Статистика

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Статистика — гранка на математиката[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12] која се однесува на прибирање и интерпретација на податоци.[13] Статистичката теорија е гранка на применета математика. Во рамките на статистичката теорија, случајност и несигурност се моделираат според теорија на веројатност. Затоа што една цел на статистиката како наука е да произведе „најдобра“ информација од понудените податоци, некои автори ја сметаат за гранка на теорија на одлучување. Статистичката пракса вклучува планирање, сумаризирање и интерпретирање на набљудувања, дозволувајќи за разновидност и несигурност.

Опсег[уреди | уреди извор]

Статистиката е гранка на математиката која се однесува на прибирање, анализа, интерпретација и презентација на податоци.[14] Некои сметаат дека статистиката е посебна наука, наспроти мислењето дека е гранка на математиката.[15][16]

Математичка статистика[уреди | уреди извор]

Математичката статистика е примената на математиката во статистиката, која оригинално е настаната како наука за државата - собирање и анализа на факти за некоја држава: економијата, земјата, војската, населението итн. Математичките техники кои се користат за ова вклучуваат математичка анализа, линеарна алгебра, стохстичка анализа, диференцијални равенки и теорија на веројатност.[17] [18]

Краток преглед[уреди | уреди извор]

При примената на статистиката во решавање на некој проблем, вообичаена практика е да се почне со статистичката популација или процесот кој се проучува. Популациите може да бидат најразлични, како на пример „сите личности кои живеат во една држава“ или „секој атом кој сочинува еден кристал“.

Идеално, статистичарите собираат податоци за целата популација ( постапка која е наречена попис). Ова може да биде организирано од владините институции за статистика (на пример Државниот завод за статистика на Република Македонија).

Описна статистика се користи за да се резимираат податоците за популацијата. Нумеричките показатели кои се користат за тоа обично вклучуваат аритметичка средина, стандардно отстапување за непрекинатите податоци (како на пример приход), додека фреквенцијата и процентите се покорисни кога се опишуваат категориски податоци (како етничка припадност).

Кога пописот не е изводлив, анализите се прават врз соодветно избран дел од популацијата наречен примерок. Откако ќе се одреди примерок од популацијата кој е претставителен, се собираат податоци за единиците од примерокот преку набљудување или во експериментални услови. Повторно, и тука описната статистика се користи за резимирање на податоците. Како и да е, бидејќи избирањето на примерокот е со одреден степен на случајност, описните показателни од примерокот содржат одреден степен на несигурност во себе. Поради донесување на веродостојни заклучоци за целата популација, потребно е да се користи статистика на изводи. Истата употребува шаблони во податоците на примероците за да изведе заклучоци за популацијата, водејќи сметка за случајноста на податоците. Овие заклучоци може да имаат форма на: одговарање на прашања за податоците (тестирање на статистички хипотези), проценка на нумеричките карактеристики на податоците, опишување на меѓусебните поврзаности внатре во податоците (корелација) и моделирање на поврзаностите во податоците (на пример, користејќи регресиона анализа). Изведувањето заклучоци може да продолжи кон проценка, предвидување и оценување на вредности кои не се вклучени во примерокот кои се или во или се поврзани со популацијата која се проучува. Може да вклучи екстраполација и интерполација на временски серии или просторни податоци и исто така може да вклучи податочно рударење.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Vaughan, Liwen, Statistical Methods for the Information Professional: A Practical, Painless Approach to Understanding, Using, and Interpreting Statistics, Information Today, May 2001, Preface xvii, ISBN 978-1-57387-110-5
  2. Graham, Alan, Statistics, Teach Yourself, October 1994, ISBN 978-0-8442-3684-1
  3. Woolfson, Micael M.,Everyday Probability and Statistics: Health, Elections, Gambling and War, World Scientific Publishing Company, 30 јули 2008, стр. 4, ISBN 978-1-84816-031-6
  4. The Encyclopedia Americana, Grolier Incorporated, том 16, стр.629
  5. World Book Encyclopedia, World Book, Inc., vol.15,стр. 303
  6. Ph.D.,Downing, Douglas and Ph.D., Clark, Jeff, Statistics The Easy Way, Barron's Educational Series, 1 февруари 1997, стр. 2, ISBN 978-0-8120-9392-6
  7. Kohler, Heinz, Statistics for Business and Economics, South-Western College Pub, 27 декември 2001, ISBN 978-0-03-033981-3
  8. Myler, Harley R., Fundamentals of Engineering Programming with C and Fortran, Cambridge University Press, 28 June 1998, стр. 22, ISBN 978-0-521-62950-8
  9. Po, Li Wan, Statistics for Pharmacists, Iowa State Press, 15 јануари 1998, стр. 1, ISBN 978-0-632-04881-6
  10. Hays, William Lee, Statistics for the social sciences, Holt, Rinehart and Winston, 1973, стр. xii, ISBN 978-0-03-077945-9
  11. Статистика на msn Encarta
  12. Дефиниција за статистика на TutorVista.com
  13. Статистика на Математичката енциклопедја
  14. Moses, Lincoln E. (1986) Think and Explain with Statistics, Addison-Wesley,ISBN 978-0-201-15619-5 . pp. 1–3
  15. Moore, David (1992). "Teaching Statistics as a Respectable Subject". In F. Gordon and S. Gordon. Statistics for the Twenty-First Century. Washington, DC: The Mathematical Association of America. pp. 14–25. ISBN 978-0-88385-078-7.
  16. Chance, Beth L.; Rossman, Allan J. (2005). "Preface". Investigating Statistical Concepts, Applications, and Methods(PDF). Duxbury Press. ISBN 978-0-495-05064-3.
  17. Lakshmikantham,, ed. by D. Kannan,... V. (2002). Handbook of stochastic analysis and applications. New York: M. Dekker. ISBN 0824706609.
  18. Schervish, Mark J. (1995). Theory of statistics (Corr. 2nd print. ed.). New York: Springer. ISBN 0387945466.