Прејди на содржината

Сребрен крап

Од Википедија — слободната енциклопедија

{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Сребрен|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}

Сребрен крап
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Сребрен
Вид: Сребрен крап
Научен назив
Сребрен крап
Сребрен крап уловен во Мичиген
Млад сребрен крап
Глобално производство на сребрен крап (Hypophthalmichthys molitrix) во аквакултура во милиони тони од 1950 до 2022 година, според податоците на ФАО.

Сребрениот крап или сребреноперка (Hypophthalmichthys molitrix) — вид слатководна краповидна риба, вид азиски крап по потекло од Кина и Источен Сибир, се протега од сливот на реката Амур на север до сливот на реката Си Џијанг на југ.[1] Иако е загрозен вид во своето природно живеалиште, долго време се одгледува во Кина како една од „Четирите познати домашни риби“ (四大家鱼) заедно со крупен крап, црн крап и Бел амур.[2] Според истражувањата сребрениот крап повеќе се произведува во светот во аквакултурата отколку било кој друг вид риба освен Bелиот амур. Сребрениот крап обично се одгледува во поликултура со друг како азиски крап, или понекогаш со катала или други видови на риби.

Видот е исто така воведен или раширен преку поврзани водни патишта во најмалку 88 земји низ целиот свет. Причината за увоз генерално била за употреба во аквакултурата, но повремено се планирало и подобрување на дивиот риболов и контрола на квалитетот на водата.[3] На некои од овие места, видот се смета за инвазивен.[4][5][6]

Сребрениот крап достигнува типична должина од 60-100 см со максимална должина од 140 см[7] и тежина од 50 кг.[1]

Сребрениот крап е филтер-хранилка и поседува специјализиран апарат за хранење способен за филтрирање на честички со големина од 4 микрони, гребачите на жабрите се споени во филтер сличен на сунѓер, а епибранхијален орган лачи слуз, што помага во заробувањето на малите честички. Силна букална пумпа ја турка водата низ овој филтер. Сребрениот крап, како и сите видови Hypophthalmichthys, немаат желудник; се смета дека се хранат повеќе или помалку постојано, главно со фитопланктон, а исто така консумираат зоопланктон и детритус. На местата каде што е воведен овој вид што се храни со планктон, се смета дека се натпреварува со домородните планктојадни риби, кои во Северна Америка вклучуваат Polyodon spathula, Ictiobus cyprinellus, Dorosoma cepedianum и млади риби од скоро сите видови.[8][9]

Бидејќи се хранат со планктони, понекогаш успешно се користат за контрола на квалитетот на водата, особено во контролата на штетните сино-зелени алги (цијанобактерии). Одредени видови сино-зелени алги, особено често токсичната Microcystis, можат да поминат низ цревата на сребрениот крап неповредени, апсорбирајќи хранливи материи во процесот. Така, во некои случаи, цветањето на сино-зелените алги е засилено од сребрениот крап, а Microcystis исто така покажало дека произведува повеќе токсини во присуство на сребрениот крап. Овие крапови, кои имаат природна одбрана од своите токсини, понекогаш можат да содржат доволно алгални токсини во своите системи за да станат опасни за јадење.[8]

Екологија и зачувување

[уреди | уреди извор]

Сребрениот крап во својот природен опсег мигрира низводно за мрестење, јајцата и ларвите потоа лебдат низводно, а младите риби се изведуваат во зоната на поплавување. Ларвите и малите млади единки се хранат со зоопланктон, преминувајќи на фитопланктон откако ќе достигнат одредена големина. Видот е донекаде чувствителен на услови со ниско ниво на кислород.[10]

Видот моментално е класифициран како речиси загрозен во својот оригинален опсег, бидејќи неговото живеалиште и репродуктивното однесување се под влијание на изградбата на брани, загадувањето на водата и прекумерниот риболов. Намалувањето на популацијата се чини дека е особено значајно во кинеските делови од неговиот опсег.

