Прејди на содржината

Северно боиште (Руска инвазија на Украина)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Северен Фронт
Дел од Руска инвазија на Украина (2022)

Во насока на стрелките на часовникот од горе лево:
Датум 24 февруари — 8 април
(1 месец, 2 недели и 1 ден)
Место Киевска Област, Житомирска Област, Черниговска Област и Сумска Област, Украина
Исход Украинска победа[1]
Територијални
промени
Украинските сили ја вратиле контролата врз целиот Киев,[2] како и врз Житомирска Област, Черниговска Област и Сумска Област, Украина[3]
Завојувани страни
Русија Украина
Команданти и водачи
Вклучени единици
* 1-ва гардиска тенковска армија * 1-ва тенковска бригада[12]
Сила
70,000 војници,
7,000 возила (вкупно)[21]
20,000 војници[28]
18,000+ irregulars[29]
Жртви и загуби
Според Украина:
Голем број на жртви[30][31][32]
At least ten planes shot down[33][34][35][36]
At least several helicopters shot down[37]
* 530+ убиени, 948+ повредени[38][39][40][41]
1,589+ убиени граѓани[45]

Северен Фронт или Северен Театар — едно од бојните полиња за време на Руската инвазија на Украина. Тоа вклучувало напади од Русија преку руско-украинската и белоруско-украинската граница, почнувајќи од 24 февруари 2022 година, за контрола на Киев, главниот град на Украина, и околните области на Киевската Област и северните региони на Житомирската Област, Сумската Област и Черниговската Област.[46][47][48] Киев е седиште на украинската влада и седиште на вооружените сили на Украина.[49]

Руските сили првично зазеле неколку градови и населени места,[50][51] но неуспесите во логистиката и снабдувањето, силниот украински отпор и последователниот слаб морал предизвикале застој на напредувањето. Со големи загуби и неможност за понатамошен напредок, Русија ги повлекла своите сили од Киев, Житомир, Чернигов и Сума во април 2022 година, а украинските сили повторно ја презеле контролата.[52][53][54]

Руско напредување кон Киев

[уреди | уреди извор]

Утрото на 24 февруари 2022 година, Русија започнала напади врз Киевската Област со артилериски и ракетни напади врз неколку основни цели, вклучувајќи го и меѓународниот аеродром „Бориспил“, главниот аеродром во Киев.[47][55][56] Русија очигледно имала намера брзо да го освои Киев, со инфилтрирање на Спецназ во градот, поддржан од воздушни операции и брзо механизирано напредување од север. Руските воздухопловни сили направиле обид да заземат два клучни аеродроми во близина на Киев, започнувајќи воздушен напад на аеродромот „Антонов“,[57][58] проследен со слично слетување во Василков, во близина на воздухопловната база „Василков“ јужно од Киев, на 26 февруари.[59][60]

Нападите биле неуспешни [61] поради неколку фактори, вклучувајќи ја разликата во моралот и перформансите помеѓу украинските и руските сили, украинската употреба на софистицирано оружје за преносливи луѓе обезбедени од западните сојузници, лошите перформанси на руската логистика и опрема, неуспехот на руските воздухопловни сили да постигнат воздушна супериорност и руското воено трошење за време на нивната опсада на големите градови.[62][63][64] Додека руските сили напредувале кон Киев, украинскиот претседател Володимир Зеленски предупредил дека „саботажни групи“ се приближуваат кон градот.[65][66] Украинците исто така тврделе дека на почетокот на инвазијата, само 30 војници на СОФ успеале да го запрат рускиот напад. Украинците го нападнале рускиот конвој, чуван од околу 2.000 војници, и уништиле три оловни возила, го нападнале остатокот од конвојот, при што ги уништиле мостовите. Овој ангажман завршил привремено да го закочи целиот руски напредок од Белорусија, кој се состоел од 70.000 војници и 7.000 возила.[67]

Платениците на групата „Вагнер“ и чеченските сили, наводно, направиле неколку обиди да го убијат Зеленски. Украинската влада соопштила дека овие напори биле спречени од антивоените претставници на руската Федерална служба за безбедност (ФСБ), кои споделиле разузнавачки информации за плановите.[68]

Руските сили кои правеле обиди да го заземат Киев испратиле сигнали на 24 февруари јужно од Белорусија по западниот брег на реката Днепар, очигледно за да го опколат градот од запад, но тие се повлекле до 7 април за да се надополнат и да се прераспоредат на југоисточниот фронт. Биле поддржани од две посебни оски на напад од Русија по должината на источниот брег на Днепар: западната кај Чернигов и источната кај Суми. Тие најверојатно имале намера да го опкружат Киев од североисток и исток.[69]

Напаѓачките сили стигнале до зоната за исклучување на Чернобил и ја зазеле јадрената централа „Чернобил“ и градот на духови Припјат.[70][71] Руски возила до пладне го пробиле и граничниот пункт кај Вилча.[72] По нивниот пробив во Чернобил, руските сили биле задржани во Иванкив, клучен град меѓу границата и Киев. Секретарот за одбрана на Соединетите Американски Држави, Лојд Остин, открил дека некои руски механизирани пешадиски единици напреднале на 32 километри од Киев на првиот ден од офанзивата.

Иванковскиот историско-роднокраен музеј -по руското гранатирање на 25 февруари 2022 година

Утрото на 25 февруари, украинската војска соопштила дека нејзините воздухопловни сили се борат во населбите Димер и Иванкив, каде што напредувале големо количество руски оклопни возила.[73][74] Украинските сили го уништиле мостот на Иванкив над реката Тетерив, запирајќи го напредувањето на руските колони.[74][75][76] Во меѓувреме, 80 руски возила наводно се движеле низ Димер и соседното село Катјужанка.[76]

Утрото на 27 февруари, голем руски конвој од возила долг повеќе од 4,8 километри бил виден на сателитски снимки на пат во близина на Иванкив, кој се упатил кон Киев.[77][78] До 28 февруари, конвојот се зголемил на околу 64 километри во долгжина [79]

Рускиот напредок бил попречен од логистичките тешкотии, делумно предизвикани од белоруската опозиција, бидејќи дисидентите во железницата, хакерите и безбедносните сили ги прекинале железничките линии во Белорусија. Оваа операција, позната како железничка војна во Белорусија во 2022 година, главно била организирана од поединци и три поголеми мрежи познати како „Бипол“, „Заедница на железничари“ и „Сајбер партизани“.[80]

Окупирање на аеродромот Антонов

[уреди | уреди извор]

Во 8:00 часот наутро по локално време, на 24 февруари 2022 година, 20 до 34 руски воени хеликоптери (транспортни хеликоптери Мил Ми-8 придружувани од напаѓачки хеликоптери Ка-52 „Алигатор“ ) полетале јужно од границата помеѓу Белорусија и Украина и се приближиле до градот Хостомел.[81] Хеликоптерската група, наводно, носела околу 300 војници на воздухопловните сили на Русија, наводно од 11-та гардиска воздушна нападна бригада или 31-та гардиска воздушна нападна бригада за напад на аеродромот „Антонов“ кој се наоѓал во близина.[81]

Нападот претставувал обид да се обезбеди местоположбата како воздушен мост за руските транспортни трупи и тешката опрема (како што се артилерија и тенкови) за инвазија врз Киев.[82] Хеликоптерската група била пречекана со напади од украинско мало оружје и MANPADS. Нападот на крајот соборил еден до три хеликоптери, а нивните пилоти се катапултирале.[83][84] И покрај нападите, аеродромот на крајот бил заземен на 25 февруари бидејќи значително побројните и вооружени членови на украинската национална гарда се повлекле.[85][86][87]

По заземањето на аеродромот, руските трупи почнале да се подготвуваат за пристигнување на 18 транспортни авиони Иљушин Ил-76 за да ги засилат нападите. Меѓутоа, местните милиции и војниците од третиот полк за специјални намени го нападнале аеродромот, попречувајќи ги руските напори.[88] Украинската четврта бригада за брза интевенција, во решителен контранапад, спречила транспортниот авион да слета на аеродромот, принудувајќи го да се врати во Русија и спречила дополнително засилување.[89] Со воздушна поддршка од украинските воздухопловни сили, украинските единици успеале да го одбијат воздушниот напад.[90] Руските сили исто така се обиделе да слетаат кај Киевскиот резервоар.[91]

Еден ден по првичниот напад бил извршен обновен воздушен напад. Со руските механизирани единици кои постигнале пробив во блискиот Иванкив, тие биле во можност да напредуваат и да го заземат аеродромот по комбиниран напад од земја.[92] И покрај нивниот успех, аеродромот се сметал за нефункционален, ставајќи крај на шансите за брза украинска капитулација преку заземањето на Киев.[93] За време на судирот на аеродромот Антонов, единствениот постоечки Антонов Ан-225 Мрија (најголемиот оперативен авион во светот) бил уништен во неговиот хангар за складирање.[44] Руската влада соопштила дека во нападот загинале речиси 200 Украинци, без свои загуби. Сепак, според западни и украински извори, се проценува дека за време на битката биле убиени околу 300 руски падобранци.[94]

[95]

Напад на Хостомел

[уреди | уреди извор]
Последици од судирите во Хостомел, 4 март

Откако обезбедиле пробив во Иванкив на 25 февруари, трупите од 41-та комбинирана армија, 31-та гардиска воздушна нападна бригада и чеченскиот 141-ви моторизиран полк напредувале во блискиот град Хостомел истиот ден. Хостомел го бранеле елементи на 79-та воздушна ударна бригада и третиот полк за специјални намени (Спецаназ), заедно со цивилни милиции.[96] Припадниците на чеченскиот 141 полк се приближиле до градот и почнале со подготовките за убиство на украинскиот претседател Володимир Зеленски.[97][98]

Откако украинските беспилотни летала откриле руски позиции во близина на Хостомел, украинските сили се прегрупирале и започнале контранапад кој уништил руска оклопна колона. По контранападот, Хостомел бил подложен на воздушни напади и гранатирање, лишувајќи ги жителите од основните комунални услуги.[99] Руските сили опстојувале во урбана борба со украинските војници,[100] и на крајот биле одбиени од околината на градот на 3 март.[101][102][103] Тие го нападнале Хостомел уште еднаш на 4 март,[104] претрпувајќи повлекување истиот ден,[105] пред да извршат уште еден напад и повторно да го заземат градот на 5 март.[105][106]

Двете страни претрпеле големи загуби за време на битката:[107] Руските сили изгубиле над 21 лесно пешадиско борбена возило (ПБВ) за два дена;[108] Украинското разузнавање тврдеЛО дека 31-та гарда забележала над 50 смртни случаи. Во акција биле убиени и руски команданти, вклучувајќи го и генерал-мајор Андреј Суховецки (заменик командант на руската 41-ва армија) убиен од украински снајперист на 28 февруари.[109][110][111]

Мајор Валериј Чибинеев (снајперски командант на украинската 79-та бригада) бил убиен во близина на аеродромот Антонов на 3 март.[112][113] По окупацијата на Хостомел, украинските власти ги обвиниле руските единици дека ја спречуваат евакуацијата на локалните цивили.[114] Било објавено дека руските војници шират дезинформации до жителите за воената состојба.[115] На 7 март, Јуриј Прилипко, градоначалникот на Хостомел, бил убиен од руските војници.[116]

Василков

[уреди | уреди извор]

Било пријавено дека, на 26 февруари 2022 година, руските падобранци започнале напад на Василков, 40 километри јужно од Киев, за заземање воена воздушна база во близина. Наводно, голема група руски падобрански единици слетале во близина на Василков, и покрај противавионскиот оган. Единиците потоа напредувале во градот и биле вклучени во тешки борби со украинската 40-та тактичка авијациска бригада,[117][118] но биле одбиени.[119] Градоначалничката на градот, Наталија Баласинович, тврдела дека над 200 Украинци биле повредени за време на судирот.[120][121][122] „Њујорк тајмс“ ги цитирал извештаите на неименувани украински функционери, дека барем дел од напаѓачите биле „заспани агенти“ кои купиле станови во градот месецот пред инвазијата.[123]

Биле изнесени и тврдења дека украински авиони собориле два руски авиони Иљушин Ил-76 кои превезувале ударни трупи.[33][34][124] Сепак, „Гардијан“ навел дека „не се појавија убедливи јавни докази за двата соборени авиони или за падобранци во Василков“.[125] Украинските единици за територијална одбрана не пронашле докази за урнати авиони во околината.

