НАТО: Разлика помеѓу преработките

Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Одземени 46 бајти ,  пред 12 години
с
Бот Менува: be:НАТО; козметички промени
с (Бот Додава: yo:NATO)
с (Бот Менува: be:НАТО; козметички промени)
{{Infobox Organization
| name = Северноатлантска Алијанса<br />North Atlantic Treaty Organization<br /><small>Organisation du Traité de l'Atlantique Nord</small>
| image =
| caption =
Крајот на [[Студена војна|Студената војна]] и распаѓањето на [[Варшавски договор|Варшавскиот договор]] во [[1991]] година всушност го намалил или уништил основниот противник на НАТО. Тоа довело до стратешка промена на целите на НАТО, неговите задачи и предизвици. Во практиката, тоа довело до постепено раширување на НАТО кон [[Источна Европа]], како и проширување на дејноста во области, кои во минатото биле дел од т.н. Источен блок. Првото проширување на Алијансата настанало на [[3 октомври]], [[1990]] година со обединувањето на [[Германија]], кога поранешната [[Источна Германија]] влегла во составот на [[Германија|Федерална Република Германија]]. Во исто време, било договорено дека НАТО силите со преземањето на [[Источна Германија]] нема да се движат кон источна [[Европа]]. На [[7 мај]], [[2008]] година, ''Daily Telegraph'' направил интервју со последниот претседател на [[СССР]], [[Михаил Горбачов]] кој истакнал дека токму тоа било договорено. Тој истакнал дека: „Американците ветија дека НАТО нема да се движи надвор од границите на [[Германија]] по крајот на [[Студена војна|Студената војна]], но сега половина од [[Централна Европа]] и [[Источна Европа]] се веќе постојани членки на НАТО, значи што се случи со нивното вертување? Тоа покажува дека не може да им се верува.“
 
=== Балканска интервенција ===
 
{{main|Граганска војна во Босна и Херцеговина}}
Во [[САД]], [[Велика Британија]] и повеќе од останатите членки се противопоставиле на предлогот на НАТО кој иницирал [[Совет за сигурност на ООН|Советот за сигурност на ООН]] да ги одобри воените удари на НАТО во [[Србија]] во [[1999]] година.
 
=== По нападите на 11 септември ===
{{main|Терористички напади од 11 септември 2001 година}}
 
На [[3 април]] [[2008]] година, на Самитот на НАТО во [[Букурешт]], [[Романија]], [[Грција]] ја блокирала поканата за [[Република Македонија]] за членство во НАТО. И покрај категоричното залагање на неколку водечки земји за приемот на [[Република Македонија]], а пред сè на [[САД]], [[Грција]] не дала согласност за покана на [[Република Македонија]], образложувајќи го тоа со лошите соседски односи поради нерешениот проблем со името [[Македонија]].
 
На [[17 ноември]] [[2008 ]] година, [[Република Македонија]] покренала тужба против [[Грција]] пред Меѓународниот суд на правдата во [[Хаг]] дека со попречувањето на приемот во НАТО [[Грција]] директно го прекршила членот 8 од Времената спогодба, кој предвидува дека [[Грција]] нема да го попречува членството на [[Република Македонија]] во меѓународни организации. Разгледувањето на тужбата е во тек, и треба да заврши најдоцна 4 години од тужбата.
 
=== ИСАФ ===
{{main|ИСАФ}}
 
Но некои критричари сметаат дека националните интереси и други ограничувања ја намалиле ефективноста на ИСАФ. Така на пример, политологот [[Џозеф Нју]] ова го образложува во една статија која датира од [[2006]] година: “''Многу членки кои се со војската на НАТО во Авганистан ги предприемат националните интереси, кое го ограничува максималното користење на нивниот воен капацитет пооделно. Така, Велика бртанија, САД, Холандија, Канада поголемиот дел од своите борби го поминуваат на јужниот дел од Авганистан, додека Франција, германија и Италија на северниот дел. Па од овде, тешко е да се види како НАТО би можел да успее да го стабилизира Авганистан, освен ако несака да ангажира повеќе војници за акција“''<ref> J. Nye, "NATO after Riga", 14 декември 2006, http://www.project-syndicate.org/commentary/nye40</ref>}}.
 
=== Противракетна одбрана ===
 
За неколку години, [[САД]] заедно со [[Полска]] и [[Чешка]] се договориле за изградба на ракетен штит и радар за целите на НАТО. Но, тоа во голема мера било против вољата на местното население. Во [[2008]] година, [[Полска]] и [[САД]] подтишале договор за изградба на дел од штитот на противракетна одбрана во [[Полска]], кое пак ќе биде поврзано со воздушниот одбранбен радар во [[Чешка]]. Во одговор на тој договор, била покренета иницијатива од страна на околу 130.ооо полски жители за петиција за [[референдум]], но истата била откажана. Целиот проект на американската противракетна одбрана во [[Централна Европа]] се очекува дека ќе биде готова во [[2015]] година и ќе биде во состојба да покрива поголем дел од [[Европа]] со исклучок на [[Романија]], [[Бугарија]], [[Македонија]], [[Грција]] и [[Турција]]<ref name=xinhuanet20070419>[http://news.xinhuanet.com/english/2007-04/19/content_6001014.htm Xinhua - English<!-- Bot generated title -->]</ref> .
Други потенцијални држави членки се [[Црна Гора]] и [[Босна и Херцеговина]], кои се приклучиле кон [[Adriatic Charter]] во [[2008]] година. [[Русија]] и понатаму силно се противи за проширувањето, бидејќи смета дека НАТО го прекршува договорот помеѓу [[Михаел Горбачов]] и [[Џорџ Буш]] дека по обединувањето на [[Германија]], НАТО нема да се проширува кон источните земји од [[Европа]]<ref>NATO Seeking to Weaken CIS by Expansion — Russian General [http://www.mosnews.com/news/2005/12/01/balusaid.shtml (link)] MosNews 01.12.2005 and Ukraine moves closer to NATO membership By Taras Kuzio, [http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=407&issue_id=3316&article_id=2369682 Jamestown Foundation and Global Realignment] [http://www.lrna.org/doc.4/globalre.html] and [http://english.pravda.ru/world/americas/04-05-2006/79870-rice-0 [[Condoleezza Rice]] wants [[Russia]] to acknowledge United States's interests on post-Soviet space], [[Pravda]] 04.05.2006</ref>.
 
