Силос

Силос или силокула^[1]^[2] — склад за складирање на растресити материјали како што се цемент, песок, жито, сточна храна, гранули и слично.^[3]^[4]

Силосот претставува сад со цилиндричен облик со рамно или конусно дно.

Благодарение на вертикалната положба на силосот се постигнува значителна заштеда на простор, и покрај огромните количини на суровини што се чуваат во него. Исто толку значајна предност на силосот во однос на обичните складови е обезбедувањето на високо ниво на заштита на складираните суровини од влијанието на надворешните фактори на животната средина (влага, дожд, снег).

Според времетраењето на складирањето на материјалите, силосите се делат на силоси со рамно дно и конусни силоси.

Силосите со рамно дно се наменети за долготрајно чување на сите видови житни, мешункасти и зрнести култури, пченка и репка со влажност до 14 % (репка до 9 %) и нечистотија до 3 %.

Силосите со конусно дно се користат за привремено складирање на жито, семиња или сточна храна. Овие силоси се користат во различни претпријатија: живинарски фарми, мелници, фабрики за сточна храна, а исто така се користат и за претовар на жито во патен или железнички транспорт.

Безбедност

Силосите се опасни објекти, и секоја година луѓе го губат животот или се здобиваат со повреди при нивното полнење и одржување.^[5] Механизацијата што се користи е опасна, а работниците можат да паднат од скалите или работните платформи на високите силоси. Низ годините се забележани и голем број пожари.

Опасности при процесот на полнење

Полнењето на силосот бара паркирање на два трактора многу блиску еден до друг, при што двата работат со полна моќност и со вклучени приклучни вратила. Едниот ја придвижува дувалката за силос, а другиот приколката за фураж што ја истовара свежо исечената храна во дувалката. Земјоделецот мора постојано да се движи во ова многу опасно опкружување со вртечки вратила и брзи транспортери за да го провери протокот на материјалот и да ги прилагоди брзините.

Подготовката за полнење бара подигнување на механизмот за истовар до врвот, при што сиот преостанат фураж на дното мора рачно да се отстрани. Оваа работа бара земјоделецот да работи непосредно под машина тешка неколку тони, која виси на педесет или повеќе метри височина, прицврстена на тенка челична сајла. Доколку механизмот падне, смртта е речиси миговна.

Опасности при процесот на истовар

Истоварот носи сопствени конкретни опасности поради потребата земјоделецот редовно да се качува во силосот за да затвори горна или да отвори долна врата, притоа поместувајќи го олукот за истовар. Ферментацијата на силажата произведува метан, кој со текот на времето го истиснува кислородот во горниот дел на силосот. Земјоделецот што влегува во силосот без претходни мерки на претпазливост може да биде задушен од метанот, да изгуби свест и тивко да почине пред некој да забележи. Неопходно е постојано проветрување со свеж воздух пред секој обид за влез во објектот.

Доколку механизмот за истовар се заглави, земјоделецот мора да се качи и директно да застане врз него за да ја откопа заглавената силажа. Притоа, тој стои на машина што може да го убие за неколку секунди доколку случајно се вклучи. Ова може да се случи ако некој друг работник ненамерно го вклучи механизмот за истовар додека друго лице сѐ уште работи внатре.

Честопати, при истовар на жито преку отвор на дното, друг работник стои на врвот на житото за да обезбеди рамномерен проток. Понекогаш под работникот се создаваат нестабилни „џебови“ што можат да пропаднат; ова е познато како затрупување со жито, каде што лицето може целосно да потоне во житото за само неколку секунди. Затрупувањето може да се случи и при чистење на големи грутки жито заглавени на страните на силосот, што често води до смрт од задушување.

Опасности кај сувите материјали и контејнерите

Забележани се многу случаи на избувнувања во силосите и придружните објекти. Доколку воздухот внатре се наполни со ситни честички, како што е прашината од житото, една искра може да предизвика избувнување на прашина доволно силна за да го разнесе бетонскиот силос и околните згради. Искрите често се предизвикани од триење на метал со метал во каналите или поради статички електрицитет.

Двата главни проблеми што наметнуваат чистење на силосите се „премостување“ и „глувчешка дупка“. Премостувањето се случува кога материјалот се заглавува над механизмот за истовар на дното и го блокира протокот. „Глувчешката дупка“ се случува кога материјалот почнува да се лепи на страните на силосот, што го намалува капацитетот и води кон загадување на новиот материјал со стариот. Постојат повеќе начини за чистење, но од почетокот на 1990-тите се достапни акустични чистачи, кои се неинвазивни и нудат безбеден начин за одржување на чистотата во силосите.

Наводи

Надворешни врски

International Silo Association
What To Do In Case Of Grain Bin Entrapment, from the U.S. National Agricultural Safety Database
Beedle, Peggy Lee. "Silos: an agricultural success story", University of Wisconsin-Extension: 2001, G3660-4.

[1] „силокула“ — Дигитален речник на македонскиот јазик

[2] „силокула“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик

[3] „силос“ — Дигитален речник на македонскиот јазик

[4] „силос“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик

[5] Graham, Judith (2011-03-08). „Drowned in corn: Grain bin deaths hit record“. Chicago Tribune.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]