Во раните утрински часови на 27 февруари, руски проектил погодил складиште за нафта во Василков, при што складиштето било запалено.[126] На 12 март, руски ракетен напад ја уништил воздушната база.[127]

Битка за Киев

[уреди | уреди извор]

На 25 февруари, руски борбени авиони започнале да го бомбардираат центарот на Киев.[128] Потоа бил соборен украински Су-27.[43][129] Руски диверзанти облечени како украински војници се обиделе да се инфилтрираат во Оболон,[130] предградие северно од центарот на Киев, на само 10 километри од зградата на Врховната Рада (седиштето на украинскиот парламент), но сите биле заробени или убиени од украинските војници.[131] Тогаш биле активирани армиските резерви за одбрана на Киев. Престрелки, опишани од украинските власти како судири меѓу украинските и руските војници, се слушнале во неколку региони на градот.[131] Зеленски ги повикал жителите да се вклучат во урбана герилска војна со молотови коктели против руските сили.[132][133] Пиштоли им биле поделени на цивилните милиции.[134] Украинската влада вовела полициски час во градот следното утро. Украинските сили тврделе дека убиле околу 60 руски диверзанти во еден ден.

Истовремено со неуспешниот напад на Василков, руските единици започнале да го бомбардираат Киев на 26 февруари со артилерија и организирале напади за да ја освојват Киевската хидроцентрала.[135][136][137] Украинските сили се прегрупирале и извршиле контраофанзива на електраната следниот ден, одбивајќи ги руските сили од местото.[138][139] Посебен напад врз армиска база во градот завршила неуспешно. Руските сили биле пријавени на дека се наоѓаат на 31 километри од Киев.[140]

Руски воздушни напади биле извршени врз Василков и Киев на 27 февруари,[141][142] вклучително и еден на депонирање на радиоактивен отпад во близина на Киев, иако местоположбата останала неповредена.[143] Друга руска напаѓачка група започала да се приближува кон Киев од североисток откако го заобиколила градот Чернигов.[77] Виталиј Кличко, градоначалникот на Киев, изјавил за Асошиејтед прес дека Киев е „целосно опколен“. Сепак, неговите забелешки биле повлечени набргу потоа.[144] Ракетни напади биле пријавени во Бровари на 28 февруари,[145][146] но Киев бил релативно слободен од директна борба.[147][148]

Украинските сили тврделе дека уништиле руска колона во Макарив,[149] каде што избувнале борби еден ден претходно.[150] Руските напади продолжиле на почетокот на март. Телевизиската кула во Киев била погодена на 1 март.[151] Подоцна биле пријавени напади во Русанивка, Куренивка, Бојарка, Вишневе,[152][153] Ворзел и Мархаливка.[154][155] додека Бородијанка била целосно бомбардирана, каде имало стотици жртви.[156] Украинските воздухопловни сили тврделе дека собориле два руски Сухој Су-35 над Киев на 2 март. Макарив бил повторно заземен на 3 март.[157] Украинските извештаи од Киев верувале дека руската армија почнала да го опкружува градот со тенкови од Белорусија,[158] во обид да спроведе блокада.[159] На почетокот на март 2022 година, Украинците тврделе дека уништиле 120 тенкови во еден ден, наводно „кога руските тенкови колони заглавиле на патиштата кон Киев, биле погодени со масовни артилериски проектили и современи противтенковски проектили фрлени од дронови со големина на авион или истрелани од пешадиски екипи“.

Руска оклопна колона во близина на Киев, 7 март

Естонското разузнавање проценило дека рускиот конвој ќе пристигне во Киев за најмалку два дена.[160] На 4 март, оклопна руска колона од Сумската Област наводно стигнала во близина на Бровари.[161] Судирите продолжиле низ Киевската Област до 8 март.[162] Руските сили напредувале на автопатот меѓу Житомир и Киев, заканувајќи му се на Фастив. Руските тенкови стигнале на неколку километри од Киев на 9 март,[163] но биле нападнати од украинските сили во текот на ноќта.[164]

На 10 март, украинските сили тврделе дека одредот за специјални операции Азов и 72-та механизирана бригада ги нападнале од заседа 6-тиот тенковски полк и 239-от тенковски полк на 90-та гардиска тенковска дивизија во Бровари, нанесувајќи му големи загуби, вклучително и убивање на 6-тиот командант на тенковскиот полковник, полковник Андреј Захаров, принудувајќи ги да се повлечат.[165]

Борба кај Буча и Ирпин

[уреди | уреди извор]
Уништен руски конвој во Буча

На 25 февруари, поради недостаток на комуникација со главната команда за инвазија, конвојот на специјалните полициски единици ОМОН и СОБР од Кемеровската област случајно се одвоил од инвазивните сили и на крајот сами го извршиле и го предводеле нападот во Киев. Конвојот бил забележан од местни транзитни CCTV камери и бил нападнат од заседа на местните украински сили користејќи противтенковски проектили и минофрлачи на мостот на реката Ирпин, а неоклопните и недоволно опремените единици биле целосно уништени. Наводно, од 80 војници во конвојот, само 3 преживеале.[10]

Борбите се приближиле до Буча на 27 февруари, кога 36-та комбинирана армија и руските специјални полициски сили се приближиле до градот.[166][167][168][169] Руската артилерија започнала да го бомбардира градот во исто време,[170][171] предизвикувајќи неколку цивилни жртви, наводно ранувајќи го и градоначалникот на Буча, Анатолиј Федорук.[172][173] Како што се развивиле борбите, руските пробиви дозволиле единиците да напредуваат кон Ирпин.[174][175]

Украинските сили користеле артилерија за да ги гранатираат руските конвои за да го запрат напредувањето,[176] и уништиле мост што ги поврзувал Буча и Ирпин.[177][178] Според градоначалникот на Ирпин, Олександар Маркушин, руските сили биле заробени и уништени.[179] Украинските сили се вклучиле и уништиле оклопна колона на 28 февруари.[180]

Ирпин бил погоден со проектили на 2 март.[181] Руските сили нападнале украински контролен пункт во Јаснохородка на 6 март.[182] Маркушин ги одбил барањата на руските сили да го предадат градот.[183]

Опкружување на Чернигов

[уреди | уреди извор]

Во 06:00 часот на 24 февруари, руската војска ја преминала украинската граница во Черниговата Област и од Русија и од Белорусија, во Хремијач, Миколаивка, Сенкивка, Деревниј и Илмивка.[184]

На почетокот на руската инвазија, генерал-мајор Виктор Николиук, началник на Украинската оперативна команда „Север“, ѝ наредил на 1-та тенковска бригада да го брани Чернигов и ја испратил 58-та моторизирана бригада во Батурин и Глухов со цел да го запре рускиот напредок на главниот автопат таму. Првата бригада не успеала навреме да пристигне до планираната одбранбена линија кај Рипки и Хороднија, иако сепак успеала да го запре рускиот напредок северно од Чернигов и почнала да го зацврстува градот. Во меѓувреме, 58-та бригада била побројна и принудена да се повлече, прво кон Конотоп, а потоа кон Вертивка и Кипти, каде што ја презела одбраната на областа јужно од Чернигов.[185]

Во близина на Чернигов, руските сили го нападнале аеродромот Пивка.[186] Украинската војска соопштила дека нејзините сили ги запреле руските колони во близина на Батурин и на периферијата на Чернигов, во близина на селата Велики Оснијаки и Ривнопилија.[187][188]

До вториот ден, руските сили биле присутни во или во близина на Сновск, Сосниција, Мена, Семенивка, Хороднија, Кориукивка и Новгород-Сиверскиј.[189]

На 1 март, гувернерот на Черниговата Област, Вјачеслав Чаус, изјавил дека секоја пристапна точка до градот Чернигов е минирана, повикувајќи ги цивилите да бидат претпазливи.[190]

На 10-ти март, градоначалникот на Чернигов , Владислав Атрошенко, изјавил дека руските сили го завршиле опкружувањето на Чернигов, додавајќи дека градот е целосно изолиран и дека критичната инфраструктура за неговите 300.000 жители брзо пропаѓа бидејќи бил под постојано бомбардирање.[191]

Операции во други северни региони

[уреди | уреди извор]

Колона од руски воени возила ја преминале меѓународната граница кај Бачивск, контролен пункт во Сумската Област околу 5:00 часот на 24 февруари.[192] Единиците на 58-та моторизирана бригада на Украина ги принудиле Русите да се повлечат надвор од градот Глухов, запирајќи ја колоната.[193] Украинската војска тврдела дека ја неутрализирала колоната надвор од Глухов користејќи противтенковски проектили Јавелин,[194][195] но до 14:30 часот на 24 февруари, гувернерот на Сумската Област признал дека руските сили ја контролирале целата должина на автопатот Киев-Москва, во Сумската Област [196][197] Поради уништувањето на мостот над реката Сејм надвор од Батурин од страна на украинските сили [198] руските сили биле принудени да користат алтернативни патишта за Киев, правејќи заобиколен пат низ Конотоп, Бахмач и Плиски.[199]

Посебен руски полк во Сумската Област на 24 февруари го нападнал градот Суми, на само 35 километри од руско-украинската граница. Рускиот напредок заглавил во урбаните борби, а украинските сили успешно го задржале градот. Според украински извори, биле уништени повеќе од 100 руски тенкови, 20 Град МЛР и осум камиони-цистерни, а десетици војници биле заробени.[200]

