Промени

Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Додадени 54 бајти ,  пред 9 години
с
нема опис на уредувањето
{{Без извори|датум=ноември 2009}}
'''КваркитеКварковите''', заедно со [[лептон]]ите, се градбените единки на [[материја]]та, односно тие се [[Елементарна честичка|елементарни честички]]. Во сегашниот стандарден модел постојат шест типови на кваркикваркови. КваркитеКварковите се составни единки на сите познати [[мезон]]и и [[барион]]и. Најпознати бариони се [[протон]]от и [[неутрон]]от, кои се изградени од ''up'' и ''down'' кварки. Кварките можат да се наоѓаат само во комбинации од два (мезони), три (бариони) и најдоцнанајново откриените честички со пет кваркикварка ([[пентакварк]]иови).
 
::::{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5"
|}
 
Во табелата, масите на кварките не треба да се сфаќаат премногу сериозно, бидејќи ограниченоста на кваркитекварковите укажува дека нивната маса неможе директно да се определи. Масите на овие честички мораат да се измерат индиректно преку експерименти.
 
Секој од шесте типа на кваркикваркови може да има три различни "бои". [[Кваркови сили|Кварковите сили]] се привлечни само во безбојни комбинации на три кварки (бариони), кварк-[[антикварк]] парови (мезони) и веројатно поголеми комбинации, како што е пентакваркот, кој исто така може да се најде во безбојни услови. КваркитеКварковите подлежат на трансформации со размена на W-[[бозон]]и, а овие трансформации го детерминираат степенот и природата на распадот на [[хадрон]]ите од страна на слабите меѓуакции.
 
== Име ==
Името "кварк" беше земено од книгата на [[Џејмс Џојс]] ''Finnegan's Wake'' од страна на Американскиот физичар [[Мари Гел-Ман]]. Овој научник ја доби [[Нобелова награда|Нобеловата награда]] во [[1969]] година за неговата работа во класификацијата на елементарните честички.
 
== Типови на кваркикваркови ==
 
=== ''Up'' и ''Down'' кваркикваркови ===
 
Up и Down кваркитекварковите се најчестите и најмалку масовните кваркикваркови кои се составен дел на протоните и неутроните, а со тоа и на обичната материја. Фактот што слободниот неутрон се распаѓа:
 
:::::<math>\mbox{n} \to \mbox{p} + \mbox{e}^- + \mbox{v}_e</math>
=== ''Strange'' кварк ===
 
Во [[1947]], за време на проучувањето на интеракциите меѓу космичките зраци, беше пронајден продукт на протонската колизија со атомско јадро. Тој постоел многу подолго отколку што се очекувало: 10<sup>-10</sup> секунди наместо очекуваните 10<sup>-23</sup> секунди. Оваа честичка била именувана како ламбда честичка ([[Ламбда барион|&lambda;<sup>0</sup>]]), а својството кое причинувало таа да опстојува ("живее") толку долго било наречено "чудно (strangeness)". Поради ова, еден од кваркитекварковите кои се составен дел на ламбда честичката е именуван како "strange кварк". Ламбда честичката е барион кој се состои од три кваркикварка: еден up, еден down и еден strange кварк.
 
Пократкото животно време од 10<sup>-23</sup> секунди било очекувано бидејќи ламбда како барион учествува во силни интеракции, а тоа обично доведува до многу мало животно време. Долгиот животен век на ламбда честичката помогнал во развивањето на нов закон за зачувување на енергијата наречен "зачувување на чудното" ("conservation of strangeness"). Присуството на strange кварк во една честица е обележано со [[квантен број]] S=-1. Распаѓањето на честицата под дејство на силни или [[Електромагнетизам|електромагнетни]] интеракции го зачувуваат квантниот број на strangeness. Процесот на распаѓање на ламбда мора да го наруши тоа правило, бидејќи не постои полесна честица која содржи strange кварк - така што s-кваркот мора да биде трансформиран во друг кварк во процесот. Тоа може да се постигне само под дејство на слабите интеракции, што доведува до многу поголемо животно време. Процесот на распаѓање покажува дека strangeness не е конзервиран (зачуван):
:::::<math>\mbox{\lambda}^0 \to \mbox{p} + \mbox{\pi}^-</math>:::::<math>\mbox{\lambda}^0 \to \mbox{n} + \mbox{\pi}^0</math>
 
[[Омега минус|&omega;-минус]], барион составен од три strange кваркикварка, е класчен пример од потребата за својството наречено "боја" при опишувањето на честиците. Бидејќи кваркитекварковите се [[фермион]]и со спин од 1/2, тие мора да се покоруваат на [[Паулиев принцип|Паулиевиот принцип на исклучување]] и неможат да постојат во идентични состојби. Значи, во честица со три strange кваркикваркови, својството по кое тие се разликуваат мора да биде способно да има барем три различни вредности.
 
=== ''Charm'' кварк ===

Прегледник