Синагога Лендава
Синагогата Лендава (словенечки: Sinagoga Lendava, унгарски: Lendvai Zsinagóga, германски: Synagoge von Lindau) — поранешна православна еврејска конгрегација и синагога, сместена во малиот град Лендава, Словенија, во близина на унгарската граница. Поранешното собрание било Ашкенази и било основано во 1773 година. Поранешната синагога била завршена во 1866 година и била користена како синагога до 1944 година, кога членовите на заедницата загинале во Холокаустот.[1]
Оставена празна долги години, поранешната синагога била пренаменета како еврејски музеј, наречен Галерија-Музеј Лендава, во средината на 1990-тите. Музејот има постојана изложба за локалната еврејска историја.
Историја
[уреди | уреди извор]
Евреите од Унгарија се населиле во Лендава во 1773 година. Локалните Евреи на крајот на 18 век се собрале да се молат во домот на гостилницата Бодог Вајс. Во 1837 година, заедницата изнајмила куќа за користење како сала за молитва, која имала 50 седишта. Во 1843 година, заедницата изнајмила, а потоа купила друга зграда, која била првата синагога во сопственост на заедницата.
Градбата на новата синагога започнала во 1866 година, а оваа зграда сè уште стои во центарот на градот на адресата Сподња улица 5. Таа е правоаголна зграда од тули со кров во форма на врв, дизајнирана во стилот на Класичната ренесанса или Биедермајер.[2] Аглите се декорирани со малку подигнати, рамни лажни пиластри. Тешко оштетена од Германците, зградата била продадена на градот по Втората светска војна од страна на Јеврејската федерација на Југославија и била користена како складиште.[3]
Работата започнала во 1994 година за реновирање на синагогата за користење како културен центар, кој ќе има и изложба за локалната еврејска историја во женската галерија. Единствените оригинални декоративни елементи во ентериерот што останале во зградата се шест флутирани челични столбови кои го поддржуваат обновеното галериско катче, плус рамки за скалите и мала ниша во скалиштето. Некогашниот кружен (роза) прозорец над Арката бил променет во аркиран прозорец, а два од аркираните прозорци на страната (кои постојат само на јужната страна) биле продолжени и проширени. Третиот (левиот) прозорец на јужната страна останал во, изгледа, неговата оригинална форма и големина. Има и аркиран прозорец над вратата на западната страна.[4]
Близу на поранешната синагога се наоѓала еврејска школа која функционирала од 1850 до 1921 година и била срушена на крајот на 1990-те години за да се овозможи изградба на унгарски културен центар.[5] Покрај тоа, постојат и гробишта со 176 надгробни камења, околу 40 од втората половина на 19-тиот век, а остатокот од 20-тиот век, близу до селото Долга Вас, надвор од градот.
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Gruber, Ruth Ellen (2007). Jewish Heritage Travel: A Guide to Eastern Europe. National Geographic Books. стр. 284–285. ISBN 978-1426200465 – преку Google Books (excerpts only).
- ↑ „Synagogue in Lendava, Slovenia“. The Center for Jewish Art. Foundation for Jewish History and The Hebrew University of Jerusalem. 2020. Посетено на 21 May 2024.
- ↑ „Synagogue Lendava“. Galerija-Muzej Lendava. 2008. Посетено на 21 May 2024.
- ↑ „Jewish Monuments in Slovenia“. Jewish Heritage Report (Spring-Summer. изд.). II (1–2). 1998. Архивирано од изворникот на 3 September 2006.
- ↑ „Jews and antisemitism in Slovenia“. Task Force on Jewish Studies and Antisemitism. Архивирано од изворникот на October 5, 2021. Посетено на 14 December 2023.