Руските сили влегле во Сумиката Област од Русија утрото на 24 февруари. Две руски тенковски колони кои ја преминале границата кај Грајворон и Попивка стигнале до Велика Писаривка во 08:00 часот.[201] Судири избувнале во Охтирка меѓу 12:00 и 14:00 часот додека руска колона се обиде да помине низ градот.[202] Руските сили ја нападнале Охтирка до 14:25,[201] распоредувајќи термобарско оружје;[203] Руските напади врз градот биле одбиени од борците за територијална одбрана и 93-та механизирана бригада на Украина.[204][205] Вечерта на 24 февруари, два конвои од руски војници кои доаѓале од градовите Недригајлив и Конотоп тргнале во правец на Ромни.[206]

Руската четврта гардиска тенковска дивизија најпрво влегла во градот Тростианец во Сумската Област кратко по пладне на 24 февруари.[207][208][209] Во градот немало украински воени единици,[210] и поради недостаток на оружје, местната територијална одбранбена единица избрала да се растури и да се вклучи во партизанска борба.[211] Руски тенковски колони се движеле на запад низ градот на пат кон Киев.[212]

Во раните утрински часови на 2 март, администрацијата на Суми тврдела дека околу 100 руски воени возила, главно тенкови и оклопни транспортери (АПЦ), биле уништени во селото Бишкин.[213]

Руските сили се движеле на запад по автопатиштата од Суми, стигнувајќи до Бровари, источно предградие на Киев, на 4 март.[69] Во проценката на кампањата на 4 март, Фредерик Каган напишал дека „Суми во моментов е најуспешната и најопасна руска авенија за напредување кон Киев“. Тој истакнал дека географијата фаворизирала механизиран напредок бидејќи теренот „е рамен и ретко населен, нудејќи неколку добри одбранбени позиции“.[214] Според Институтот за проучување на војната, бидејќи руските сили не успеале да обезбедат нова територија во фронтот по 8 март, можно е тие да ги прераспоредиле силите од источен Киев за да се одбранат од украинските контранапади во Сумската Област.

Во текот на целата битка во Киевската Област, Житомирската Област исто така била погодена. Руските сили кои дејствувале во близина на Киев напреднале околу 32 километри во областа кон Бихун и Овруч од 3 март. Генералштабот на украинските вооружени сили тврдел дека два руски БТГ биле на територијата на Житомирската област.

Руски 9K114 Штрум уништен во Конотоп, 24-25 февруари

Украинските сили одбиле напад од колона од 300 руски возила на Конотоп доцна на 24 февруари,[215] и руските сили, наводно, се повлекле од градот Суми во раните утрински часови следниот ден.[216] Сепак, руската војска подоцна на 25 февруари тврдела дека ги опколила двата града.[217] Надвор од Конотоп, украинската војска соопштила дека руските трупи имаат „проблеми со гориво и снабдување“ и претрпеле големи загуби,[218] иако подоцнежните изјави од украинските власти сугерирале дека украинските сили ја изгубиле контролата над градот подоцна истиот ден.[74][219]

На 25 февруари, борбите започнале во предградието на Охтирка околу 7:30 часот од правец на селото Велика Писаривка.[220] Руските сили не можеле да ја окупираат Охтирка и се повлекле следниот ден, оставајќи зад себе тенкови и опрема.[221]

На 26 февруари, во Суми се случиле судири помеѓу руските сили и силите за територијална одбрана во текот на целиот ден.[222] Руските сили, наводно, успеале да заземат половина од градот во текот на денот, но украинските сили ги одбиле напаѓачите според украински официјален претставник.[223] Тројца цивили, наводно, биле убиени во гранатирање на Суми.[224] Дмитро Живицки, гувернер на Сумската Област, изјавил дека шест цивили загинале, а 55 биле ранети во руското гранатирање на Охтирка.[225] Руските сили западно од Суми, наводно, во текот на ноќта напредувале понатаму кон запад и очигледно биле на 150 километри од Киев.[226] Ракетите БМ-27 Ураган погодиле училиште во Охтирка [227] убивајќи чувар и повредиле непознат број деца и еден наставник. Меѓутоа, украинските сили дале силен отпор, принудувајќи ги Русите да се повлечат.[228]

Помеѓу 26 и 27 февруари, повеќе руски возила се упатиле кон Ромни од Краснопилија, заобиколувајќи го Суми. Вториот конвој бил бомбардиран од украинските сили пред да стигне до Ромни.[229] Украинските сили, наводно, уништиле некои руски тенкови надвор од Тростијанец на 27 февруари.[230]

Исто така, на 27 февруари, голем број руски возила напредувале во Суми од исток, додека две жени, наводно, биле убиени околу аеродромот Суми.[231] На 28 февруари, руските сили бомбардирале и уништиле складиште за нафта во Охтирка.[232] Повеќе од 70 украински војници загинале кога нивната база во Охтирка била погодена од термобарска бомба.[233][234] Руските сили ја нападнале и поправната колонија Ромни. Во меѓувреме истиот ден, руските сили убиле цивил во селото Погожа Криниција кога се обидел да го искористи својот автомобил за да ги блокира руските тенкови кои минуваат низ него.[235] Истиот ден во Степивка загинал мештанец во обид да влезе во напуштено воено возило кое било минирано.[236] Следниот ден, Украинците тврделе дека уништиле 80 единици руска опрема во близина на селото Пустовитивка, од кои половината биле Град MLRS.[213]

Во Сумската Област, руската офанзива почнала да запира поради украинскиот отпор западно и југозападно од Тростијанец и детонацијата на мост јужно од градот. Како резултат на тоа, Тростијанец, кој првпат влегол во руските планови за брзо преземање на Киев, бил окупиран од гарнизон руски војници на 1 март.[237]

Истиот ден, било пријавено дека територијалната одбрана на Сумската Област подигнала блокади и контролни пунктови на некои делови од автопатот Кипти-Бачивск, главен пат кој бил еден од главните рути на руската инвазија.[238] Во меѓувреме, руските сили ги зазеле селата Биловодске и Бобрик, јужно од Ромни, кои биле оспорувани претходните денови.[239][240][241][242]

На 2 март, руските сили му дале ултиматум на градоначалникот на Конотоп да го предаде градот, заканувајќи се дека ќе го бомбардираат со артилерија; „налутената толпа“ местни жители одбила да се предаде.[243][244][245] Бил постигнат компромис според кој руските сили се согласиле да не се мешаат во градската управа или да распоредат војници во замена жителите да не ги напаѓаат.[246][247] Територијалниот совет на руралната хромада Крути во Черниговската Област тврдел дека речиси 200 руски војници биле убиени во судирите со украинските вооружени сили и силите за територијална одбрана во селото Крути на 2 март.[248] Истиот ден било објавено дека украинската војска и граничарите на 5-тиот одред ја вратиле границата со Русија во некои области на Сумската Област.[249][250]

На 3 март, пет лица, наводно, биле повредени од гранатирање на згради на 27-та артилериска бригада и на воениот оддел на Државниот универзитет Суми.[251] На друго место во Сумската Област, ескалацијата на руското артилериско гранатирање довело до бомбардирање на локалитетите Недрихаилив, Охтирка, Боромлија, Бездрик и Лебедин.[252] Истиот ден, 93-та механизирана бригада на Украина објавила дека украинската артилерија уништила руска колона во близина на селото Московски Бобрик.[253] За време на престојот во селото, Русите ги ограбиле местните продавници и ја запалиле колата на началникот на селото.[254]

На 3 март, руските трупи го гранатирале Лебедин за време на бомбардирањето низ Сумската Област.[252]

Следниот ден, цивили од селото Спартак се обиделе да ги блокираат руските возила што минувале од Недрихаилив до Ромни. Тие успеале да го блокираат патот, иако последователниот напад на Русите резултирал со смрт на еден цивил.[255] Во текот на ноќта помеѓу 4 и 5 март, руски војници окупирале живинарска фарма во Вилшана, Сумската област, убивајќи околу 100.000 живина и предизвикувајќи штета вредна околу еден милион гривни.[256]

На 5 март, тројца од четворица заложници кои биле земени од руските војници биле ослободени, според шефот на Ромнискиот регион, Денис Вашченко. Истиот ден, руските војници кои стоеле на патот пукале кон украинските војници на ТДФ на бензинска пумпа, при што еден украински војник загинал, а двајца биле ранети.[257] Вечерта на 5 март, руски војници пукале во два автомобили кои патувале од Суми кон Ромни, во селото Пустовитивка. Во престрелката биле ранети 3 цивили, а еден цивил е убиен.[258] Подоцна истата вечер, во селото Скрипали во Ромнискиот регион, украинските сили уништиле руска колона и убиле неодреден број војници.[259] Вечерта меѓу 5 и 6 март пукале во Пустовитивка и Ромни, без повредени. Меѓутоа, пукањето во Ромни ја прекинало струјата во делови од градот.[260]

Лебедин бил целосно исклучен од струја за 4 и 5 март. На 5 март во 7 часот, цивилите слушнале тревога за воздушен напад во Лебедин додека Русите почнале да го гранатираат градот.[261] Експлозиите ги разнесиле прозорците на повеќекатните згради. Артилериското гранатирање траело цел ден.[200] Електрична трафостаница, пекарницата Лебедин и бензинска пумпа биле уништени од руско гранатирање.[262]

Според Воената управа, руското артилериско гранатирање и воздушните напади на 6 март оставиле голем број на жители на Лебедин без електрична енергија. Обвинителството покренало предистражна истрага за уништувањето на пекарата Лебедин од ударите на руските воени авиони.

На 7 март, снабдувањето со електрична енергија на Лебедин било делумно обновено.

Ноќта меѓу 8 и 9 март, руските воздушни сили го нападнале Лебедин. Биле уништени две куќи на улицата Шевченка. Од урнатините биле извлечени пет лица, меѓу кои и две деца. Службениците на 5-та Државна противпожарна и спасувачка бригада, кои биле одговорни таа вечер, работеле на местото од 01:45 часот на 9 март.[263]

Според Јуриј Бова, градоначалникот на Тростијанец, руските сили планирале да го заземат Лебедин на 12 март, Охтирка на 13 март и Суми на 14 март, но биле спречени да го сторат тоа поради украинскиот отпор.[264] На членовите на 2-та гардиска дивизија, наводно, им било кажано на 11 март дека ќе упаднат во градот Суми, но откако една компанија во дивизијата се побунила два дена подоцна, сите регрути кои служеле во нејзините редови биле вратени назад во Русија.[265] Украинскиот генералштаб на 19 март тврдел дека единиците на 1-та гардиска тенковска армија на Русија биле фокусирани на околниот Суми, додека подготвувале офанзивни операции во областите Тростијанец, Охтирка и Полтава. Некои од единиците се тврдело дека планираат офанзиви во насока на Прилуки и Киев.[266]

Ноќта на 11 март, руските трупи гранатирале куќи во Кердиливштина, убивајќи двајца местни жители - Васил Маслиук и Валериј Суханов.

