Список на знаменитости во Старата скопска чаршија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Ова е список на знаменитости коишто се наоѓаат или историски се наоѓале на просторот на Старата скопска чаршија. Некои од нив денес се сместени надвор од границите на чаршијата, утврдени со Законот за Старата скопска чаршија од 2008 година, но низ историјата биле дел или имале голема улога во нејзиното создавање и развој. Повеќето од наведените знаменитости се со статус на заштитено културно добро.

Најголем број од знаменитостите биле подигнати во периодот кога чаршијата била под отоманска власт, иако постојат и такви коишто постоеле и преттоа (пр. Скопско кале) или биле изградени во поново време (пр. Музеј на Македонија). Главно, станува збор за верски објекти (џамии и цркви) и објекти карактеристични за османлиската архитектура (анови и амами), додека помал е бројот на останатите видови на градби. Според тоа, кај најголем дел од нив се среќава употребата на архитектонски стил препознатлив за османлиската архитектура, но забележливи се и остатоци од византиската и влијанија од модерната архитектура.

Знаменитости[уреди | уреди извор]

Легенда
  • закосени букви - објекти кои постоеле во минатото.
    Состојба
  • добра - објектот е сочуван во или речиси во целост;
  • лоша - објектот е срушен и не постои, а сочувани се само некои негови остатоци.
    Пристапност
  • добра - пристапот кон објектот или неговите остатоци не претставува проблем;
  • лоша - пристапот кон објектот или неговите остатоци е отежнат или невозможен поради постоењето на други објекти на тоа место.

Анови[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
1 Капан ан
Капан ан 2.jpg
15. век цивилен објект добра добра да[1]
2 Куршумли ан
Kurshumli-An-Skopje-MK.JPG
околу 1540 цивилен објект добра добра да[2]
3 Сули ан
Suli an1.jpg
15. век цивилен објект добра добра да[3]

Амами[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
4 Даут-пашин амам
Skopje-Daut Pashin Hamam.jpg
1497 уметничка галерија добра добра да[4]
5 Ѓулчилер амам
Остатоци од Ѓулчилер (Шенѓул) амам.jpg
15. век 1963 лоша добра да[5]
6 Амам „Стара нова бања“
Остатоци од амамот „Стара нова бања“.jpg
15. или 16. век 1963 лоша добра да[6]
7 Чифте амам
National Artgallery of Republic of Macedonia (Skopje).JPG
15. век уметничка галерија добра добра да[7]

Цркви[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
8 Црква „Св. Димитрија“
Црква св. Димитрија во Скопје.jpg
16. век, обновена во 19. век верски објект добра добра да[8]
9 Манастир „Св. Ѓорѓи Горгос Скоропостижник“ 11. век пред 1436 лоша лоша не
10 Црква „Св. Спас“
Црква светог Спаса у Скопљу.JPG
16. век музеј добра добра да[9]

Џамии и турбиња[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
11 Џамија Араста
Arasta Mosque Skopje , Араста џамија 1.JPG
15. век, обновена во 18. век и во 2014 верски објект добра добра не
12 Џамија Дуќанџик
Dukjandzik dzamija.jpg
пред 1549, обновена во 2007 верски објект добра добра да[10]
13 Џамија Ибни Пајко непознато Втора светска војна лоша лоша не
14 Иса-бегова џамија
Issa bey moschee skopje.JPG
1475 верски објект добра добра да[11]
15 Исхак-бегова џамија
Aladja Moschee01.JPG
1438 верски објект добра добра да[12]
16 Јигит-пашина џамија 1445 1963 лоша добра не
Турбе на Јигит-паша
Остатоци од гробот на Јигит-паша 2.jpg
1426, обновено во 2015 гробен објект добра добра да[13]
17 Џамија Казанџилер 17. век 1963 лоша добра не
18 Мурат-пашина џамија
Мурат-пашина џамија во Скопје.jpg
15. век верски објект добра добра да[14]
19 Мустафа-пашина џамија
Мустафа-пашина џамија во Скопје 4.jpg
1492 верски објект добра добра да[15]
20 Султан-муратова џамија
Султан-муратова џамија во Скопје.jpg
1436, обновена во 16. век и во 1712 верски објект добра добра да[16]
Турбе на Бикиј Хан 16. век гробен објект добра добра не
Турбе на Али-паша од Дагестан 1774 гробен објект добра добра не
21 Турбе на Исхак-бег
Турбе на Исхак-бег (2016).jpeg
15. век гробен објект добра добра да[17]
22 Џамија Ќосе Кади
Џамија Ќосе Кади 2.jpg
18. век, обновена во 1996 верски објект добра добра не
23 Џамија Хаџи Балабан
Џамија Хаџи Балабан во Скопје.jpg
1440 верски објект добра добра да[18]
24 Хаџи-касамова џамија 1490 непознато лоша лоша не
25 Џамија Худаверди 15. или 16. век, обновена во 1995 верски објект добра добра да[19]

Синагоги[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
26 Синагога „Бет Ахарон“ 1366 непознато лоша лоша не
27 Синагога „Бет Јаков“
Bet Jakov sin.jpg
обновена во 19. век Втора светска војна лоша лоша не