== Соработка со трети страни ==
 
Од [[1990]] година, НАТО постепено го зголемувал својот контакт со држави кои не се дел од некоја од горенаведените групи. Политичкиот дијалог со [[Јапонија]] започнал во [[1990]] година. Исти контакти биле одржани и со [[Австралија]], [[Нов Зеланд]], [[Јужна Кореја]] и [[Јапонија]] во [[2004]] година.
* долгорочно развивање на националните сили на партнерите кои можат полесно да станат интероперативни со силите на НАТО-членките.
 
=== Евроатлански совет за партнерство ===
 
Евроатланскиот совет за партнерство (ЕАСП) била создадена на [[29 мај]] [[1997]] година. Целта за создавање на овој совет била подобрување на односите помегу НАТО и државите кои не се членки на алијансата, пред се оние од [[Европа]] и од [[Азија]] за Европската периферија<ref>[http://www.nato.int/issues/eapc/index.html NATO Topics: The Euro-Atlantic Partnership Council]</ref>.
</div>
 
=== Медитерански дијалог ===
 
Медитеранскиот дијалог бил создаден во [[1994]] година со цел да се координираат односите помегу [[Израел]] и земјите од [[Северна Африка]].
На интернет страницата на НАТО, внатрешната организација на НАТО се разделува во политички структури, воени структури, организации и агенции непосредствено подчинени на штабот на НАТО. Главниот штаб на НАТО се наоѓа на булевар Леополд III, В-1110 Брисел, кој е во населбата Харен во [[општина Брисел]]<ref> {{цитирана веб страница|url=http://www.nato.int/|title=NATO homepage|accessdate=2006-03-12}}</ref> . Во моментот се гради нова градба за седиштето кое ќе се наоѓа близу до денешниот, и истиот треба да биде довршен во [[2012]] година.
 
=== Политичка структура ===
 
НАТО алијансата е уредена од страна на дваесет и осум држави членки. Секоја членка испраќа делегација или исполнува мисија во штабот на НАТО во [[Брисел]], [[Белгија]]<ref>{{цитирана веб страница | title = National delegations to NATO What is their role? | publisher = NATO | date = [[2007-06-18]] | url = http://www.nato.int/issues/national_delegations/tasks.html | accessdate = 2007-07-15 }}</ref> . Членовите на сите делегации обично се виши државни службеници или опитни политичари односно имаат изградено некој дипломатски ранг. Сите заедно го формираат [[Североатлански совет|Североатланскиот совет]], одбор кој се собира заедно барем еднаш во седмицата и има ефективен политички орган и правни можности за зeмање на решенија во НАТО. Од време на време, советот одговара пред министрите за надворешни работи, министрите за одбрана или раководителите на државните служби.
Седницата на Североатланскиот совет ја закажува [[Генерален секретар на НАТО|Генералниот секретар на НАТО]]. Секоја држава членка пред советот има полн суверенитет и одговорност за сопствените си решенија.
 
=== Воена структура ===
 
Втор основен член на делегација од сите држави членки е воен преставник, односно генерален офицер од секоја држава на вооружените сили. Заедно со воените претставници на Воениот комитет (МС) го сочинуваат органот кој е одговорен за препорака на НАТО од таа област. Основната улога му е да ги посочува насоките и советите во вреска со воената политика и стратегија на Алијансата. Таа е одговорна за целосното спроведување на воените работи во НАТО под раководство на Советот. Исто како и кај Советот, и овде одговорност се има пред министерствата за одбрана и воените служители на секоја нација која е членка на алијансата.
 
=== Парламент на НАТО ===
 
Парламентот на НАТО е претставуван од страна на [[Хозе Лело]]. Парламентот е составен од законодатели на секоја држава членка на Алијансата, како и тринаесет “асоцирани“ членови. Главна цела на парламентот е собир на парламентарците од сите членки на сојузот, сè со цел да се разгледуваат и коментираат актите поврзани со политиката за безбедност.
|-
| 1
| [[Хастингс Лионел Исмај ]]
| {{flagcountry|Обединето Кралство}}
| 4 април 1952 – 16 мај 1957
* (MSIAC)
 
== Референци ==
{{reflist}}
 
== Надворешни врски ==
* [http://www.nato.int/ Официјална страница на НАТО]
* Andrew J. Pierre, [http://www.usip.org/pubs/specialreports/sr990322.html NATO at Fifty: New Challenges, Future Uncertainties] [[U.S. Institute of Peace]], 22 март 1999, link verified February 2009
* Bridget Kendall, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4232381.stm NATO searches for defining role] [[BBC]], February 2005
[[bar:NATO]]
[[bat-smg:NATO]]
[[be:НАТО]]
[[be:Арганізацыя Паўночнаатлантычнага дагавора]]
[[be-x-old:Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]]
[[bg:НАТО]]

Прегледник