Од 13 март, 22.500 цивили во Сумската Област немале струја. Според Воената управа, гранатирањето ги оштетило далноводите во Охтирка, Тростијанец, Лебедин и Суми.[267] На 11 март, Вашченко објавил дека украинските сили го деблокирале патот меѓу Ромни и Лохвиција, дозволувајќи им на цивилите да побегнат кон југ. Тоа утро во близина на Ромни, полицијата и украинската ТДФ откриле и приведиле 29 руски војници, од кои сите тврделе дека се изгубиле.[268][269][270] Помеѓу 11 и 12 март, Украинците тврделе дека уништиле колона од 80 воени возила што му припаѓале на 228-от моторизиран полк на 90-та тенковска дивизија во Черниговската Област.[271]

Застој (11-15 март)

[уреди | уреди извор]
Руски војници ги покажуваат заробените украински FGM-148 Javelin во селото Хута-Межихирска, март 2022 година
Руски контролен пункт во регионот Киев, март 2022 година

До почетокот на март, руските напредувања по должината на западната страна на Днепар биле ограничени, по неуспесите од украинската одбрана. Од 5 март, голем руски конвој, наводно во должина од 64 километри, направил мал напредок кон Киев.[272] Аналитичкиот центар со седиште во Лондон, Кралскиот институт за Обединети услуги (RUSI) го оценил рускиот напредок од север и исток како „закочен“.[273] Напредокот по должината на патот кон Чернигов во голема мера бил запрен бидејќи таму започнала опсадата. До 11 март, било објавено дека долгиот конвој во голема мера се растурил, заземајќи позиции под покривката на дрвјата. Идентификувани биле и ракетни фрлачи.[274]

Руските сили продолжиле да напредуваат кон Киев од северозапад, заземајќи ги Буча, Хостомел и Ворзел до 5 март,[275][276] иако Ирпин останал оспоруван од 9 март.[277]

До 11 март, некои елементи од рускиот конвој во Киев се отцепиле и се распоредиле на позициите за гаѓање. Додека најголемиот дел од конвојот останал на патот, некои делови, вклучително и артилерија, ја напуштиле главната колона и зазеле позиции во близина на Хостомел.[278] Некои елементи од конвојот зазеле позиции во Лубијанка и блиските шуми.[279] Во проценката на офанзивата на овој датум од страна на Институтот за проучување на војната се вели дека руските копнени сили кои се обиделе да го опколат Киев паузирале за да ги надополнат и обноват своите борбени единици, бидејќи не успеале во нивните напади од 8 до 10 март.[280]

Во Черниговската Област, украинските сили тврделе дека го вратиле селото Бакланова Муравиика на 10 март.[281] Следниот ден украинската војска објавила дека вратила пет населби во Черниговската област, покрај запленувањето на два оклопни транспортери.[282] На 12 март, Институтот за проучување на војната изјавил дека е веројатно контранападите на Територијалните одбранбени сили на Украина да ја загрозат долгата руска линија на комуникација во овој фронт.[283] Истиот ден, украинските сили, наводно, повторно зазеле уште две населби во Черниговската Област и спречиле повеќе руски сили да напредуваат кон Киев.[284]

На 12 март, Службата за безбедност на Украина соопштила дека седум цивили биле убиени откако руските сили пукале во колона за евакуација во селото Перемоха, Броварски регион, и го принудиле да се вратат назад.[285]

Во текот на ноќта низа ракетни напади ја уништиле воздухопловната база Василков заедно со нејзината воздушна патека. Освен тоа, биле запалени и складиштето за муниција и складиштето за нафта во градот и складиштето за нафта во селото Кријачки. Гранатирањето на селото Квитневе во 03:40 часот запалило магацин за замрзната стока.[286][287][288] Портпаролот на руското Министерство за одбрана Игор Конашенков изјавил дека биле употребени ракети со голема прецизност со долг дострел за уништување на воениот аеродром во Василков и „главниот центар на радио и електронското разузнавање на украинските сили“ во Бровари.[289]

На 13 март, Министерството за одбрана на Обединетото Кралство известило дека руските сили биле на 25 километри од центарот на Киев.[290]

Тој ден американскиот новинар Брент Рено бил убиен, а двајца други новинари биле ранети на контролен пункт во Ирпин, кога руските сили, наводно, пукале во автомобил во кој се превезувале новинари од неукраинско потекло.[291] Украинските сили спречиле обид на руските сили да напредуваат понатаму кон Киев со минирање на понтонски мост на реката Ирпин во близина на Хостомел и 5 километри северно од главниот мост на реката.[292] Напредокот на Русија преку Ирпин бил спречен и од поплавите предизвикани од нивниот сопствен напад на браната Козаровичи, која го регулира протокот од акумулацијата Киев.[293]

На 14 март, новинарот на Фокс њуз Бенџамин Хол бил ранет во селото Хоренка додека известувал за судирот во близина на Киев. Во истиот напад биле убиени камерманот Пјер Закржевски и Олександра Кувшинова, украинска продуцентка и уредничка на вести. Антон Херашченко, советник на украинскиот министер за внатрешни работи, изјавил дека смртните случаи биле предизвикани од руско гранатирање.[294][295] Руските сили во меѓувреме ги зазеле Буча и половина од Ирпин до 14 март.[296]

На 15 март бил формиран нов воен штаб одговорен за одбраната на Киев. Зеленски го назначил вршител на должноста командант на Здружените сили Олександр Пављук за шеф на „Регионалната воена управа на Киев“, а Едуард Коскалов за нов командант на Здружените сили. Националната полиција на Украина соопштила дека еден цивил загинал, а двајца биле ранети во Хостомел кога руските војници пукале во автобуси за евакуација.[297] Во Буча, руските војници заробиле доброволци и вработени во градскиот совет, иако ги ослободиле следниот ден.[298]

Украинска контраофанзива (16 март – 4 април)

[уреди | уреди извор]
Украинската полиција влегува во Буча на 2-ри април

На 16 март, украинската влада објавила дека нејзините сили започнале контраофанзива за одбивање на руските сили кои се приближувале до Киев. Борбите се воделе во Буча, Хостомел и Ирпин.[299] Руските сили извршиле само ограничени напади северозападно од Киев.[300]

На 17 март, украинското Министерство за одбрана објавило дека руските сили „не постигнале значителен напредок околу Киев во изминатите 24–48 часа“ и дека прибегнале кон „хаотично“ гранатирање. Во извештајот на британското воено разузнавање се додава дека руските сили претрпеле „тешки загуби“ додека постигнале „минимален напредок“.[301]

На 18 март, Украина ги блокирала двата главни патишта на Русија за напад на главниот град, бидејќи таа ги напуштила „офанзивните акции“ околу Бровари и Бориспил. Украина работела на зајакнување на третата одбранбена линија околу главниот град, додека руските сили „цинично пукале“ во инфраструктурни објекти.[302]

До 19 март, Русија се обидувала да ја консолидира контролата врз областа што ја окупирала, додека биле направени повеќе напори за дотур и зацврстување на статичните позиции на единиците. Сликите на Maxar ги покажале руските сили како копаат ровови и покриви во Киевската Област.[303]

На 20 март, руски ракети погодиле голем број области во главниот град и она што Русија го опишала како „центар за обука на украинските специјални сили“ во Житомирската Област.[304]

На 21 март, Украина го запрела рускиот напад врз Бровари, додека Русија тврдела дека заземала украински команден бункер во Миколаивка. Сепак, руските сили, наводно, сè уште се мачеле да организираат доволна логистичка поддршка потребна за големи операции во северозападниот дел на Киев.[305]

Не можејќи да постигнат брза победа во Киев, руските сили ги промениле стратегиите и почнале да користат застојни оружја, неселективно бомбардирање и опсадна војна.[306][307]

Помеѓу 22 и 24 март, украинските сили го вратиле стратешки важниот град Макарив (22 март), селото Мошчун (23 март) и малата населба Лукијанивка (24 март). Се тврдело дека три руски тенкови и девет пешадиски борбени возила биле уништени кај Лукијанивка, како и заробени оклопи, додека украинските војници наводно работеле на опкружувањето на руските единици во околните села. Наводно, Ирпин бил 80% контролиран од украинските сили, додека Русија извршила ракетни напади врз градот.[308][309][310]

На 23 март се појавиле извештаи дека руските војници почнале да бунтуваат против нивните водачи. Полковникот Јуриј Медведев се борел во Макарив кога било пријавено дека војник од 37-та гардиска моторна бригада намерно удрил во полковникот, при што му ги скршил двете нозе и наводно го убил. Тоа било затоа што 37-та бригада, со која тој командувал, било објавено дека изгубила близу 50% од своите луѓе додека се борела во Макарив.[311][312] Ден Сабаг напишал во Гардијан дека иако нападот најверојатно се случил, постоеле малку докази кои потврдуваат дека Медведев навистина умрел.[313]

На 24 март, Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) соопштила дека руското гранатирање на Славутич го спречило персоналот да ротира кон и од јадрената централа Чернобил.

До 25 март, украинските контранапади во Киевската Област повторно зазеле неколку градови на исток и запад од Киев, вклучувајќи го и Макарив.[314][315] Под напад на украинската војска, руските трупи во областа Буча почнале да се повлекуваат на север на крајот на март. Украинските сили влегле во градот на 1 април.[316] Проценката на разузнавањето на британското Министерство за одбрана објавило дека, додека руските сили се враќале на препроширените линии за снабдување, Украина повторно зазела градови и одбранбени позиции до 35 километри (25 милји) источно од Киев. Проценката заклучува дека украинските сили веројатно „ќе продолжат да се обидуваат да ги потиснат руските сили назад по северозападната страна од Киев кон аеродромот Хостомел“.[317] Руската војска, исто така, се повлекла од селото Малиј Вистороп во Сумската Област истиот ден.[318]

На 26 март, дополнителни руски сили од Источниот воен округ (ИВО), наводно, биле испратени на линијата Киев-Чернигов. Институт за проучување на војната оценил дека Украина создала „руска ознака“ во Хостомел која е „изложена од неколку правци и очигледно под континуиран притисок“.[319] Украинската војска соопштила дека нејзините сили ги вратиле селата Лукјанивка и Рудницке, 40 километри источно од Бровари, на 26 март, принудувајќи ја 30-тата моторизирана одделна бригада да се повлече.[320]

Остатоци од руска колона уништени во близина на Тростијанец на 17 март

По неколкудневното гранатирање на украинската артилерија и напади со беспилотни летала, Тростијанец бил напуштен од руските трупи во текот на ноќта меѓу 25 и 26 март, а 93-та механизирана бригада на Украина го вратила градот на 26 март.[208][209][212] Новинарите на Асошиејтед прес во градот изјавиле дека „не е познто каде заминале руските сили“.[321] Повторното заземање на градот се очекувало да ги отвори патиштата за снабдување за да се ослободи опколениот град Суми и „сериозно да ја ограничи“ способноста на руската војска да маневрира во регионот.[322][323] Истиот ден, украинските сили го зазеле и соседниот град Боромлија,[324] и руските трупи се повлекле од селата Великиј Бобрик и Стеблијанка, кои се исто така во Сумската Област.[325][326] Руските сили уништиле мост на реката Псел откако се повлекле од селата во близина на градот Суми.[327] На 27 март, Славгород во Сумската Област и Краснопилија биле повторно преземени.[198]