Музеи[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
28 Музеј на Македонија
Museum of Macedonia 1.jpg
1976 музеј добра добра да
29 Музеј на современата уметност
Muzej na sovremenata umetnost - Skopje (59).jpg
1970 музеј добра добра да

Административни градби[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
30 Вилаетски конак „Уќумат“
Зграда на Вилаетскиот конак „Уќумат“ во Скопје.jpg
19. век цивилен објект добра добра да[20]
31 Стара турска пошта
Зграда на Старата турска пошта во Скопје.jpg
19. век цивилен објект добра добра да[21]

Други знаменитости[уреди | уреди извор]

Бр. Знаменитост Слика Време на изградба Време на рушење Намена Состојба Пристапност Културно добро
32 Безистен
Skopje, bezistan.jpg
15. век, обновен во 1900 цивилен објект добра добра да[22]
33 Бит-пазар
Бит пазар.jpg
11. век пазариште добра добра не
34 Тврдина Кале
KaleFortress-Skopje1.JPG
праисторија археолошки локалитет добра добра да[23]
35 Камен мост
Stone bridge in Skopje.jpg
6., 14. или 15. век мост добра добра да[24]
36 Саат-кула
Саат-кула во Скопје.jpg
1573 цивилен објект добра добра да[25]
37 Споменик на Скендербег
Споменик Скендербег Скопје.jpg
2006 споменик добра добра не
38 Плоштад Филип II
Споменик на Филип Втори Македонски - Скопје.jpg
обновен во 2013 плоштад добра добра не

Белешки[уреди | уреди извор]

  • а Градбата во којашто се наоѓала синагогата во минатото не постои, иако истата е обновена и се наоѓа во просториите на Еврејската заедница во Македонија.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Решение бр. 04-113/70 од 10.12.1963 година; Решение бр. 231/25 од 14.11.1967 година; Централен регистар бр. 820.
  2. Решение бр. 34 од 10.03.1952 година; Решение бр. 231/4 05.09.1967; Централен регистар бр. 774.
  3. Решение бр. 208 од 10.08.1957 година; Решение бр. 27/39 од 06.02.1968 година; Централен регистар бр. 779.
  4. Решение бр. 35 од 10.03.1952 година; Решение бр. 231/11 од 25.09.1967 година; Централен регистар бр. 782.
  5. Решение бр. 168 од 02.07.1954 година; Решение бр. 231/9 од 06.09.1967 година; Централен регистар бр. 775.
  6. Решение бр. 169 од 02.07.1954 година; Решение бр. 27/38 од 06.02.1968 година; Централен регистар бр. 936.
  7. Решение бр. 209 од 10.08.1957 година; Решение бр. 231/15 од 02.11.1967 година; Централен регистар бр. 773.
  8. Решение бр. 04-113/68 од 10.12.1963 година; Решение бр. 27/47 од 20.02.1968 година; Централен регистар бр. 827.
  9. Решение бр. 1041 од 27.07.1950 година; Решение бр. 27/44 од 19.02.1968 година; Централен регистар бр. 150.
  10. Решение бр. 04-113/69 од 10.12.1963 година; Решение бр. 27/37 од 30.01.1968 година; Централен регистар бр. 813.
  11. Решение бр. 1041 од 27.07.1950 година; Решение бр. 231/17 од 07.11.1967 година; Централен регистар бр. 821.
  12. Решение бр. 1041 од 27.07.1950 година; Решение бр. 231/19 од 07.11.1967 година; Централен регистар бр. 794.
  13. Решение бр. 4 од 13.01.1953 година; Централен регистар бр. 807.
  14. Решение бр. 04-113/70 од 10.12.1963 година; Централен регистар бр. 819.
  15. Решение бр. 1041 од 27.07.1950 година; Решение бр. 231/12 20.09.1967; Централен регистар бр. 803.
  16. Решение бр. 24 од 10.02.1953 година; Решение бр. 231/13 од 30.10.1967 година; Централен регистар бр. 802.
  17. Решение бр. 6 од 13.01.1953 година; Централен регистар бр. 781.
  18. Решение бр. 231/23 од 18.11.1967 година; Централен регистар бр. 790.
  19. Решение бр. 04-113/67 од 10.12.1963 година; Централен регистар бр. 795.
  20. Решение бр. 231/22 од 13.11.1967 година; Централен регистар бр. 799.
  21. Решение бр. 231/24 од 13.11.1967 година; Централен регистар бр. 92.
  22. Решение бр. 207 од 10.08.1967 година; Централен регистар бр. 817.
  23. Решение бр. 36 од 10.03.1952 година; Решение бр. 122/74 од 25.04.1969 година; Централен регистар бр. 99.
  24. Решение бр. 32 од 10.03.1952 година; Решение бр. 231/3 од 20.09.1967 година; Централен регистар бр. 839.
  25. Решение бр. 1041 од 27.07.1950 година; Решение бр. 231/14 од 02.11.1967 година; Централен регистар бр. 800.