Прејди на содржината

Сообраќај во Словенија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Пристаништето Копер

Сообраќајот во Словенија е под влијание на самата локацијата на земјата. Спојот на Медитеранот, Алпите, Динаридите и Панонската низина и областа по која поминуваат големите реки се причините за вкрстувањето на главните транспортни патишта во Словенија. Нивниот курс е воспоставен веќе во антиката. Посебна географска предност во последно време е локацијата на раскрсницата на паневропските транспортни коридори V (најбрзата врска помеѓу Северен Јадрански и Централна и Источна Европа) и X (што ја поврзува Централна Европа со Балканот) во земјата. Ова и дава посебна позиција во европската социјална, економска и културна интеграција и реструктуирање.[1]

Железничка мрежа

Железница

[уреди | уреди извор]

Постојните словенечки шини, кои главно биле изградени во XIX век, се застарени и не можат да се натпреваруваат со автопатската мрежа.[2] Одржувањето и модернизацијата на словенечката железничка мрежа е запоставено поради недостаток на финансиски средства, создавајќи тесни грла.[3] Сепак, тој зема замав со завршувањето на автопатот.[2] Компанијата Словенечки железници оперира 1.229 км од 1.435 мм стандардни колосеци, и 331 км како двојна пруга и допира до сите региони на земјата.

БициклеЉ, самоуслужна велосипедска мрежа со седиште во Љубљана, е бесплатна првиот час.

Со учество од над 80 проценти, патниот товарен и патнички транспорт го сочинуват најголемиот дел од транспортот во Словенија.[4] Личните автомобили се многу попопуларни од јавниот патен превоз на патници, кој значително се намалил.[4][5] Автопатите, со кои управува компанијата за автопати во Република Словенија, се државни патишта од највисоката категорија.[6] На автопатите, автомобилите мора да имаат налепница за патарина.[7] Словенија има многу висока густина на автопатот во споредба со просекот на Европската Унија.[7] Првиот автопат во Словенија, автопатот А1 што ги поврзува Врника и Постојна, бил отворен во 1972 год,[8] но изградбата беше значително забрзана во 1994 год, кога Националното собрание ја донело првата Национална програма за изградба на автопати. До февруари 2012 год, мрежа составена од 528 км изградени се автопати, експресни и слични патишта.[8] Нејзиниот суштински дел , Словенечкиот автопатски крст, кој е дел од трансевропската патна мрежа, бил завршен во октомври 2011 год.[9] Ја опфаќа автопатската рута која се движи од исток кон запад, во согласност со Паневропскиот коридор V, и автопатската рута која се движи во правец север-југ, во согласност со паневропскиот коридор X, чиј дел се смета за словенечки транспортен столб.[7] Новоизградениот патен систем полека, но стабилно ја трансформира Словенија во голема градска населба и ја поврзува како унитарен социјален, економски и културен простор, со врски со соседните области. Спротивно на тоа, другите државни патишта, управувани од Словенечката агенција за инфраструктура (до јануари 2015 год наречена Словенечка агенција за патишта), брзо се влошуваат поради негрижа и севкупното зголемување на сообраќајот.[7] Околу половина од нив се во лоша состојба.[10] Урбаната и приградската мрежа опслужувана со автобуси е релативно густа.[7]

Првиот автопат во Словенија, А1, бил отворен во 1958 год. како дел од големиот југословенски проект на автопатот Братство и единство. Делницата помеѓу Љубљана и Загреб ја изградиле 54.000 волонтери за помалку од осум месеци во 1958 год.[11] Ги поврзува Врника и Постојна. Изграден под либералната влада на Стане Кавчич, нивниот развоен план предвидувал модерна автопатска мрежа што ја опфаќа Словенија и ја поврзува републиката со Италија и Австрија. По соборувањето на либералната фракција на Комунистичката партија на Словенија, проширувањето на словенечката автопатска мрежа запрело. Во 1990-тите, новата земја ја започнала „Националната програма за изградба на автопати“, ефективно повторно користејќи ги старите комунистички планови. Оттогаш околу 400 километри автопати, експресни патишта и слични патишта се завршени, олеснувајќи го автомобилскиот транспорт низ целата земја и обезбедувајќи силна патна услуга помеѓу источна и западна Европа.Ова дало поттик за националната економија, поттикнувајќи го развојот на транспортната и извозната индустрија.