На 27 март, руската 35-та комбинирана армија, наводно, ротирала оштетени единици во Белорусија под закрила на воздушни напади и гранатирања, додека се тврдело дека Русија воспоставила командно место за сите сили на Источниот воен округкои оперираат околу Киев во областа Чернобил. Источниот воен округ оценил дека командантот, генерал-полковник Александар Чајко „можеби лично командува со напорите за прегрупирање на руските сили во Белорусија и продолжување на операциите за опкружување на Киев од запад“.[4]

На 28 март, украинските сили, наводно, го вратиле Ирпин, при што градоначалникот на градот изјавил дека градот ќе биде терен за повторно заземање на Буча, Хостомел и Ворзел.[328][329]

На 29 март, заменикот на руското Министерство за одбрана Александар Фомин објавил повлекување на руските сили од областите Киев и Чернигов.[330] Украинските сили упаднале во селото Дмитривка, околу 35 километри западно од Киев, на 29 март.[331] Помеѓу 30 и 31 март, украинските сили, наводно, повторно ги освоиле населбите Дмитривка, Кополив, Капитанивка, Лисне, Бузова, сите во близина на Киев. Во близина на Бровари,Плоске, Свитилнија и Хребелки наводно, биле повторно освоени на 30 март, а украинските сили наводно влегле во Нова Басан на 31 март.[332]

Периодот помеѓу 30 и 31 март, руските сили ги гранатирале источните и северните предградија на Киев каде што украинските сили ја вратиле територијата во последните денови, како и Ирпин и Макарив. Во исто време, постоеле борби околу Хостомел, меѓу украинските контранапади и некои руски повлекувања околу Бровари. Според британското Министерство за одбрана, „руските сили продолжуваат да ги држат позициите на исток и запад од Киев и покрај повлекувањето на ограничен број единици“ и предвидуваат дека во наредните денови најверојатно ќе има тешки борби во предградијата на градот.[333][334]

По неколкунеделни напади и еден месец под опсада, украинските сили успеале да го пробијат опкружувањето на Чернигов на 31 март со повторно заземање на главниот пат што го поврзува Киев со регионалната престолнина.[12]

Буча била вратена од украинските сили на 31 март, според нејзиниот градоначалник Анатолиј Федорук. Украинските трупи ги вратиле Хостомел и Бородинка до 1 април, а некои руски единици се повлекле од Черниговската Област. Иванкив, исто така, бил ослободен до 1 април, додека украинските сили напредувале од Житомирската Област, а некои извештаи сугерираат дека тие извршиле контранапади во Дитјатки и Оране.[335][336] Според украински официјален претставник, извидувањето покажало дека руските сили ја напуштиле областа Чернобил до 1 април.[331] Во услови на повлекување на руските трупи во Белорусија, украинската војска објавила дека нејзините сили ги вратиле Демидив, Димер, Литвинивка, Хаврилевка, Киевска Област, Козаровичи, Дмитривка, Киевска Област, Хлибивка, Јаснохородка, Вишгородски регион, Толокун, Сухолучија, Липивка, Хавроншчина, Маковишка, и Миливка[337]

Во Черниговската област, Украинскиот волонтерски корпус од десниот сектор објавил дека на 31 март ја презел контролата врз населбите Петривка, Стариј Бикив, Новиј Бикив, Хавриливка, Украинка, Макивка, Терешкивка, Халиција, Јакнивка и Свитанок.[338] Следниот ден, украинската војска објавила дека по повлекувањето на Русија од областа, повторно ја презела контролата над Руднија, Шевченкове и Бобрик од Киевската Област, заедно со Стара Басан, Нова Басан, Похреби, Бажанивка, Володимиривка, Шнијакивка и Салне од Черниговската Област.[337]

Последователните артилериски напади требало да го покријат почетокот на руското повлекување од Киевската Област. Руските сили, исто така, минирале области додека се повлекувале. Украинските сили одговориле на повлекувањето со продолжување на нивната контраофанзива; како резултат на тоа, руското повлекување било неуредно во некои области, а некои руски трупи биле оставени.[339]

Претседателот Володимир Зеленски во Буча на 4 април

До 1 април, руските сили „речиси ја напуштиле“ целата област Бровари. Украинските сили последователно се вклучиле во операции за „бришење“,[340] кои вклучувале расчистување на барикади, муниција и сомнителни замки. Зеленски предупредиl за „потенцијална катастрофална ситуација за цивилите“ поради мините оставени од руските сили околу „домовите, напуштената опрема, па дури и телата на загинатите“.[341] Тој ден, украинскиот новинар Макс Левин бил пронајден мртов во близина на селото Хута-Межихирска, откако исчезнал пред повеќе од две недели. Украинското обвинителство тврдело дека новинарот бил убиен со „два истрели“ од руската војска.[342]

На 2 април, украинските сили повторно ја презеле контролата над целата Киевска Област вклучувајќи ги Ирпин, Буча, Хостомел [53] и Бровари.[343] На 3 април била објавена визуелна потврда дека украинските сили го вратиле округот Припјат и граничната област со Белорусија.[344] Украина соопштила дека открила докази за воени злосторства во Буча.[345]

Последици од судирите во селото Шестовица, Черниговска област, 19 април 2022 година

Руските сили почнале да се повлекуваат од Роменискиот регион на 1 април, преку коридор од Киев и Черниговската област преку Ромни кон руската државна граница. Повлекувањето завршило на 4 април [346][347] Вечерта на 2 април, во време на нивното повлекување од Сумската област, руските сили го уништиле мостот на автопатот П44 над реката Сејм во близина на селото Чумакове, по преминувањето на реката во правец на Русија. Руските колони што се повлекувале, се повлекле низ селата Волинцеве и Јуриеве кон меѓународната граница.[348][349] Во Черниговската област, Хороднија, Шестовција и Нови Бикив биле повторно освоени помеѓу 1 и 2 април.[350]

Украинските сили повторно ја зазеле речиси целата област Чернигов и голем дел од Сумската област на 3 април.[351] На 4 април, Житомирската област била прогласена за ослободена. Исто така, на 4 април, гувернерот Дмитро Живицки изјавил дека руските трупи повеќе не окупираат ниту еден град или село во Сумската област и дека главно се повлекле, додека украинските трупи работеле на истиснување на преостанатите единици. Гувернерот Чаус изјавил дека руската војска се повлекла од регионалниот главен град Чернигов, додека „некои војници“ останале во покраината.[352] Руските сили наводно поставиле мини во многу области од каде што се повлекле. На 6 април, Пентагон потврдил дека руската армија ја напуштила Черниговската Област, додека Сумската област останала спорна.[353] На 8 април, гувернерот Живицки изјавил дека сите руски војници ја напуштиле Сумската област. Тој додал дека територијата на регионот сè уште не била безбедна поради монтирани експлозиви и друга муниција што ја оставиле руските војници.[354]

Последици

[уреди | уреди извор]

Откако Украина целосно ја зазела Киевската Област, нејзината војска започнала да ги расчистува терените со изолираните руски војници кои биле оставени при повлекувањето. Институтот за проучување на војната оценил дека овие преостанати групи не пружиле организиран отпор. Институтот за проучување на војната, исто така, изјавил дека некои од руските единици кои биле повлечени назад во Белорусија и западна Русија „ќе останат борбени неефикасни за подолг период“.[339]

На 6 април 2022 година, генералниот секретар на НАТО Јенс Столтенберг изјавил дека руското „повлекување, снабдување и прераспоредување“ на нивните трупи од областа Киев треба да се толкува како проширување на плановите на Путин за неговите воени акции против Украина, со прераспоредување и концентрирање на неговите сили на источна Украина и Мариупол како претходна акција на Путин во следните две недели како претходник на натамошното проширување на акциите на Путин против остатокот од Украина.[355]

Украинските граничари се вратиле во пограничните региони на Киев, Чернигов и Сумската област до 11 април. Голема концентрација на руски сили останала во близина на Сумската област.[356]

Руски хеликоптер извлечен од Киевскиот резервоар, мај 2022 година

Како што започнала втората фаза од инвазијата, Киев бил генерално оставен без напади, освен изолирани ракетни напади, од кои еден се случил за време на посетата на генералниот секретар на ОН Антонио Гутереш на 28 април 2022 година, кој се состанал со Зеленски за да разговара за судбината на преживеаните во опсадата на Мариупол.[357]

На 14 јуни 2024 година, рускиот претседател Путин тврдел дека „руските трупи биле во близина на Киев во март 2022 година“, но „Немаше политичка одлука за упад во тримилионскиот град; тоа беше принудна операција за воспоставување мир“.[358]

Хуманитарна состојба и воени злосторства

[уреди | уреди извор]

Украинските власти соопштиле дека повеќе од 300 цивилни жители на Буча биле пократко погубени во она што би било познато како масакр во Буча. Телата биле откриени откако Русите се повлекле.[359] Вкупно, 458 цивилни жртви биле регистрирани во Буча,[360][361] заедно со 1.300 смртни случаи во областите окупирани од Русија во Киевската Област.[362]

Со руски воздушен напад врз местната централа на 3 март 2022 година било прекинато снабдувањето со електрична енергија и греење во градот Охтирка.[363] На 9 март, во Велика Писаривка, тројца цивили биле убиени поради руско бомбардирање според Живицки.[364]

По 01:30 часот на 10 март, руските воздушни напади уништиле гасовод во Охтирка. Според гувернерот Дмитро Живицки, руското гранатирање на територијата на поранешната фабрика Електробутприлад во Тростијанец убило тројца цивили.[364] Во 14:20 часот, руските сили го гранатирале градот Нижин користејќи БМ-27 Ураган, при што наводно загинале двајца цивили.[365] На 11 март, двајца цивили, наводно, биле убиени во текот на ноќта поради руско гранатирање во селото Кердилившчина во Сумската Област.[366]

