Седеш

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Седеш
Θέρμη
Црквата „Св. Никола“ во Седеш
Црквата „Св. Никола“ во Седеш
Седеш is located in Грција
Седеш
Местоположба во областа
Седеш is located in Седеш (општина)
Седеш
Местоположба на Седеш во општината Седеш и областа Централна Македонија
Координати: 40°32.86′N 23°01.21′E / 40.54767° N; 23.02017° E / 40.54767; 23.02017Координати: 40°32.86′N 23°01.21′E / 40.54767° N; 23.02017° E / 40.54767; 23.02017
ЗемјаГрција
ОбластЦентрална Македонија
ОкругСолун
ОпштинаСедеш
Општ. единицаСедеш
Надм. вис.&1000000000000006500000065 м
Заедница
 • Население16.004
 • Површина (км2)23
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)

Седеш или Седес (грчки: Θέρμη, Терми; до 1926 г. Σέδες, Седес[2]) — град во Солунско, Егејска Македонија, денес административен центар на општината Седеш на Солунскиот округ во Централна Македонија, Грција. Населението брои 16.004 жители (2011). Сè до Првата светска војна било населено исклучиво со македонско население.[3]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Градот се наоѓа во северозападниот дел на Халкидичкиот Полуостров, 5 км југоисточно от Солун. Западниот дел на градот излегува на Солунскиот Залив. Лежи на надморска височина од 65 м.[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Древномакедонска златна дијадема од Седеш, 320-300 п.н.е.. Денес во Археолошкиот музеј во Солун.
Куќи во Седеш за време на Првата светска војна.

Османлиско време[уреди | уреди извор]

Кон крајот на XIX век Седеш бил чифлиг во Солунската каза. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г., Седице (Seditze) имало 35 домаќинства со вкупно 160 жители Македонци.[4][5]

Според Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Седеш имал 200 жители, сите Македонци[4] христијани.[6] Секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) наведува дека во 1905 г. в Седеш (Sedés) имало 135 жители од грчка народност,[7] што е погрешно.

Според грчкиот просветар Димитриос Сарос во 1906 г. Седес (Σέδες) било словенојазично (македонојазично) село во Касандриската митрополија на патријаршијата со 65 жители. Во него работела грчката пропаганда со едно основно училиште со 4 ученици и 1 учител.[8]

Припојување кон Грција и доселување на Грци[уреди | уреди извор]

Со Букурешкиот договор во 1913 г. Седеш е припоен кон грчката држава, кога имал 191 жител.[3] Потоа следувало постепено населување на грчки доселеници од Бугарија и Турција. Првите доселеници (60 семејства) се доведени уште во 1914 г. од Мандрица и Источна Тракија (Турио, Ќупли, Фенер и Цариград). Во 1924-25 г. пристигнале 73 семејства од Станимачко (претежно од Горен Воден), а во 1926 г. се доведени 64 семејства од Понд, 27 семејства от западна Мала Азија, 20 од Тракија и 4 од Кавказот. Со тоа, во 1930 г. населението се зголемило на 526 жители[3] и населбата добила прилично мешан карактер, при што Македонците станале малцинство во сопственото село. По 1920 г. дошле и неколку семејства Власи и Каракачани.

Во 1926 г. Седеш е преименуван во Терми. Во 1928 г. селото е заведено како мешана населба со вкупно 1.156 жители, од кои дури 763 (181 семејства) биле дојденци.[9]

Доградби и припојување[уреди | уреди извор]

По Граѓанската војна 2 км југоисток од старата населба почнала да се гради нова наслелба, која го добила старото име Седеш (старата претходно била преименувана во Терми). Во неа е преместено дел од населението на старта населба, така што во 1961 г. се заведени 1.034 жители, а во 1971 г. нивниот број опаднал на 828.[10] Ова се должи на созавањето на населбата 21-ви Април (Икости Проти Априлиу), наречена во чест државниот удар на воената хунта, која добила статус на посебно место, со 493 жители. Почнувајќи од пописот во 1981 г. двете населби почнале да се бројат заедно. По соборувањето на хунтата, местото е припоено кон (новосоздадениот) Седеш/Седес, па така во 1981 г. населбата 21-ви Април, стариот и новиот Седеш се бројат заедно.[11]

Население[уреди | уреди извор]

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Население 3033 3038 1750 1909 3430 5156 11360 16004
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Градот припаѓа на општинската единица Седеш со седиште во истоимениот град, која припаѓа на поголемата општина Седеш, во округот Солун. Воедно, градот е дел од општинскиот оддел Седеш, каде спаѓа и селото Кајачали.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Основно занимање на населението е земјоделството. Главни производи се житото, грозјето и тутунот.[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција.
  2. Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Σέδες -- Θέρμη
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. Скопје: Институт за национална историја. стр. 340.
  4. 4,0 4,1 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  5. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 154-155.
  6. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 141.
  7. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 220-221.
  8. Παπαδόπουλος, Στ. Ι (1975). „Η κατάσταση της παιδείας το 1906 στην ύπαιθρο του Κάζα Θεσσαλονίκης: (Μια ανέκδοτη έκθεση του Δημητρίου Μ. Σάρρου)“ (PDF). Μακεδονικά (грчки). Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. XV (8): 136–137.
  9. Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928
  10. Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. Скопје: Институт за национална историја. стр. 321.
  11. Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. Скопје: Институт за национална историја. стр. 340–341.