Дмитриј Иванович Менделеев: Разлика помеѓу преработките

Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
дополнување
с (Bot: Migrating 2 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q9106 (translate me))
(дополнување)
|signature =
}}
'''Дмитриј Иванович Менделеев''' ([[Тоболск - Сибир]], {{роден на|8|февруари|1834}} - [[Петроград]], {{починал на|2|февруари|1907}}) бил руски [[хемичар]], еден од најпознатите научници од оваа област. Тој е таткосоздавач на [[Периоден систем|Периодниот систем]] на хемиските елементи. Покрај со хемијата, тој се занимавал и со истражувања од областа на [[Економија|економијата]].
 
== Живот ==
СеМенделеев се родил на 8 февруари 1834 година во едно село во близина на градот [[Тоболск]], на крајниот исток на [[Сибир]], како четиринаесетто дете вона семејствотоИван и Марија Менделееви. ТаткоТаткото, мудиректор починална бргулокално поучилиште, неговотоослепел раѓањеи набргу умрел, а подоцнафабриката каде што работела мајка му изгорела, така што семејството во неговото[[1849]] семејствогодина се преселило во Москва[[Санкт Петербург]], со цел талентираниот Димитриј да се запише на универзитет. По долготрајните напори, тој се запишал на педагошкиот институт во [[Санкт Петербург]]. Студиите ги завршил со златен медал, а потоа продолжил со студии по хемија во [[Одеса]]. Во Санкт Петербург, Менделеев станал професор по [[хемија]] на тамошниот Технички институт.
 
Подоцна, одредено време, Менделеев престојувал во [[Германија]] и [[Франција]], каде што работел со познати научници како Бунзен, Кирхоф и Каницаро. Покрај тоа што ја составил првата таблицатабела на [[Периоден систем на елементите|периодниот систем на елементите]], тој работел и на решавање на различни технички проблеми во [[Индустрија|индустријата]]. Особено е значајна неговата работа врз развојот на методите за изучување на хемијата.
Во 1890 година, ги поддржал своите студенти во барањето на подобри студентски услови, при што влегол во отворен конфликт со власта. Затоа бил предвреме пензиониран.
 
Тој станал познат по низа откритија како професор на Универзитетот, за што добил признанија од Кралскиот универзитет во [[Лондон]], а пред крајот на животот станал член на шведската Кралска академија на науките. Во [[1906]] година бил номиниран за [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда]], која никогаш не му била доделена.
Починал во 1907 година, но неговото дело (периодниот систем на елементите) продолжило да расте и живее.
Тој е првиот хемичар кој го открил и направил периодниот систем.
 
Во [[1890]] година, тој ги поддржал своите студенти во барањето на подобри студентски услови, при што влегол во отворен конфликт со власта. Затоа бил предвреме пензиониран.
[[Податотека:Mendelejevs periodiska system 1871.png|мини|лево|500п|Периоден систем на Менделеев од 1871 година]]
Менделеевиот периодичен систем на елементите е најелегантна организациона карта што е измислена кога било
 
Менделеев умрел од [[грип]] во [[1907]] година, во Санкт Петербург, неколку дена пред својот 73. роденден.<ref>"Идеалната формула на вотката е на Менделеев", ''Дневник'', година XVIII, број 5367, петок, 17 јануари 2014, стр. 22.</ref>
Димитар Чулев
 
Во чест на неговите заслуги, на [[Месечина|Месечината]] има кратер што го носи неговото име, а 101. елемент во Периодичниот систем,откриен во [[1955]] година, го нои негвото име - "менделевиум".
 
[[Податотека:Mendelejevs periodiska system 1871.png|мини|лево|500п|Периоден систем на Менделеев од 1871 година]]
Разбирливо, во 17, 18, 19 век хемијата бавно се организирала, хемичарите долго работеле во изолација, откритијата тешко се пробивале до нивните колеги, бавно се воспоставувале конвенции дури и за обележување на елементите и на нивните хемиски споеви. Хемичарите користеле хаотично множество од најразновидни симболи и скратеници. Швеѓанецот Јенс Јакоб Берзелиус (1779-1848) внел малку ред кога ја вовел практиката елементите да се нарекуваат според нивните грчки или латински имиња и да се одбележуваат со првите букви од тие имиња: Fe за ferrum - железо, за сребро Ag (argentum) или Au од aurum за злато.
 