  1. Dickinson, Peter (29 March 2022). „Russia in retreat: Putin appears to admit defeat in the Battle for Kyiv“. Atlantic Council. Архивирано од изворникот 29 March 2022. Посетено на 2 April 2022.„Russia forced into humiliating retreat from Ukraine airport key to their battle plans“. The Telegraph. 31 March 2022. Архивирано од изворникот 31 March 2022. Посетено на 2 April 2022.„Russia 'failed to take Kyiv', Ukraine's capital was 'key objective', Pentagon says“. The Independent. 30 March 2022. Архивирано од изворникот 29 March 2022. Посетено на 2 April 2022.„Russia has effectively admitted defeat In Ukraine“. Al Jazeera. 30 March 2022. Архивирано од изворникот 30 March 2022. Посетено на 2 April 2022.„Russia in Broad Retreat From Kyiv, Seeking to Regroup From Battering“. The New York Times. 2 March 2022. Архивирано од изворникот 2 April 2022. Посетено на 2 April 2022.„In villages near Kyiv, how Ukraine has kept Russia's army at bay“. Reuters. 30 March 2022. Архивирано од изворникот 29 March 2022. Посетено на 2 April 2022.
  2. „Ukraine regained control of 'whole Kyiv region' says defence official“. Reuters. 2 April 2022. Архивирано од изворникот 2 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  3. Romanenko, Valentyna (4 April 2022). „Zhytomyr region is liberated from Russian troops - the head of the Regional Military administration“. Ukrainska Pravda. Архивирано од изворникот 8 August 2022. Посетено на 8 August 2022.
  4. 1 2 „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 27“ (англиски). Архивирано од изворникот на 27 March 2022. Посетено на 6 April 2022.
  5. „6 months of war: How Russia got derailed in Ukraine“. The Kyiv Independent (англиски). 2022-08-24. Посетено на 2023-11-14.
  6. 1 2 Mizokami, Kyle (24 February 2022). „Why Russian Forces Seized Chernobyl“. Popular Mechanics. Архивирано од изворникот 25 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  7. Clark, Mason; Barros, George; Stepaneko, Kateryna (24 February 2022). „Russia-Ukraine Warning Update: Initial Russian Offensive Campaign Assessment“. Critical Threats. American Enterprise Institute. Архивирано од изворникот 25 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  8. Gogarty, Conor (12 March 2022). „Russian commanders killed in Ukraine including 'brutal warlord'. WalesOnline (англиски). Архивирано од изворникот 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022. General Magomed Tushaev died when his Chechen special forces column, including 56 tanks, was obliterated near Hostomel.
  9. 1 2 'Sent As Cannon Fodder': Locals Confront Russian Governor Over 'Deceived' Soldiers In Ukraine“. RadioFreeEurope/RadioLiberty. 6 March 2022. Архивирано од изворникот 6 March 2022. Посетено на 20 March 2022.
  10. 1 2 3 McMillan, Tim (20 May 2022). „Know No Mercy: The Russian Cops Who Tried To Storm Kyiv By Themselves“. The Debrief (англиски). Архивирано од изворникот на 24 November 2022. Посетено на 11 December 2022.
  11. „A mercenaries' war How Russia's invasion of Ukraine led to a 'secret mobilization' that allowed oligarch Evgeny Prigozhin to win back Putin's favor“. Meduza (англиски). Архивирано од изворникот 13 January 2023. Посетено на 2023-03-01.
  12. 1 2 „Ukraine's Best Tank Brigade Has Won The Battle For Chernihiv“. 31 March 2022. Посетено на 7 April 2022.
  13. 1 2 „Ukrainian military defeat tank regiment of Russian troops, eliminate commander Zakharov in Brovarsky district – Defense Intelligence“. Interfax Kyiv. 10 March 2022. Архивирано од изворникот 13 March 2022. Посетено на 10 March 2022.
  14. „Band of others: Ukraine's legions of foreign soldiers are on the frontline“. Politico. 24 March 2022. Архивирано од изворникот 30 March 2022. Посетено на 2 April 2022.
  15. Krikunenko, Iryna (7 April 2022). „Брат по зброї. Командир чеченських добровольців, який воює за Україну, розповідає про свої три війни з Росією“. NV (украински). Архивирано од изворникот 8 May 2022. Посетено на 14 May 2022.
  16. Свобода, Радіо (26 February 2022). „Васильків – під контролем українських військових, бої закінчуються – влада“. Радіо Свобода (украински). Radio Svoboda. Архивирано од изворникот 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  17. 1 2 Daria Shulzhenko (2 May 2022). „Families mourn fallen defenders of Ukraine“. Kyiv Independent. Архивирано од изворникот 26 May 2022. Посетено на 20 May 2022.
  18. „На Донеччині знищили російську колону РСЗВ, окупанти знову обстріляли мирних жителів“. Архивирано од изворникот 23 August 2022. Посетено на 12 March 2023.
  19. „The fighters who took over a retail store to defend Kyiv“. The Japan Times. 31 March 2022. Архивирано од изворникот 31 March 2022. Посетено на 3 April 2022.
  20. „Foreign fighters now on battlefield helping battle Russia: Ukraine“. Military Times. 7 March 2022. Архивирано од изворникот 7 March 2022. Посетено на 2 April 2022.
  21. „Defense official recalls 30 Ukrainian SOF soldiers hampering Russia's advance toward Kyiv“. 11 April 2023.
  22. „What we know about 64km-long Russian convoy headed for Kyiv“. 9News. 2 March 2022. Архивирано од изворникот 7 March 2022. Посетено на 29 March 2022.
  23. „Russia has enough troops ready to take Kyiv, says former Ukraine defence chief“. The Guardian. 2 March 2022. Архивирано од изворникот 18 March 2022. Посетено на 2 April 2022.
  24. 1 2 Монгайт, Анна (25 February 2022). Журналист из Киева рассказал о многочасовом бое за аэропорт Гостомеля [A journalist from Kyiv spoke about the hours-long battle for Gostomel airport]. TV Rain (руски). Архивирано од изворникот 28 February 2022. Посетено на 1 March 2022.
  25. Рагуцкая, Лилия (1 March 2022). „Кадыровцев, которые ехали напасть на Зеленского, уничтожили, – детали разведки“. Obozrevatel. Архивирано од изворникот 22 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  26. „Military briefing: Ukraine uses guerrilla counter-attacks to take fight to Russia“. Financial Times. 1 April 2022. Архивирано од изворникот 1 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  27. „Russia says 200 Ukrainians 'eliminated' in airbase siege“. BBC News. 25 февруари 2022. Архивирано од изворникот 25 февруари 2022. Посетено на 1 март 2022.
  28. „Ukraine's Artillery Did the Most Killing Around Kyiv, Ultimately Saving the City from Russian Occupation“. Forbes.
  29. „Kyiv residents take up arms as Russia advances“ (англиски). BBC News. 25 February 2022. Архивирано од изворникот 26 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  30. The heavy losses of an elite Russian regiment in Ukraine, BBC, 2 April 2022, Архивирано од изворникот 3 April 2022, Посетено на 11 April 2022
  31. Glushchenko, Olga. У Києві вбили близько 60 диверсантів – радник глави МВС [About 60 saboteurs were killed in Kyiv – an adviser to the head of the Ministry of Internal Affairs]. Ukrayinska Pravda (украински). Архивирано од изворникот 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  32. „Kyiv Mayor Says 31 Dead In Capital From Russian Attacks, As Two Sides Agree To Hold Talks“. Radio Liberty. 27 February 2022. Архивирано од изворникот 3 April 2022. Посетено на 3 April 2022.
  33. 1 2 „Помста за Луганськ 2014: біля Василькова збили ІЛ-76 із ворожими десантниками“ [Revenge for Luhansk 2014: IL-76 with enemy paratroopers was shot down near Vasylkiv] (украински). Unian. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  34. 1 2 „US officials say 2 Russian transport planes shot down over Ukraine“. Times of Israel. Associated Press. 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022.
  35. „Ukraine invasion: Russia gathers troops 'closer and closer' to Kyiv as Ukraine 'destroys' two Russian planes in battle over capital“. Sky News (англиски). Архивирано од изворникот 2 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  36. Illia Ponomarenko (9 March 2022). „Kyiv's suburbs now look like the hellscape of Stalingrad – but we still have hope“. The Guardian (англиски). Архивирано од изворникот 9 March 2022. Посетено на 9 March 2022.
  37. Eydoux, Thomas (24 February 2022). „Images show Russian army 27 km from centre of Kyiv“. France24 (англиски). Архивирано од изворникот 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  38. „According to preliminary data, up to 50 servicemen, 200-300 civilians killed under shelling, during fighting in Irpin“. Interfax. 30 March 2022. Архивирано од изворникот 30 March 2022. Посетено на 4 April 2022.
  39. „Since start of Russian invasion, 222 people died in Kyiv, of which 60 civilians, incl four children – Kyiv City State Administration“. Interfax. 18 March 2022. Архивирано од изворникот 18 March 2022. Посетено на 4 April 2022.
  40. The fate of Ukraine and the capital was decided in the battles for the towns and villages of Kyiv region – Volodymyr Zelenskyy honored the memory of the warriors fallen in the battle for Moshchun
  41. "Russia says 200 Ukrainians 'eliminated' in airbase siege". BBC News“. Архивирано од изворникот 25 February 2022. Посетено на 4 April 2022.
  42. Tobias, Ben (7 March 2022). „Ukraine war: Chernobyl workers' 12-day ordeal under Russian guard“. BBC News. Архивирано од изворникот 9 March 2022. Посетено на 7 March 2022.
  43. 1 2 Dress, Bradley (25 February 2022). „Video shows Ukrainian fighter jet shot down over Kyiv, officials say“. The Hill (англиски). Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  44. 1 2 У результаті російської атаки згорів найбільший в світі літак «Мрія» [As a result of the Russian attack, the world's largest aircraft "Mriya" burned down]. Radio Free Europe/Radio Liberty (украински). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  45. 1,500+ убиени во Киевската област, во областите кои порано биле контролирани од Русија, Архивирано на 14 јуни 2022 г. додека 89 биле убиени во градот Киев. Архивирано на 7 април 2022 г. Вкупно се пријавени 1.589 убиени цивили.
  46. „Battle underway for airbase on Kyiv outskirts“. France 24. Agence France-Presse. 24 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  47. 1 2 Vanderklippe, Nathan; MacKinnon, Mark (24 February 2022). „Russian troops advancing toward Kyiv as war rages throughout Ukraine“. The Globe and Mail. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  48. „Russian Offensive Campaign Assessment, March 3“. Critical Threats. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  49. Trofimov, Yaroslav; Forrest, Brett (25 February 2022). „Russian Forces Close In on Ukraine's Capital, Bombing Intensifies“. The Wall Street Journal. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  50. Lister, Tim; Pennington, Josh; McGee, Luke; Gigova, Radina (7 March 2022). 'A family died... in front of my eyes': Civilians killed as Russian military strike hits evacuation route in Kyiv suburb“. CNN. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 9 March 2022.
  51. „Bucha, Vorzel, Hostomel under enemy's control, situation remains critical“. Ukrinform. 7 March 2022. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 9 March 2022.
  52. Qena, Nebi; Karmanau, Yuras. „Moscow says it will curb assault on Kyiv, Chernihiv; Russian troops seen withdrawing“. www.timesofisrael.com (англиски). Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  53. 1 2 „Ukraine war latest: Ukraine says it has retaken entire Kyiv region“. Архивирано од изворникот на 2 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  54. „Kyiv region "liberated" from Russian forces, senior Ukrainian defense official says“. 2 April 2022. Архивирано од изворникот на 2 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  55. Saunders, Thomas; Wood, Poppy (24 February 2022). „Ukraine invasion map: Where Russia's troops have attacked in the war so far and how Putin will target Kyiv“. i. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  56. „Fresh pre-dawn explosions heard in Ukraine's capital, Kyiv, with reports Russian plane downed“. ABC News. 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  57. „Battle Underway for Airbase on Kyiv Outskirts“. Moscow Times. AFP. 24 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  58. „Russia claims to take control of Hostomel airport just outside Kyiv“. The Times of Israel. Associated Press. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  59. Окупанти намагаються висадити десант у Василькові, йдуть бої [The occupiers are trying to land in Vasylkiv, fighting is going on] (украински). Ukrinform. 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  60. У Василькові збили винищувач та два гвинтокрили окупантів [A fighter and two helicopters of the occupiers were shot down in Vasylkiv] (украински). Ukrainian Independent Information Agency. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  61. Roblin, Sebastien (27 February 2022). „At Vasylkiv, Ukrainians Repel Russia's Paratroopers and Commandos in Frantic Night Battle“. 19FortyFive. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 5 March 2022.