Во Словенија има два вида автопати. Автоцеста (скрат. AC) се автопати во два правци со ограничување на брзината од 130 километри на сат. Имаат зелени патокази како во Италија, Хрватска и др земји. Хитра цеста е секундарен пат, исто така, двоен коловоз, но без просирување за запирање во итни случаи. Имаат ограничување на брзината од 110 километри на сат и имаат сини сообраќајни знаци.

Од 1.06.2008 год од корисниците на автопатите во Словенија се бара да купат налепница за патарина (сло: vinjeta). Овој систем бил истражен од Европската комисија дека е неправеден кон туристите и другите несловенечки корисници на автопатот. На 28.01.2010 г. откако Словенија ги вовела краткорочните налепници и биле направени некои други промени во словенечкиот систем на налепници за патарина, Европската комисија заклучила дека системот на налепници за патарина е во согласност со европското право.[12]

Според Законот за словенечки автопати, кој важи од декември 2010 год, изградбата на автопатите во Словенија ја вршат и финансираат приватни компании, првенствено компанијата за автопати во Република Словенија додека стратешкото планирање и откупот на земјиште за нивниот тек го спроведува и финансира Владата на Словенија.[13][14] Автопатите се во сопственост на ДАРС.[15]

Автобуски транспорт

[уреди | уреди извор]

По завршувањето на Втората светска војна, автобускиот сообраќај драстично се разви. Во 1946 год, државното министерство за локален транспорт во Народна Република Словенија го основа Националното автобуско и транспортно претпријатие на Словенија. Во 1948 год компанијата била реорганизирана во друга компанија наречена Словенија автопромет со филијали низ целата земја, од кои некои подоцна биле трансформирани во независни локални автобуски оператори.[16] Автобускиот превоз постепено го заменил железничкиот транспорт и станал доминантно средство за јавен превоз во 1960-тите. Автобуските линии достигнале над 20,000 км, со вкупно 26 мил. патници.[17]

Денес автобускиот сообраќај е главното средство за јавен превоз на патници во Словенија, особено во градовите. Главните автобуски станици се во Љубљана, Марибор, Цеље и Крањ. Автобускиот превоз и јавниот превоз воопшто бележат голем пад во Словенија во 1990-тите, особено во западниот дел на земјата. Тие се користат главно од луѓе кои немаат друга опција; повеќето луѓе патуваат со сопствен автомобил.[18]

Авиосообраќај

[уреди | уреди извор]

Воздушниот транспорт во Словенија е доста ограничен,[19] но значително пораснал од 1991 год.[20] Во Словенија има три меѓународни аеродроми. Аеродромот Љубљана Јоже Пучник во централниот дел на земјата е убедливо најпрометниот,[20] со врски до многу големи европски дестинации.[21] Секоја год низ него поминуваат мил патници и од 15.000 до 17.000 тони товар.[22] Аеродромот Марибор Едвард Русјан се наоѓа во источниот дел на земјата и аеродромот Порторож во западниот дел. [20] Од 2018 год нема редовен или изнајмен патнички или товарен сервис, но има многу приватни летови. Адриа ервејс била најголемата словенечка авиокомпанија[20] до деветтиот месец на 2019 год, кога прогласила банкрот и ги прекинала сите операции. Од 2003 год на пазарот влегле неколку нови авиопревозници, главно нискобуџетни авиокомпании.[7] Единствениот словенечки воен аеродром е воздухопловната база Церкље об Крки во близина на словенечко-хрватската граница во југозападниот дел на земјата.[23] Во Словенија има и дванаесет јавни аеродроми.[20]

