Разлика помеѓу преработките на „Прекршување (физика)“

Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
с
нема опис на уредувањето
(Создадена страница со: {{Distinguish2|дифракција, искривување на брановиот фронт при наидување на пречка}} Image:...)
 
с
Упадниот бран, всушност, делумно се прекршува, а делумно се [[рефлексија|одбива]] (тоа го објаснуваат [[Френелови равенки|Френеловите равенки]]).
==Објаснение==
[[Image:Snells law mk.svg|thumb|Прекршување на светлината на преодот меѓу две средини со различни индекси (показатели) на прекршување, каде n<sub>2</sub> > n<sub>1</sub>). Затоа што фазната брзина е пониска во втората средина (v<sub>2</sub> < v<sub>1</sub>), аголот на прекршување θ<sub>2</sub> е помал од упадниот агол θ<sub>1</sub> (упадниот зрак е поблиску до нормалата).]]
Прекршување во [[оптика]]та настанува кога светлинскиот бран паѓа под кос агол на граничната површина со средина која има поинаков индекс на прекршување. На границата се менува [[фазна брзина|брановата брзина]], поради што доаѓа до промена и во насоката. Иако брзината се менува, [[фреквенцијата]] останува константна. На пример, [[светлински зрак]] се прекршува при минување низ [[стакло]] поставено во воздух, затоа неговата брзина ќе се промени. Прекршување има и кога бранот нормално упаѓа на граничната површина (под прав агол) - брзината се менува, иако насоката останува иста. Разбирањето на концептот на оваа појава придонело за значајни пронајдоци - [[леќа (оптика)|леќите]] и [[рефракор]]от.
[[File:Pencil in a bowl of water.svg|thumb|left|Поради прекршувањето на светлинскиот бран, молив делумно потопен во вода изгледа искривен: светлинските бранови кои поаѓаат од точката X ја менуваат насоката, па изгледаат како да поаѓаат од Y. (При набљудување од било кој агол, Y треба да се наоѓа вертикално над X и моливот гледан одозгора да изгледа пократок, а не подолг како што е прикажано.)]]
[[Image:GGB reflection in raindrops.jpg|thumb|left|Прекршена и извиена фотографија на мостот Голден Гејт поради капките вода.]]
[[Image:Snells law mk.svg|thumb|Прекршување на светлината на преодот меѓу две средини со различни индекси (показатели) на прекршување, каде n<sub>2</sub> > n<sub>1</sub>. Затоа што фазната брзина е пониска во втората средина (v<sub>2</sub> < v<sub>1</sub>), аголот на прекршување θ<sub>2</sub> е помал од упадниот агол θ<sub>1</sub> (упадниот зрак е поблиску до нормалата).]]
Прекршување во [[оптика]]та настанува кога светлинскиот бран паѓа под кос агол на граничната површина со средина која има поинаков индекс на прекршување. На границата се менува [[фазна брзина|брановата брзина]], поради што доаѓа до промена и во насоката. Иако брзината се менува, [[фреквенцијата]] останува константна. На пример, [[светлински зрак]] се прекршува при минување низ [[стакло]] поставено во воздух, затоа неговата брзина ќе се промени. Прекршување има и кога бранот нормално упаѓа на граничната површина (под прав агол) - брзината се менува, иако насоката останува иста. Разбирањето на концептот на оваа појава придонело за значајни пронајдоци - [[леќа (оптика)|леќите]] и [[рефракор]]от.
 