  62. Sly, Liz; Lamothe, Dan (20 March 2022). „Russia's war for Ukraine could be headed toward stalemate“. The Washington Post. Архивирано од изворникот на 20 March 2022. Посетено на 24 March 2022.
  63. Boot, Max (21 March 2022). „Opinion: Against all odds, Ukrainians are winning. Russia's initial offensive has failed“. The Washington Post. Архивирано од изворникот на 22 March 2022. Посетено на 24 March 2022.
  64. Kemp, Richard (22 March 2022). „The Russian army has run out of time“. The Daily Telegraph. Архивирано од изворникот на 22 March 2022. Посетено на 24 March 2022.
  65. Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 February 2022). „Explosions heard in Kyiv as Russia presses Ukraine assault“. Associated Press. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  66. Talmazan, Yuliya; Smith, Alexander; Shabbad, Rebecca; Elbaum, Rachel (24 February 2022). „Ukraine president warns of Russian saboteurs in Kyiv as U.S., allies pile on new sanctions“. NBC News. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  67. „Defense official recalls 30 Ukrainian SOF soldiers hampering Russia's advance toward Kyiv“. 11 April 2023.
  68. Rana, Manveen (3 March 2022). „Volodymyr Zelensky survives three assassination attempts in days“. The Times. Архивирано од изворникот на 5 February 2023. Посетено на 21 March 2022.
  69. 1 2 Kagan, Frederick; Barros, George; Stepanenko, Kateryna (4 March 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, March 4“. Institute for the Study of War. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  70. „Ukraine loses control of Chernobyl nuclear site, amid battles in Kyiv outskirts“. The Times of Israel. 24 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  71. Українські військові під Києвом зупинили колону російських танків [The Ukrainian military stopped a column of Russian tanks near Kyiv]. Gazeta (украински). 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  72. „Путін атакував Україну: всі подробиці про нове російське вторгнення“. Новини.live (украински). 2022-02-24. Посетено на 2022-02-26.
  73. „ЗСУ ведуть бій в районах Димера та Іванкова на Київщині – Генштаб“ (украински). 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  74. 1 2 3 „Ukraine war news from February 25: Kyiv suburbs breached, Russian forces face resistance, Zelensky warns Russia will 'storm' capital“. Financial Times. 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  75. Sengupta, Kim (25 February 2022). „The fight for Kyiv: Ukrainians offer resistance but know the biggest battle is ahead“. The Independent. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  76. 1 2 Gazeta.ua (25 February 2022). „Українські військові під Києвом зупинили колону російських танків“. Gazeta.ua (украински). Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  77. 1 2 „Russian forces advance on Kyiv: fighting on fourth day of invasion“. The Guardian (англиски). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  78. „Satellite images show more than three-mile-long Russian military column on roadway to Kyiv“ (англиски). CNN. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  79. Beech, Eric (28 February 2022). „Russian military convoy north of Kyiv stretches for 40 miles -Maxar“. Reuters. Архивирано од изворникот на 1 March 2022. Посетено на 3 March 2022.
  80. Shy, Liz (23 April 2022). „The Belarusian railway workers who helped thwart Russia's attack on Kyiv“. Washington Post. Посетено на 25 April 2022.
  81. 1 2 Roblin, Sebastien (25 February 2022). „Pictures: In Battle for Hostomel, Ukraine Drove Back Russia's Attack Helicopters and Elite Paratroopers“. 19FortyFive (англиски). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 20 March 2022.
  82. „Battle Underway for Airbase on Kyiv Outskirts“. The Moscow Times. AFP. 24 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  83. Willis, Haley; Tiefenthäler, Ainara; Froliak, Masha (24 February 2022). „Russian helicopters attack an airport near Kyiv“. The New York Times (англиски). ISSN 0362-4331. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  84. Roblin, Sebastien (27 February 2022). „Pictures: In Battle For Hostomel, Ukraine Drove Back Russia's Attack Helicopters And Elite Paratroopers“. 19FortyFive. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  85. Sonne, Paul; Khurshudyan, Isabelle; Morgunov, Serhiy; Khudov, Kostiantyn. „Battle for Kyiv: Ukrainian valor, Russian blunders combined to save the capital“. The Washington Post (англиски). Посетено на 2023-11-14.
  86. Walla, Katherine (2022-03-03). „Russia Crisis Military Assessment: Why did Russia's invasion stumble?“. Atlantic Council (англиски). Посетено на 2023-11-14.
  87. Gregg, Kevin D.; Stringer, Heather S. (2023-07-21). „Disrupting Moscow's Invasion Playbook: Lessons from Prague to Kyiv“. Modern War Institute (англиски). Посетено на 2023-11-14.
  88. Aaron Patrick (4 March 2022). „Why Russia's military strategy is failing“. Financial Review. Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 1 April 2022.
  89. „Ukraine asks for fighters of all ages, reports city lost, but successes elsewhere“. The Times of Israel (англиски). 25 February 2022. OCLC 969749342. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 1 March 2022.
  90. Adcox, Abigail (24 February 2022). „Ukraine says forces regained control of airport taken by Russians“. The Washington Examiner. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  91. Hyde, Lily (24 February 2022). „Russians tighten noose around Kyiv as Putin pushes for Ukraine to disarm“. Politico. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  92. „Russia claims to take control of Hostomel airport just outside Kyiv“. The Times of Israel (англиски). Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  93. Marson, James (3 March 2022). „Putin Thought Ukraine Would Fall Quickly. An Airport Battle Proved Him Wrong“. The Wall Street Journal (англиски). Dow Jones & Company. ISSN 0099-9660. OCLC 781541372. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 8 March 2022.
  94. Doucet, Lyse (25 February 2022). „Ukraine conflict: Kyiv braces for Russian assault“. BBC News. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 26 February 2022. On Friday afternoon, Russia's defence ministry announced it had captured the Antonov airport, using 200 helicopters and a landing force in order to take the base to the north of Kyiv from Ukraine. Western intelligence officials warned earlier that Russia was building an "overwhelming force" to take control of the city.
  95. Schwirtz, Michael; Troianovski, Anton; Al-Hlou, Yousur; Froliak, Masha; Entous, Adam; Gibbons-Neff, Thomas (16 December 2022). „Putin's War“. The New York Times. Посетено на 14 May 2023.
  96. „Буча, Ірпінь, Гостомель: Кулеба назвав найнебезпечніші місця Київської області“. Depo Kyiv. 2 March 2022. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 18 March 2022.
  97. Рагуцкая, Лилия (1 March 2022). „Кадыровцев, которые ехали напасть на Зеленского, уничтожили, – детали разведки“. Obozrevatel. Архивирано од изворникот на 22 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  98. „ЗСУ знищили кадирівців, що планували вбити Зеленського - розвідка“. Pravda. 1 March 2022. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  99. Пнин, Тимофей (2 March 2022). "На улицах трупы не первый день лежат". Как выживают в Гостомеле, где бои идут уже неделю“. zona.media. Архивирано од изворникот на 3 April 2022. Посетено на 19 March 2022.
  100. „Dónde están los combates ahora (Actualizaciones en vivo del 27 de febrero)“ [Where the fights are now (February 27 Live Updates)] (шпански). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  101. „Ukrainian Armed Forces take control of Hostomel – intelligence“. Ukrinform (4 March 2022). Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  102. „Photos from the battlefield in Gostomel“. Main Intelligence Directorate of the Ministry of Defense of Ukraine. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  103. Rogon, Tom (4 March 2022). „In Hostomel losses, a microcosm of Russia's growing Ukraine crisis“. Washington Examiner. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  104. "Заканчиваем оптимистично": у Зеленского подвели итоги 8-го дня войны с РФ“. charter97. 4 March 2022. Архивирано од изворникот на 24 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  105. 1 2 „ЗСУ взяли під контроль Гостомель – розвідка“. Ukrinform. 4 March 2022. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  106. „Heavy shelling is heard west and northwest of Kyiv, as two children are reported dead“. CNN. 6 March 2022. Архивирано од изворникот на 25 March 2022. Посетено на 12 April 2022.
  107. Roblin, Sebastien (25 February 2022). „Pictures: In Battle For Hostomel, Ukraine Drove Back Russia's Attack Helicopters And Elite Paratroopers“. 19FortyFive. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 18 March 2022.
  108. „Гостомель. Спецназ ГУР уничтожил 20 боевых машин российского десанта, идет бой – видео“. news.liga.net. 3 March 2022. Архивирано од изворникот на 27 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  109. Demerly, Tom (4 March 2022). „Reports: Russian Airborne Forces Commander Killed by Sniper in Hostomel“. The Aviationist. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  110. „Russian Major General Andrei Sukhovetsky killed by Ukrainians in blow to Putin“. The Independent (англиски). 2022-03-07. Посетено на 2023-11-14.
  111. Farrer, Martin; Canon, Gabrielle; Walters, Joanna; Oladipo, Gloria; Ambrose, Tom; Jones, Sam; Lock, Samantha (2022-03-08). „Moscow accused of targeting civilians fleeing Ukrainian cities - as it happened“. The Guardian (англиски). ISSN 0261-3077. Посетено на 2023-11-14.
  112. „Valeriy Chybineyev: A Hero of Ukraine, this soldier wants to set up sniper school to help train the best“. Kyiv Post (англиски). December 2016. Посетено на 2023-11-14.
  113. „Ukraine 'hero' dead in battle on 34th birthday“. New York Post (англиски). 2022-03-05. Посетено на 2023-11-14.
  114. „Ворог контролює Бучу, Ворзель і Гостомель: у МВС заявляють про критичну ситуацію в містах“. Ukrinform. 7 March 2022. Архивирано од изворникот на 30 March 2022. Посетено на 19 March 2022.
  115. Тюпка, Ярослава (17 March 2022). „Неделя в подвале под дулами оккупантов: история пленного ведущего Апостроф TV, которому удалось вырваться из лап россиян“. apostrophe.ua. Архивирано од изворникот на 12 April 2022. Посетено на 20 March 2022.
  116. „Russian forces kill mayor of town near Kyiv, officials say“. Times of Israel. 7 March 2022. Архивирано од изворникот на 26 March 2022. Посетено на 12 April 2022.
  117. Свобода, Радіо (26 February 2022). „Васильків – під контролем українських військових, бої закінчуються – влада“. Радіо Свобода (украински). Radio Svoboda. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  118. „Zelensky appoints Pavliuk as Kyiv regional administration head, Moskaliov as JFO commander“. Interfax-Ukraine. 15 March 2015. Архивирано од изворникот на 15 March 2022. Посетено на 15 March 2015.