Спортски риболов

[уреди | уреди извор]

Сребрениот крап е еден вид на филтер-хранилка во неговата исхрана, па затоа е тешко да се улови со типична опрема со јадица и конец. За овие риби се развиени посебни методи за риболовоње, од кои најважен е „методот на суспензија“, обично составен од голема топка од тесто што се распаѓа бавно, опкружена со гнездо од ситни јадици вградени во мамката.[8] Рибите се хранат со малите честички ослободени од топката од тесто и се удираат во топката од тесто, со намера да скршат повеќе мали честички што можат да се филтрираат од водата, на крајот закачувајќи се на ситните јадици.

Во некои области, користењето на „опрема за заробување“, во која големи, тројни куки со тежина се туркаат низ водата, е легално за заробување на рибите. Во Соединетите Американски Држави, сребрениот крап е исто така популарна цел за риболов со ланец, тие се застрелуваат и во вода и во воздух. Во вториот случај, моторните чамци се користат за да се исплашат рибите и да се намамат да скокнат од водата, а рибите се застрелуваат кога се во воздух.

Поврзани видови

[уреди | уреди извор]

Два други вида се од родот Hypophthalmichthys, крупниот крап (H. nobilis) и крупниот сребрен крап (H. harmandi). Името на родот Aristichthys понекогаш се користи и за крупниот крап, но е застарено. Крупниот крап се разликува од сребрениот крап по своето однесување (не скока од водата кога е исплашен), а исто така и во својата исхрана. Крупниот крап е исто така филтер-хранител, но тие филтрираат поголеми честички од сребрениот крап и генерално консумираат поголем дел од зоопланктон во својата исхрана од сребрениот крап, кој консумира повеќе фитопланктон.[11] Во барем некои делови од Соединетите Американски Држави, крупниот и сребрениот крап се хибридизираат во дивината и даваат плодно потомство.[12]

Крупниот сребрен крап е тесно поврзан со сребрениот крап, но неговиот роден опсег е јужно од оној на сребрениот крап, главно во Виетнам. [13] За разлика од крупен и сребрениот крап, крупниот сребрен крап не е широко воведен низ целиот свет за употреба во аквакултурата, иако барем едно воведување е направено во некои води на Советскиот Сојуз, каде што се хибридизирале со воведениот сребрен крап.[14]

Во Северна Америка

[уреди | уреди извор]

Сребрениот крап бил увезен во Северна Америка во 1970-тите за да се контролира растот на алгите во аквакултурата и општинските капацитети за третман на отпадни води, но избегал од заробеништво набргу по нивниот увоз,[4] и сега се смета за високо инвазивен вид.[15]

Сребрениот крап, со тесно поврзаниот крупен крап, често достигнуваат екстремно висока густина на популацијата и се знае дека имаат непожелни ефекти врз локалните средини и автохтоните видови.[6] [16] Тие се прошириле во реките Мисисипи, Илиноис, Охајо, Мисури, Тенеси, Вабаш и многу од нивните притоки во Соединетите Американски Држави, и се изобилни во сливот на Мисисипи од Луизијана до Јужна Дакота и Илиноис. Се чини дека браните го забавиле нивното напредување по реката Мисисипи, и до крајот на ноември 2008 година, сребрениот крап не бил уловен северно од централна Ајова на Мисисипи.[17] Браните што немаат преводници се целосни бариери за природно движење на сребрениот крап низводно, освен ако рибарите ненамерно не го потпомогнат ова движење со употреба на сребрен крап како мамка.[4][18]

Во 2020 година, Одделот за заштита и природни ресурси на Алабама пронашле сребрен крап во акумулациите Пиквик и Вилер во Алабама на реката Тенеси, но видот не го проширил својот опсег во водните патишта на Алабама.[18]

Управата за долина на Тенеси (TVA) разгледале неколку методи за контрола на ширењето на азискиот крап, вклучувајќи бариери за риби на 10 брани контролирани од TVA. Едната е биоакустична ограда за риби, која користи комбинација од звук, светлина и воздушни меурчиња. Овие бариери се инсталирани во браната Баркли во Кентаки и моментално се проучуваат за нивната ефикасност во одвраќањето на азискиот крап. Други видови бариери што се користат за азискиот крап вклучуваат јаглерод диоксид и електрична енергија. TVA спроведе студии за влијанието врз животната средина за да се минимизира влијанието на бариерите врз автохтоните видови. TVA, исто така, разгледа прилагодување на стапките на проток за време на периодите на мрестење на азискиот крап, кои обично се за време на настани со висока вода, бидејќи јајцата на азискиот крап се само полупловни и ќе потонат на дното и ќе умрат со низок речен проток. [18]