Прекршувањето може јасно да се забележи при гледање во сад исполнет со вода зашто индексот на прекршување на воздухот е приближно 1,0003, а на водата 1,3330. Доколку едната половина од прав предмет (молив, сламка и сл.) се потопи во вода под некој агол, предметот гледан одозгора изгледа закривен кај површината на водата. Ваквата појава се должи на скршнувањето на светлинските зраци при преминот од воздух во вода. Кога тие ќе стигнат до окото, тоа ги восприема како прави линии кои се пресекуваат во точка која се наоѓа повисоко од вистинската (изворот на зраците). Затоа моливот изгледа како да се наоѓа повисоко, а водата како да е поплитка. Оваа набљудувана длабочина се нарекува ''привидна длабочина'' и е важна при ловењето риби со копје бидејќи дава грешна претстава за нивната положба во водата – треба да се цели подлабоко. И спротивното важи – ликот гледан од под вода има ''привидна висина'', па рибата-стрелец, на пример, мора да цели пониско за да го дофати пленот.<ref>{{cite journal|url=http://link.springer.com/article/10.1007%2FBF00361900|journal=Behavioral Ecology and Sociobiology|volume=2 |year=1977|issue =2|pages=169-184|title=Refraction and the spitting behavior of the archerfish (''Toxotes chatareus'')|author=Dill, Lawrence M. |jstor=4599128}}</ref>
При мали упадни агли (кога sinθ ≈ tanθ; мерени во однос на нормалата) односот на привидната и вистинската длабочина е еднаков со односот на индексите на прекршување на воздухот и водата. Но, како што упадниот агол се доближува кон 90<sup>o</sup>, привидната длабочина се стреми кон нула. Се зголемува рефлексијата, затоа не може да се набљудува при големи упадни агли. Спротивно гледано, од водата кон воздухот, привидната висина се стреми кон бесконечност со доближување на упадниот агол (оддолу) до аголот на [[тотална рефлексија]], та сликата при поголеми агли од оној на тотална рефлексија не се гледа.
[[Image:GGB reflection in raindrops.jpg|thumb|left|Прекршена и извиена фотографија на мостот Голден Гејт поради капките вода.]]
[[Image:Prism rainbow schema.png|thumb|right|Дисперзија на светлината.]]
[[Воден бран|Водните бранови]] патуваат побавно во поплитка вода, па при преминување во истата брановата должина се намалува и бранот се закривува кај границата меѓу двата региона (чија нормала е претставена со испрекината линија). Овој феномен објаснува зошто брановите го удираат брегот под речиси прав агол. Преминувајќи од подлабока во поплитка вода како што се приближуваат до брегот, брановите се прекршуваат од првобитната насока до агол речиси нормален на брегот.<ref>{{cite web|url=http://www.coastal.udel.edu/ngs/waves.html |title=„Shoaling, Refraction, and Diffraction of Waves“ |accessdate=23.7.2009 |publisher=University of Delaware Center for Applied Coastal Research}}</ref>
[[Виножито]]то е појава која се должи на прекршување на белата светлина при минувањето низ стаклена [[триаголна призма]] и нејзино разделување на боите од спектарот на видливата светлина. Тоа се должи на повисокиот индекс на прекршување на стаклото во однос на воздухот. Кога светлински зрак преминува од воздухот во материјал со индекс на прекршување кој зависи од фреквенцијата, доаѓа до појава наречена [[дисперзија (оптика)|дисперзија]] – различните обоени компоненти на белата светлина, кои имаат различни фреквенции, се прекршуваат под различни агли, та се издвојуваат една од друга.
[[Image:Prism rainbow schema.png|thumb|right|Дисперзија на светлината.]]
 
Прекршувањето предизвикува и други оптички феномени освен божилакот. Меѓу нив се наоѓаат [[мираж]] и [[фатаморгана]] –изобличување или поместување на оддалечените предмети како последица на промената на индексот на прекршување со промената на температурата на водухот.
 
Индексот на прекршување може да биде и нелинеарен, како при [[Керов ефект|Керовиот ефект]] каде светлината со голем интензитет придонесува за индекс на прекршување пропорционален со интензитетот на упадната светлина.
 
Постојат [[метаматеријал]]и со негативен индекс на прекршување. Кај метаматеријалите забележлива е и појава на тотално прекршување кога брановите импеданции на двете средини се еднакви. Тогаш нема рефлексија на бранот.<ref>{{cite journal|doi=10.1088/1367-2630/7/1/213|title=„On the physical origins of the negative index of refraction“|year=2005|author=Ward, David W|journal=New Journal of Physics|volume=7|page=213|last2=Nelson|first2=Keith A|last3=Webb|first3=Kevin J|arxiv = physics/0409083 |bibcode = 2005NJPh....7..213W }}</ref>
 
Поради својството на прекршувањето за оптичко приближување на набљудуваните предмети, водата може да игра улога на лупа. Светлинскиот зрак ја намалува брзината како што влегува во капка вода, а ако граничната површина не е рамна, зракот и се закривува продолжувајќи по нов пат. Заоблената форма на површината ја закривува светлината нанадвор, па како што таа продолжува да се шири, сликата на набљудуваниот предмет е зголемена.
 
Прекршувањето често се објаснува преку следнава аналогија: „Група маршира под кос агол од тротоар (брза материјална средина) во кал (бавна средина). Оние кои маршираат на страната која прва влегува во калот први го забавуваат чекорот. Поради тоа целата група продолжува да се движи низ калта под малку помал агол во однос на нормалата.“
Патеката по која патува светлината е секогаш онаа за чие минување е потребно најмалку време. Аналогно на тоа е кога чувар на плажа ќе забележи некој кој се дави. Бидејќи побрзо може да трча по плажата отколку да плива, може да се утврди дека има само еден најбрз пат до давеникот - едно место од кое треба да се влезе во вода за најбрзо да се исплива потребното растојание.
 
==Клиничко значење==
[[Image:Geraet beim Optiker.jpg|thumb|right|200px100px|Фороптер]]
Во [[медицина]]та, особено во [[оптометрија]]та, [[офталмологија]]та и [[ортоптика]]та, ''рефракција'' (''рефрактометрија'') е клинички тест при кој очниот лекар користи [[фороптер]] за утврдување на [[рефракциска грешка|рефракциската грешка]] на окото и препишување на соодветни [[корективна леќа|корективни леќи]]. Притоа, според [[оптичка моќ|оптичката моќ]] и [[фокусно растојание|фокусното растојание]] на различните леќи кои се вметнуваат во фороптерот, се утврдува кои се карактеристиките на леќата која ќе овозможи јасен вид.<ref>{{cite web|url=http://www.eyeglossary.net/#R|title=„Eye Glossary“|accessdate=23.5.2006}}</ref>
 
34

уредувања

Прегледник