Спиро Гулапчев

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Spiro-Gulabchev.jpg
Роден 12 јуни 1856
Лерин, Отоманско царство
Починал 1918
Софија, Царство Бугарија


Спиро Гулапчев (12 јуни 1856 - 1918) — македонски анархист[1], учесник во распламтените полемики што се водат за Македонија по Берлинскиот конгрес, општественик, публицист, лингвист, идеолог на сиромахомилството (варијанта на народничко учење), еден од првите заговорници за Балканска федерација и од првите апологети на концепцијата според која Македонија требало да биде одделна политичка целост, сопственик на печатница во која се печатени книги со македонска проблематика.

Роден е во Лерин, Егејска Македонија (денес Грција). Се школувал во Цариград, под покровителство на Егзархијата, во бугарското училиште во Фенер заедно со Трајко Китанчев и Димитар Благоев. Потоа образованието го продолжува во Одрин и Пловдив, по што оди да студира во Москва и Киев. Восхитен од идеите на руското народничество и од федералистичките стремежи на Малорусите (Украинците), живее во Русија, околу 5 години. Поради пројавените свои симпатии ќе биде екстерниран во родниот град, за по краткото учителствување да се пресели дефинитивно во Бугарија, каде што останува се до смртта.

Гулапчев е автор на повеќе трудови во чиј фокус е Македонија третирана од различни аспекти: нејзиното политичко уредување, прашањето за етногенезата на Македонските Словени, нивниот јазик и правопис итн. Меѓу нив најважно место заземаат книгите: „Дедо Стојан“ (Има ли ум, ќе има и напредок) издадена во Киев (1885), „Еден поглед по етнографијата на Македонија“, Габрово (1887) и „Македонски маслад“, Русе (1893). Го уредувал весникот „Македонија“ (Русе, 1902) од кој излегуваат само четири броја. Во книгата „Еден поглед по етнографијата на Македонија“ под влијание на украинскиот професор и теоретичар М. Драгоманов, ја застапува тезата за федеративно уредување на Балканот - за создавање на т.н. „Неутрална Балканска Федерација“ која би се состоела од 8 политички единици: Македонија, Епиро-Албанија, Бугарија, Србија, Европска Турција, Црна Гора, Романија и Грција. Според него: Македонија треба да составува одделна политичка целост, независно што неговите погледи за етничката припадност на Македонците се поклопуваат со бугарските. Длабоко промислена е неговата поставка дека ослободувањето на Македонија лежи во активирањето на сопствените сили. Смета дека најсправедлив критериум за диференцирањето на народностите е јазикот. Во книгата „Еден расказ: Дедо Стојан“ се објавува против етимолошкиот правопис, штитејќи го фонетскиот принцип, но инсистира на зачувувањето на турцизмите и на застапеност на македонизмите во заедничкиот македонско-бугарски литературен јазик кои би биле одбрана од божемната опасност од навлегување на руските јазични елементи.

Во своето творештво, Гулапчев се нарекува македонски Бугарин, а Македонија - земја претежно населена со Бугари.[2]

Белешки[уреди | уреди извор]

  1. Георги Хаџиев. Историја на анархистичкото движење во Бугарија. Второ издание 1996, Софија. стр. 31-33.
  2. Спиро Гулабчев. Един оглед по етнографiята на Македонiя. Габрово, 1887, стр.39