Разлика помеѓу преработките на „Пела“

Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Додадени 54 бајти ,  пред 10 години
с
нема опис на уредувањето
с
с
::''За други употреби, видете [[Пела (појаснување)]].''
 
[[Податотека:Pella location.jpg|thumb|250px|right|Местоположбата на Пела]]
 
'''Пела''' бил град во [[Македон|АнтичкаКралството Македонија]] кој денес се наоѓа во [[Егејска Македонија]], [[Грција]]. Во времето на [[Византија|Византиската]] и [[Отоманската империја]], градот го носел името [[Постол]], сè додека властите не го вратиле старото име во [[1936]].
 
== Историја ==
 
Kаменот-темелник на градот го удрил македонскиот кралот [[Архелај I]] (413 - 399 п.н.е.) со намена да биде главен град на кралството, да ја замени старата престолнина ([[Ајга]]). По ова, Пела била седиште на [[Филип II Македонски]] и [[Александар Македонски]], неговиот син. Во [[168 п.н.е.]] Пела била ограбена од Римјаните, а нејзиното богатство било пренесено во Рим. Подоцна градот го руши земјотрес и одново почнува да се гради врз рушевините. Веќе во [[180]] [[Луцијан]] поминувајќи го опишал местото како ''„денес незначајно, со многу малку жители“''.
 
Пела за прв пат се спомнува од [[Херодот]] (VII, 123) во врска со походот на [[Ксеркс]] како и од [[Тукидид]] (II, 99,4 и 100,4) во врска со македонската експанзија и војната против [[Ситакле]], кралот на [[Тракија|тракиабните]]. Според [[Ксенофон]], на почетокот на [[IV век п.н.е.]] Пела бил најголемиот македонски град. Постои теза дека основачот на градот не бил [[Архелај I]], туку [[Аминта III]]. Градот привлекувал уметници како [[Зевкиј и Пархасиј|Зевкиј]], поетот [[Тимотеј од Милет]] и [[Грчка трагедија|трагичарот]] [[Еврипид]] кој живеел таму сè до неговата смрт пишувајќи и работејќи на продукцијата на неговата драма ''Архелај''.
:„''...и тој [Павле] виде дека не е без добра причина тоа што [местото] било избрано за кралска резиденција. Сместена е на југозападната падина на едно брдо окружена со мочуриште премногу длабоко за да се премине пеш било лете или зиме. Тврдината („Факус“) близу градот, стои во самото мочурише, издигајќи се како остров, и е изградена на огромна основа која е доволно силна за да ги носи ѕидовите и да спречи било каква штета од навлегување на водата од лагуната. Оддалеку изгледа како продолжение на градскиот ѕид, но всушност е одделена со [[канал]] кој тече меѓу двата ѕида и како таква палатата е поврзана со градот со мост. Така ова го отсекува секој можен пристап на непријателот, и ако кралот затвори некој таму, не постои друга можност за бегство освен мостот, кој е лесно да се брани..''“ <ref>Titus Livius ''The History of Rome, Vol. VI'' Translator Rev. Canon Roberts 1912 [http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/toccer-new2?id=Liv6His.sgm&images=images/modeng&data=/texts/english/modeng/parsed&tag=public&part=223&division=div2 (XLIV, 46) он-лајн на U Virginia] пристапено на 15 јули 2006.</ref>
 
ВоЗа време на римското владеење со [[Македонија (Покраина во РимскотоРимската царствоИмперија)|римска Македонија]], Пела бил главен град на третата област, и можеби бил престолнинатаседиште на римскиот гувернер. Бидејќи низ неа поминувала [[Виа Игнација]] ([[Страбон]] VII, 323), Пела останала важна точка на патот помеѓу [[Дирахиум]] и [[Солун]]. [[Цицерон]] престојувал во градот во [[58 п.н.е.]], но во тоа време провинцијалната престолнина веќе била преместена во Солун.
 
