1972 година).

Нејзината опера „Срцето на Оксана“ беше изведена во Винипег (Канада) во 1970 година во концертна сала на стогодишнината, под уметничко раководство на нејзината сестра Ирена Туркевич-Мартинец.[6][7]

Нејзините композиции се модерни, но потсетуваат на украински народни песни кога не се експресионистички. Таа продолжи да компонира во 1970 -тите.

Стефанија Туркевич-Лукјанович почина на 8 април 1977 година во Кембриџ, Обединетото Кралство

Композиции[уреди | уреди извор]

Симфониски дела[уреди | уреди извор]

  • Симфонија –бр. 1 – 1937
  • Симфонија бр. 2 (а) – 1952 г.
  • Симфонија бр. 2 (b) (2- верзија)
  • Симфониета – 1956
  • Три Симфонічни Ескизи – 1975
  • Симфониска песна –„La Vita“
  • Вселенска симфонија – 1972 г.
  • Апартман за двоен гудачки оркестар
  • Фантазија за двоен гудачки оркестар

Балети[уреди | уреди извор]

  • Раце - девојката со исушени раце – Бристол, 1957
  • Бисери - ѓердан
  • Пролет (детски балет) - пролет - (детски балет) 1934 – 1935
  • Мавка (а) - Мавка - „Шумската нимфа“ – 1964 – 67 – Белфаст
  • Мавка (б) - Мавка - „Шумската нимфа“ – 1964 – 67 – Белфаст
  • Плашило – 1976 г.

Опери[уреди | уреди извор]

Детски опери[уреди | уреди извор]

  • „Кралот О“ или срцето на Оксана - кралот Ох или срцето на Оксана - 1960 година
  • „Катче“ - Младиот ѓавол
  • „Пролетен град“ - Заговор со зеленчук (1969)

Хорски дела[уреди | уреди извор]

  • Литургија од 1919 година
  • Псалм до Шептитски (Псалм до Шептитски)
  • Пред битката
  • Триптих
  • Приспивна песна (Ах, без мачка) 1946 година

Камерни и инструментални дела[уреди | уреди извор]

  • Соната за виолина и пијано 1935 година
  • (а) Гудачки квартет 1960 - 1970 година
  • (б) Гудачки квартет 1960 - 1970 година
  • Трио за виолина, виола и виолончело 1960 - 1970 година
  • Квинтет за две виолини, алто, виолончело пијано 1960 - 1970 година
  • Трио за флејта, кларинет, фагот, 1972 година

Клавиер работи[уреди | уреди извор]

  • Варијации на украинската тема 1932 година
  • Фантазија: Пијано апартман на украински теми 1940 година* Импромпту – Експромт 1962
  • Гротескна 1964 година
  • Планински апартман 1966 - 1968 година
  • Циклус песни за деца 1936 - 1946 година
  • Украински песни и божиќни песни
  • Вистку плаче
  • Божиќ со Арлекин 1971 година

Разно[уреди | уреди извор]

  • Срце - Соло глас со оркестар
  • Лорелеј - наратор, хармонија и пијано 1919 година - зборови од Лесја Украинка
  • Мај - 1912 година
  • Тема за народна песна - Народни песни
  • На Мајдан - Плоштад на независноста - пијано
  • Нема да одам во шумата со коњи - песни на Лемко за глас и жици

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Ukrainian Art Song Project – Stefania Turkewich“.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Павлишин, Степанія Стефанівна. Перша українська композиторка: Стефанія Туркевич-Лісовська-Лукіянович, БаК, Lviv 2004.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Роман Кравець. „Українці в Сполученому Королівстві“. Інтернет-енциклопедія. Посетено на 2018-08-28.
  4. „Зоя Робертівна Лісовська-Нижанківська, the Encyclopedia of Modern Ukraine“ (ukrainian). Посетено на 2018-12-17.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  5. „Narcyz Lukianowicz (Нарциз Лукіянович)“.
  6. „Svoboda“ (PDF).
  7. Winnipeg Free Press, June 6, 1970

Библиографија[уреди | уреди извор]

  • Сокіл-Рудницька М. Пам’яті Стефании Лукіянович // Вільне Слово. – Торонто, 1977. – 9 и 16 юли. – С. 3.
  • Вовк В. Парастас за Стефании Туркевич-Лукіянович // Наше Життя. – Ню Йорк, 1992. – Ч. 5. – С. 6 – 9.
  • Стельмащук Р. Забутий львівський композитор-неокласик (штрихи до творческото портрета Стефании Туркевич) // Музика Галичини (Musica Galiciana) / Материали Други международни конференции. – Львів, 1999. – С. 276 – 281.
  • Павлишин С. Перша українська композиторка // Наше Життя. – Ню-Йорк, 2004. – Ч. 1. – С. 14 – 16.
  • Павлишин С. Перша українська композиторка: Стефанія Туркевич-Лисовська-Лукіянович. – Львів, 2004.
  • Карась Г. Статика и динамика на жанра на детската опера в творчеството на композиторите на Українската диаспора ХХ ст. // Висник на държавната академия на ръководството на кадрите на културата и изкуствата. – Київ, 2010. – No 2. – С. 89 – 93.
  • Яців Р. Роберт Лисовський (1893 – 1982): дух линии. – Львів, 2015. – С. 11, 13, 79 – 84, 91.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]