Сребрениот крап понекогаш се нарекува „летачки“ крап поради неговата склоност да скока од водата кога е исплашен, може да скокне и до 3м во воздух.[19] Било пријавувано дека кај чамците што патуваат во откриени брзи пловила им се случувало повреди поради судир со риби во воздух додека чамците седвижат со голема брзина. Сребрениот крап во скок му скршил вилица на тинејџер кој бил влечен на внатрешна гума,[19] и скијањето на вода во области каде што е присутен сребрениот крап е исклучително опасно.[20] Чудното, екстремното скокачко однесување на рибите се чини дека е уникатно за сребрениот крап од Северна Америка, оние во нивниот роден азиски опсег и воведени во други делови од светот се многу помалку склони кон скокање. Иако се предложени теории (на пример, високата густина што ја достигнува видот во делови од Северна Америка или дека воведената северноамериканска популација можеби се базирала на мал број особено „скокачки“ единки), причината за овие географски разлики не е позната со сигурност. [21]

  1. 1 2 Фрез, Рене и Поли, Даниел, уред. (2006). "Hypophthalmichthys molitrix" — FishBase. април 2006 г.
  2. ↑ Lu, Guoqing; Wang, Chenghui; Zhao, Jinliang; Liao, Xiaolin; Wang, Jun; Luo, Mingkun; Zhu, Lifeng; Bernatzhez, Louis; Li, Sifa (July 2020). „Evolution and genetics of bighead and silver carps: Native population conservation versus invasive species control“. Evolutionary Applications (англиски). 13 (6): 1351–1362. Bibcode:2020EvApp..13.1351L. doi:10.1111/eva.12982. ISSN 1752-4571. PMC 7359835. PMID 32684963.
  3. ↑ Kolar, C. S.; Chapman, D. C.; Courtenay Jr, W. R.; Housel, C. M.; Williams, J. D.; Jennings, D. P. (2005). „Asian carps of the genus Hypophthalmichthys (Pisces, Cyprinidae)―a biological synopsis and environmental risk assessment“. National Invasive Species Council. Internet Center for Wildlife Damage Management.
  4. 1 2 3 „USGS NAS silver carp fact sheet“. Архивирано од изворникот на 2009-05-10. Посетено на 2017-09-11.
  5. ↑ Conover, G.; Simmonds, R.; Whalen, M. (2007). „Management and control plan for bighead, black, grass, and silver carps in the United States“ (PDF). Washington, DC: Aquatic Nuisance Species Task Force, Asian Carp Working Group. Архивирано од изворникот (PDF) на 2017-02-13.
  6. 1 2 Irons, K. S.; Sass, G. G.; McClelland, M. A.; Stafford, J. D. (2007). „Reduced condition factor of two native fish species coincident with invasion of non-native Asian carps in the Illinois River, USA Is this evidence for competition and reduced fitness?“. Journal of Fish Biology. 71 (sd): 258–273. Bibcode:2007JFBio..71S.258I. doi:10.1111/j.1095-8649.2007.01670.x.
  7. ↑ Maccracken, J. (2016). Bureau County Illinois Fishing & Floating Guide Book.
  8. 1 2 3 Willink, P. W. (2009). „Bigheaded Carps: A Biological Synopsis and Environmental Risk Assessment“. Copeia. 2009 (2): 419–421. doi:10.1643/ot-09-041.
  9. ↑ Minder, Mario; Pyron, Mark (2017-05-30). „Dietary overlap and selectivity among silver carp and two native filter feeders in the Wabash River“. Ecology of Freshwater Fish. 27 (1): 506–512. doi:10.1111/eff.12365. ISSN 0906-6691.
  10. ↑ Frimodt, Claus (1995). Multilingual illustratet guide to the worlds commercial coldwater fish (1. изд.). Farnham, Surrey: Fishing New Books. стр. 215. ISBN 978-0-85238-213-4. Посетено на 23 November 2023.