== Периоден систем на елементите ==
Но, безредието ќе остане се' до втората половина на 19 век кога на Универзитетот во Санкт Петербург се појавил чудниот професор со уште почуден изглед и карактер со име Дмитриј Иванович Менделеев. Се родил во 1834 во село во близина на градот Тоболск на крајниот исток на Сибир како најмало меѓу 11, 14 или дури 17-те деца (извор Википедија) на Иван и Марија Менделееви. Таткото, директор на локално училиште, ослепува и набргу умира, фабриката каде што работела мајка му изгорела и семејството во 1849 се сели 4.000 километри на запад во Санкт Петербург каде што, како што обично бидува, вистинскиот човек се пронаоѓа себе на вистинското место. Станува познат по низа откритија како професор на Универзитетот, добива признанија од Кралскиот универзитет во Лондон, пред крај на животот станува член на шведската Кралска академија на науки. Во 1906 година е номиниран за Нобелова награда која никогаш не му била доделена со објаснување дека за неговото најголемо откритие 35 години претходно - Периодичниот систем на елементите - било предоцна да добие „Нобел“. Умрел една година подоцна, но не е заборавен. На Месечината има кратер што го носи неговото име, а 101. елемент во Периодичниот систем, радиоактивниот менделевиум, откриен во 1955 година, е наречен така во негова чест. „Сосем соодветно - бил коментарот на извесен Пол Стратон - тоа е многу нестабилен елемент“ веројатно, како што пишува Бил Брајсон во својата Историја на речиси се', поради избувливиот карактер на Менделеев, кој имал и чудна навика само еднаш годишно да се потстрижува и да сe бричи.
Разбирливо, во 17, 18,До [[19 век]], хемијата напредувала бавно се организирала, хемичарите долго работеле во изолација, откритијата тешко се пробивале до нивните колеги, така што бавно се воспоставувале конвенции дури и за обележување на елементите и на нивните хемиски споеви. Хемичарите користеле хаотично множество од најразновидни симболи и скратеници. Швеѓанецот [[Јенс Јакоб Берзелиус]] ([[1779]]-[[1848]]) внел малку ред кога ја вовел практиката елементите да се нарекуваат според нивните грчки или латински имиња и да се одбележуваат со првите букви од тие имиња: Fe за ferrum - ([[железо]]), Ag за сребро Agargentum (argentum[[сребро]]) или Au одза aurum за ([[злато]]).
 
КакоНо, штобезредието обичноостанало бидувадо втората половина на 19 век, кога на Универзитетот во наукатаСанкт Петербург се појавил чудниот професор со уште почуден изглед и карактер со име Дмитриј Иванович Менделеев. Претходно, англискиот хемичар-аматер Џон Њулендс забележал дека кога елементите ќе се наредат по нивната атомска тежина (методот за одредување тежина го открил Авогадро, оттаму константата за пресметување се нарекува Авогадров број) одредени слични својства се повторуваат кај секој осми елемент. Иако теоријата била несовршена и непрецизна, Њуленд побрзал и ја прогласил за Закон за октавите, правејќи аналогија со тоновите на клавијатурата кај пијаното. Се разбира, бил исмеан.
Несреден по изглед, токму тој ги средил елементите. И повеќе од тоа.
 
Како што обично бидува во науката, англискиот хемичар-аматер Џон Њулендс забележал дека кога елементите ќе се наредат по нивната атомска тежина (методот за одредување тежина го открил Авогадро, оттаму константата за пресметување се нарекува Авогадров број) одредени слични својства се повторуваат кај секој осми елемент. Иако теоријата била несовршена и непрецизна, Њуленд побрзал и ја прогласил за Закон за октавите, правејќи аналогија со тоновите на клавијатурата кај пијаното. Се разбира, бил исмеан.
 