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Slovenia, a Country at the Crossroads of Transport Links“. Government Communication Office, Republic of Slovenia. November 2000. Архивирано од изворникот на 8 July 2012.
  2. 1 2 Plevnik, Aljaž; Polanec, Vesna (18 November 2011). „Vlaganja v prometno infrastrukturo: Komentar“ [The Investments in the Transport Infrastructure: a Comment] (словенечки). Slovenian Environment Agency.
  3. ↑ „Executive Summary“ (PDF). Analysis of the infrastructure network in Slovenia and report on SWOT analysis. Faculty of Chemistry and Chemical Engineering, University of Maribor. Port of Koper. April 2011. Архивирано од изворникот (PDF) на 10 May 2012. Посетено на 12 April 2012.
  4. 1 2 „Teden mobilnosti 2009“ [Mobility Week 2009]. Statistical Office of the Republic of Slovenia. 15 September 2009. Архивирано од изворникот на 13 February 2015. Посетено на 12 April 2012.
  5. ↑ Bernard Vukadin, Barbara; Kušar, Urška; Burja, Alenka (25 October 2009). „Lastništvo avtomobilov v gospodinjstvih“ [Car Ownership in Households] (словенечки). Environment Agency of Slovenia.
  6. ↑ „Zakon o cestah“ [Roads Act] (словенечки). Official Gazette of the Republic of Slovenia. 30 December 2010.
  7. 1 2 3 4 5 6 „Situation per mode of transport“ (PDF). Study on Strategic Evaluation on Transport Investment Priorities under Structural and Cohesion funds for the Programming Period 2007-2013. ECORYS Nederland BV. August 2006.
  8. 1 2 „Built motorways and expressways“. Motorway Company in the Republic of Slovenia. Архивирано од изворникот на 11 May 2011. Посетено на 19 January 2011.
  9. ↑ Knez, Primož (29 October 2011). „Slovenski avtocestni križ zgrajen“ [The Slovenian Motorway Cross Completed]. Dnevnik.si.
  10. ↑ Kar polovica od šest tisoč kilometrov državnih cest je v slabem stanju [Quite a Half of Six Thousand Kilometers of the State Roads Are in a Bad Condition] (словенечки). Архивирано од изворникот на 16 May 2012. Посетено на 12 April 2012.
  11. ↑ Lubej, Uroš (28 November 2008). „Nova razstava v Dolenjskem muzeju: Cesta, ki je spremenila Dolenjsko“ [The New Exhibition in the Lower Carniolan Museum: The Road that Transformed the Lower Carniola]. Park.si (словенечки). Архивирано од изворникот на 15 June 2018. Посетено на 26 July 2018.
  12. ↑ „Brussels Stops Proceedings over Vignettes“. STA. 29 January 2010.
  13. ↑ „Parliament Passes Motorway Company Act“. Slovene Press Agency. 23 November 2010. Архивирано од изворникот на 4 November 2014. Посетено на 19 January 2011.
  14. ↑ „Državni zbor prižgal zeleno luč 300-milijonskemu poroštvu za Dars“ [The National Assembly Has Given Free Way to the 300-Million Guarantee for DARS] (словенечки). 23 November 2010. Архивирано од изворникот на 1 August 2012. Посетено на 19 January 2011.
  15. ↑ „Zakon o Družbi za avtoceste v Republiki Sloveniji“ [Motorway Company in the Republic of Slovenia Act] (словенечки). Official Gazette of the Republic of Slovenia. 3 December 2010. Посетено на 19 January 2011.
  16. ↑ „SAP – 30-letnik“ [SAP: The 30 Year Old]. Naša skupnost (словенечки). 16 (10). Skupščina občine Ljubljana Moste-Polje. 1975. Архивирано од изворникот на 3 February 2014. Посетено на 23 January 2014.
  17. ↑ Pelc, Stanko (2010). Izbrana poglavja iz prometne geografije: univerzitetni učbenik [Selected Chapters from the Geography of Transport: University Textbook] (PDF) (словенечки). Faculty of Logistics, University of Maribor. ISBN 978-961-6562-36-2. Архивирано од изворникот (PDF) на 2 February 2014. Посетено на 23 January 2014.
  18. ↑ Gabrovec, Matej; Bole, David (2009). Dnevna mobilnost v Sloveniji [Daily Mobility in Slovenia] (словенечки). Založba ZRC. ISBN 978-961-254-118-7.
  19. ↑ Plevnik, Aljaž; Polanec, Vesna (18 November 2011). „Komentar“. Obseg in sestava blagovnega prevoza in prometa: Komentar [The Scale and the Structure of the Freight Transport and Traffic: a Comment]. Slovenian Environment Agency.
  20. 1 2 3 4 5 „Transport“ (PDF). Statistične informacije [Rapid Report]. 22 November 2010. Архивирано од изворникот (PDF) на 27 December 2021. Посетено на 12 April 2012.
  21. ↑ Information Booklet (PDF). Aerodrom Ljubljana. 2011. Архивирано од изворникот (PDF) на 10 May 2012. Посетено на 12 April 2012.
  22. ↑ „Traffic Figures“. Aerodrom Ljubljana. Архивирано од изворникот на 17 February 2012. Посетено на 7 February 2012.
  23. ↑ Konda, Jože (2006). „Cerklje Airport on its way to future growth“ (PDF). Slovenska Vojska. XIV (8). стр. 29. ISSN 1580-1993. Архивирано од изворникот (PDF) на 10 May 2012.
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сообраќај_во_Словенија&oldid=5331907“