Градот почнал да оди во регрес (веројатно заради земјотрес) кон крајот на I век п.н.е. Помеѓу 45 и 30 п.н.е. бил предмет на колонијална редукција; во секој случај локалните монети биле испишани со ''Colonia Iulia Augusta Pella''. [[Октавијан Август]] ова место им го подарил на селаните чии имоти биле одземени за да се дадат на неговите ветерани ([[Дион Касиј]] LI, 4). Но за разлика од други македонски колонии како [[Филипи]], [[Дион (град)|Дион]] и [[Касандреја]], Пела никогаш не била под јурисдикција на ''ius Italicum'' или Римското право. Од овојпериод познати ни се четири пара колонијални управители (''IIvirs quinquennales'').
 
=== Хиподамов план ===
 
Самиот град се наоѓал јужно и под палатата. Бил распореден по [[решеткаст план]] обмислен од [[Хиподам од Милет]]. Се состоел од две низи на паралелни улици кои се пресекувале под прав агол, правејќи решетка од осум реда на квадратни блокови. Овие блокови се со стандардна ширина (околу 45 m) и должина која варирала од 111 до 152 m, а најчеста должина била 125 m. Улиците биле широки од 9 до 10 m, освен главната артерија исток-запад, која била до 15 m во ширина. Оваа улица е главниот пристап до јавната [[агора]] во центарот, која заемала место за 10 блока. Исто така пошироки од останатите биле две улици север-југ кои воделе до пристаништето јужно. Сите улици имале водовод, одвод и канлизација.
[[Image:Pella Lion Hunt Mosaic.jpg|thumb|250px|Лов на лав, мозаик во Пела]]
 
Самиот град се наоѓал јужно и под палатата. Бил распореден по [[решеткаст план]] обмислен од [[Хиподам од Милет]]. Се состоел од две низи на паралелни улици кои се пресекувале под прав агол, правејќи решетка од осум реда на квадратни блокови. Овие блокови се со стандардна ширина (околу 45 m) и должина која варирала од 111 до 152 m, а најчеста должина била 125 m. Улиците биле широки од 9 до 10 m, освен главната артерија исток-запад, која била до 15 m во ширина. Оваа улица е главниот пристап до јавната [[агора]] во центарот, која заемалазафаќала место за 10 блока. Исто така пошироки од останатите биле две улици север-југ кои воделе до пристаништето јужнона југ. Сите улици имале водовод, одвод и канлизација.
 
Овој план датира од првата половина на IV век п.н.е. и по дизајн е многу близок до идеалниот, иако отскокнува по големината на блоковите; на пример [[Олинт]] и [[Халкидики]] имале блокови со димензии 86,3 x 35 m. Подоцнежните хеленски градови имаат блокови слични на оние на Пела: 112 x 58 m во ''[[Латакија]]'' или 120 x 46 m во [[Алепо]].
 
Во февруари [[2006]] еден земјоделец сосем случајно ја открил најголемата гробница најдена на територијата на денешна Грција. Имињата на членовите на [[Македон|македонското]] благородно семејство како и насликаните скулптури и ѕидови се сосема зачувани. Гробницата датира од [[II век п.н.е.|II]] или [[III век п.н.е.]], по владеењето на Александар Македонски.<ref>BBC World News. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4707014.stm „Пронајден грчки гроб кој ги возбуди експертите“] од 12 февруари 2006 </ref>
 
[[Податотека:Pella_Lion_Hunt_Mosaic.jpg|thumb|250px|Мозаик - лов на лавови, Пела]]
 
[[Податотека:Pella_House_atrium.jpg|thumb|250px|[[Атриум]] со поден мозаик]]
 
Архелај го поканил сликарот [[Зевкиј]], најдобриот сликар во тоа време, за да го декорира. Подоцна тој бил домаќин на драматургот [[Еврипид]] по неговото пензионирање. Неговото дело ''[[Менади]]'' било премиерно прикажано таму, околу [[408 п.н.е.]]. Пела била родниот град на [[Филип II Македонски]] и неговиот син [[Александар Македонски]]. Исто така откриено е местото во дворецот каде [[Аристотел]] му туторувал на младиот Александар.
 

Прегледник