  11. ↑ Fu, Cuizhang; Wu, Jihua; Wang, Xinyi; Lei, Guangchun; Chen, Jiakuan (November 2004). „Patterns of diversity, altitudinal range and body size among freshwater fishes in the Yangtze River basin, China“. Global Ecology and Biogeography (англиски). 13 (6): 543–552. Bibcode:2004GloEB..13..543F. doi:10.1111/j.1466-822X.2004.00122.x. ISSN 1466-822X. Посетено на 23 November 2023.
  12. ↑ Etnier, David; Starnes, Wayne (1 January 1993). The Fishes of Tennessee. Knoxville: University of Tennessee Press. стр. 74. ISBN 0-87049-711-1. Посетено на 23 November 2023.
  13. ↑ Xian, Qiming; Ramu, Karri; Isobe, Tomohiko; Sudaryanto, Agus; Liu, Xiaohua; Gao, Zishen; Takahashi, Shin; Yu, Hongxia; Tanabe, Shinsuke (1 March 2008). „Levels and body distribution of polybrominated diphenyl ethers (PBDEs) and hexabromocyclododecanes (HBCDs) in freshwater fishes from the Yangtze River, China“. Chemosphere. 71 (2): 268–276. Bibcode:2008Chmsp..71..268X. doi:10.1016/j.chemosphere.2007.09.032. ISSN 0045-6535. PMID 17980898. Посетено на 23 November 2023.
  14. ↑ Li, Shan; Wei, Hui; Vilizzi, Lorenzo; Zhan, Aibin; Olden, Julian D.; Preston, Daniel L.; Clarke, Stacey A.; Cudmore, Becky; Davies, Gareth D. (3 April 2021). „The Future of Legislation, Policy, Risk Analysis, and Management of Non-Native Freshwater Fishes in China“. Reviews in Fisheries Science & Aquaculture (англиски). 29 (2): 149–166. Bibcode:2021RvFSA..29..149L. doi:10.1080/23308249.2020.1782830. ISSN 2330-8249. Посетено на 23 November 2023.
  15. ↑ Conover, G.; Simmonds, R.; Whalen, M. (2007). „Management and control plan for bighead, black, grass, and silver carps in the United States“ (PDF). Washington, DC: Aquatic Nuisance Species Task Force, Asian Carp Working Group. Архивирано од изворникот (PDF) на 2017-02-13.
  16. ↑ Lackmann, Alec R.; Andrews, Allen H.; Butler, Malcolm G.; Bielak-Lackmann, Ewelina S.; Clark, Mark E. (2019-05-23). „Bigmouth Buffalo Ictiobus cyprinellus sets freshwater teleost record as improved age analysis reveals centenarian longevity“. Communications Biology (англиски). 2 (1): 197. doi:10.1038/s42003-019-0452-0. ISSN 2399-3642. PMC 6533251. PMID 31149641.
  17. ↑ Dan Egan (2 December 2008). „Jumping silver carp discovered in Wisconsin waters“. Journal Sentinel.
  18. 1 2 3 Rainer, David (4 September 2020). „WFF Cautiously Optimistic About Spread of Silver Carp“. Outdoor Alabama Weekly (англиски) (4 September 2020). Alabama Department of Conservation and Natural Resources. Alabama Department of Conservation & Natural Resources. Посетено на 4 September 2020.
  19. 1 2 Moritz, R. (7 September 2008). „Pesky 'flying' carp causing problems in SE Arkansas“. Arkansas News.
  20. ↑ „Great Flying Carp! Fish A Threat To Boaters, Skiers“. The Courier-Journal. 12 March 2004. Архивирано од изворникот на 27 March 2004.
  21. ↑ Kolar, K.S.; Chapman, D.C.; Courtenay, W.R. Jr.; Housel, C.M.; Williams, J.D.; Jennings, D.P. (2007). Bigheaded carps: a biological synopsis and environmental risk assessment. American Fisheries Society Special Publication. 33. ISBN 978-1-888569-79-7.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сребрен_крап&oldid=5478798“