Менделеев бил попрецизен, три години подоцна и независно од Њулендс ќе тргне од истата премиса дека својствата кај елементите периодично се повторуваат и ќе ги смести во групи по седум члена. Одеднаш се создал ред и секој елемент си го нашол своето место во табелата наречена Периодичниот систем за која велат дека била инспирирана од играта со карти наречена „пасијанс“, во која картите се редат хоризонтално по боја, а вертикално по големина. Наредени на сличен начин, во хоризонтални редови наречени периоди (каде што расте бројот на протони на секој нареден елемент) во вертикални колони наречени групи, сличните својства на елементите станале видливи. На пример, бакарот, среброто, златото добија место еден над друг поради истите хемиските афинитети на овие благородни метали, а хелиумот, неонот, аргонот биле еден над друг во крајната десна колона како гасови.
 
Речиси целиот метален алуминиум се прочистува на индустриско ниво од боксит. Алуминиумот, исто така, е рециклирачки. Рециклирањето на алуминиум одзема само пет отсто од вкупната енергија потребна за прочистување на алуминиум од боксит. Таа рециклирачка програма е мошне успешна: неверојатно, речиси две третини од целокупниот алуминиум што е прочистен некогаш денес се' уште е во употреба!
 
 
== Менделеев како економист ==
Иако Менделеев е најпознат по природниот систем на елементите, тој работел и во областа на економијата. Тој бил прогресивен економист, приврзаник на физичката економија, кој го поттикнувал рускиот индустриски развој, ги поставил основите на рускиот царински систем, ја предложил идејата за изградба на нафтоводи и се залагал за странски инвестиции како двигатели на економскиот развој на Русија. Притоа, тој напишал стотици дела од областа на економијата, често изјавувајќи дека тој првенствено е политички економист. Според зборовите на Михаил Антонов, економист во московскиот Институт на руската цивилизација, "од трите најголеми научни школи во руската економија, најзначајната е базирана на неговите идеи".<ref>"Идеалната формула на вотката е на Менделеев", ''Дневник'', година XVIII, број 5367, петок, 17 јануари 2014, стр. 22.</ref>
 
Менделеев започнал да се интересира за економските прашања прилично доцна, во петтата деценија од животот, кога почнал да ги истражува темите поврзани со руските региони. Тој бил член на Слободното економско општество и често патувал низ Русија, САД и Западна Европа, посетувајќи фабрики и индустриски саеми. Собирајќи податоци, тој создал програма за развој на Русија, заснована на индустријата наместо земјоделството, поради што трпел остри критики, т.е. неговите противници го обвинувале за нарушување на руската традиција. Сепак, до крајот на 1890 година, тој успеал да се наметне како еден од водечките економски авторитети во Русија.<ref>"Идеалната формула на вотката е на Менделеев", ''Дневник'', година XVIII, број 5367, петок, 17 јануари 2014, стр. 22.</ref>
 
== Менделеев и вотката ==
Како дел од своите хемиски истражувања, Менделеев е заслужен и за развојот на [[Формула|формулата]] за изработка на популарниот руски [[алкохолен пијалок]] - [[Вотка|вотката]]. Така, тој ги надгледувал стандардите за производство на вотката "емпаер" и своите истражувања во оваа област подоцна ги употребил како дел до докторската дисертација, под наслов "Комбинирајќи ги алкохолите со вода".<ref>"Идеалната формула на вотката е на Менделеев", ''Дневник'', година XVIII, број 5367, петок, 17 јануари 2014, стр. 22.</ref>
 
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Менделеев, Димитриј Иванович}}
[[Категорија:Руски хемичари]]
[[Категорија:Периоден систем на елементите]]
[[Категорија:ЧленовиРуски на Пруската академија на наукитенаучници]]
[[Категорија:Руски економисти]]
 
--[[Special:Contributions/217.16.91.177|217.16.91.177]] <small>([[User talk:217.16.91.177|разговор]])</small> 11:56, 14 февруари 2013 (CET)--[[Special:Contributions/217.16.91.177|217.16.91.177]] <small>([[User talk:217.16.91.177|разговор]])</small> 11:56, 14 февруари 2013 (CET)

Прегледник