  119. „Держспецзв'язку“ [State Special Communications]. Telegram (украински). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  120. „Vasylkiv: why this small Ukrainian town is now a big Russian target“. the Guardian (англиски). 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 1 March 2022. Посетено на 28 February 2022.
  121. „Fight for Vasylkiv ends with victory of Ukrainian Armed Forces – official“. Trend.Az (англиски). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  122. „Mayor of town south of Kyiv speaks of heavy fighting in streets“ (англиски). CNN. 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  123. Gall, Carlotta (2022-04-02). „When the Russians Picked the Wrong Town to Invade“. New York Times (англиски). Посетено на 2022-08-10.
  124. „На Донбасі збили російський вертоліт і штурмовик“ [A Russian helicopter and an attack aircraft were shot down in Donbas]. portal.lviv.ua (украински). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  125. „Vasylkiv: why this small Ukrainian town is now a big Russian target“. the Guardian (англиски). 2022-02-28. Посетено на 2022-07-12.
  126. „Russia hits Kyiv Region's Vasylkiv with cruise or ballistic missiles“ (англиски). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  127. „Russian rockets destroy Ukrainian airbase in Kyiv region: Interfax quoting mayor“. Reuters (англиски). 2022-03-12. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 2022-03-16.
  128. Trofimov, Yaroslav; Cullison, Alan; Forrest, Brett; Simmons, Ann M. (25 February 2022). „Russia Bombs Ukraicnian Capital, Kyiv“. Wall Street Journal. Архивирано од изворникот на 24 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  129. „Video shows explosion after fighter jet shot down, official says – CNN Video“. CNN. 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  130. Bengali, Shashank; Santora, Marc (25 February 2022). „Russian troops enter the outskirts of Kyiv“. The New York Times. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  131. 1 2 Cecil, Nicholas; Burford, Rachel; Bond, David; Stewart, Will (25 February 2022). „Vladimir Putin's bloody invasion brings terror to Ukraine capital Kyiv“. London Evening Standard. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  132. „Putin tells Ukrainian military to overthrow Zelensky – follow live“. The Independent (англиски). 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  133. „Ukraine-Russia news live: Troops enter Kyiv as Putin makes offer of Minsk peace talks“. Sky News (англиски). Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  134. „Kyiv residents take up arms as Russia advances“. BBC News (англиски). 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  135. „Kyiv hydroelectric power plant controlled by Russian troops – Ifax“. Reuters (англиски). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  136. „Київська ГЕС повністю під контролем України – міністр енергетики“ [Kyiv HPP is completely under the control of Ukraine – Energy Minister]. Інтерфакс-Україна (украински). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  137. „Ukraine military says it repels Russian troops' attack on Kyiv base“. Reuters (англиски). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  138. Stern, David L.; Dixon, Robyn; Harlan, Chico; Cheng, Amy; Lamothe, Dan; Beachum, Lateshia; Meryl, Kornfield; Paúl, María Luisa; Francis, Ellen (26 February 2022). „U.S. will sanction Putin as Russian forces close in on Kyiv“. Washington Post. Архивирано од изворникот на 26 February 2022.
  139. „Українські ППО збили націлену в дамбу Київського водосховища ракету – "Укрводшлях" [Ukrainian air defense shot down a missile aimed at the dam of the Kyiv reservoir – "Ukrvodshlyakh"]. Інтерфакс-Україна (украински). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  140. Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Laporta, James. „Russians push toward Kyiv, residents take cover; 'We will win,' Zelenskyy says“. New York Daily News. ISSN 2692-1251. OCLC 9541172. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  141. „Update on Russian invasion: Vasylkiv hit with Russian missiles, oil depot nearby on fire“. UkrInform. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  142. „Russia hits Ukraine fuel supplies, airfields in new attacks“. Associated Press (англиски). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  143. B. N. O. News (27 February 2022). „Radioactive waste disposal site near Kyiv hit by airstrike“. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  144. Ebel, Francesca (27 February 2022). „Kyiv mayor proud of citizens' spirit, anxious about future“. Associated Press. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  145. „As a result of the airstrike in Brovary, six people were injured – the mayor“. Interfax Ukraine. 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  146. Trofimov, Yaroslav (28 February 2022). „Ukraine, Russia Fail to Agree on Cease-Fire, as Moscow Shelling Kills Civilians“. The Wall Street Journal (англиски). ISSN 0099-9660. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  147. „Russia-Ukraine War: What to know as Russians advance on Kyiv“. Associated Press (англиски). 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 1 March 2022. Посетено на 28 February 2022.
  148. „Russian military convoy advances on Kyiv as Kharkiv hit hard by shelling“. CBC News. 1 March 2022. Архивирано од изворникот на 1 March 2022. Посетено на 1 March 2022.
  149. „Denysenko: Column of Russian military equipment near Makariv, Kyiv region destroyed“. Interfax Ukraine. 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  150. „У Макарові на Київщині точаться запеклі бої“. www.ukrinform.ua (украински). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 10 September 2022.
  151. „Ukraine says Russia targeting civilians as missiles hit Kyiv TV tower“. The Guardian (англиски). 1 March 2022. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  152. „Piovono bombe sui quartieri di Kiev. Biden: "Putin deve pagare" [Bombs are raining down on the neighborhoods of Kyiv. Biden: "Putin must pay"]. ilGiornale.it (италијански). 1 March 2022. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  153. „Novas explosões são ouvidas em Kiev, capital da Ucrânia“ [New explosions are heard in Kyiv, capital of Ukraine]. www.romanews.com.br (португалски). 4 January 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  154. Hluschenko, Olha (5 March 2022). „Civilian car shelled near Kyiv: two dead, four injured“. Pravda. Архивирано од изворникот на 8 March 2022. Посетено на 6 March 2022.
  155. „Russian Air Strike Kills Six People In Village Near Kyiv“. Radio Free Europe/Radio Liberty. 4 March 2022. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 6 March 2022.
  156. Hill, Evan; Xiao, Muyi; Khavin, Dmitry (1 March 2022). „Videos verified by The Times show devastated apartment buildings in a town just northwest of Kyiv“. The New York Times. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  157. Свобода, Радіо (2 March 2022). „Макарів Київської області звільнено, українські військові там закріпилися – Генштаб“ [Makariv of Kyiv region was released, the Ukrainian military was established there – the General Staff]. Радіо Свобода (Ukrainian). Radio Svoboda. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  158. „Klitschko: Large number of tanks coming in from Belarus, Kyiv preparing for defense“ (англиски). 2 March 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  159. Time, Current. „Kyiv Mayor Klitschko Says Russian Troops Plan To Surround City, Vows To Fight“. Radiofreeeurope/Radioliberty (англиски). RadioFreeEurope/RadioLiberty. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  160. „Intelligence chief: Russian forces likely to reach Kyiv in next 2 days“. Eesti Rahvusringhääling. 2 March 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  161. „Russian Offensive Campaign Assessment, March 4“. Institute for the Study of War. 4 March 2022. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 7 March 2022.
  162. „13-й день війни. Обстановка залишається напруженою, точаться жорстокі бої“. Novy Chas (украински). 9 March 2022. Архивирано од изворникот на 14 March 2022. Посетено на 14 March 2022.
  163. „Russian Tanks Advance Towards Kyiv, Civilians Help Guard Checkpoints“. NDTV. Agence France-Presse. 10 March 2022. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  164. Glushchenko, Olga (10 March 2022). „Украинская армия совершила под Киевом контратаку и уничтожила 5 вражеских танков – МВД“ [Ukrainian army made a counterattack near Kyiv and destroyed 5 enemy tanks – Ministry of Internal Affairs]. Ukrayinska Pravda (Russian). Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  165. Sabin, Lamiat (10 March 2022). „Ukrainian ambush destroys Russian tanks and 'kills top commander Colonel Andrei Zakharov'. The Independent. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  166. Clark, Mason; Barros, George; Stepanenko, Kateryna (27 February 2022). „Russia-Ukraine Warning Update: Russian Offensive Campaign Assessment, February 27, 2022“. Critical Threats. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 5 March 2022.
  167. „Blasts heard in Kyiv, fighting reported in vicinity“. Reuters. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  168. „Ukrainian military blow up bridge outside of Kyiv to slow down Russian troops“. Kyiv Independent. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  169. „Russia hits Kyiv Region's Vasylkiv with cruise or ballistic missiles“. www.ukrinform.net (англиски). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  170. „Немає води та зв'язку: жителі Бучі розповіли про ситуацію у місті після обстрілів“. TCH. 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  171. „У Бучі під Києвом тривають бої, колона ворога проривається до столиці (відео)“. Konkurent. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 6 March 2022.
  172. Nava, Victor I. (7 March 2022). „Ukraine denounces Russian operated 'humanitarian corridors' amid reports it violated previous ceasefire“. The Washington Examiner. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 7 March 2022.
  173. Roshchina, Olena (7 March 2022). „Російські військові вбили голову Гостомеля і поранили мера Бучі“ [Russian military killed Gostomel and wounded Bucha mayor]. Ukrayinska Pravda (Ukrainian). Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 7 March 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  174. Clark, Mason; Barros, George; Stepanenko, Kateryna (27 February 2022). „Russia-Ukraine Warning Update: Russian Offensive Campaign Assessment, February 27, 2022“. Critical Threats. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 5 March 2022.
  175. Орлова, Віолетта (27 February 2022). „Бої за Ірпінь, Бучу, та Гостомель: що відбувається в цих населених пунктах на Київщині“. UNIAN. Архивирано од изворникот на 1 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  176. „Advisor to the President of Ukraine: Russian invaders broke through into Bucha, Irpin, and Hostomil, their advance was stopped“. pravda. 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  177. 'Sent As Cannon Fodder': Locals Confront Russian Governor Over 'Deceived' Soldiers In Ukraine“ (англиски). Radio Free Europe / Radio Liberty. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 20 March 2022.
  178. Горбач, Наталія (27 February 2022). „Колона окупантів заблокована: ЗСУ підірвали міст між Бучею та Ірпенем (ВІДЕО)“. Depo Kyiv. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 6 March 2022.
  179. „Новини України: Ірпінь зачистили від російських окупантів“ [Ukraine News: Irpin cleared of Russian occupiers]. Гал-інфо (украински). Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  180. Ворона, Галина (28 February 2022). „У Бучі знищили колону ворожої техніки – відео від мера Федорука“. Big Kyiv. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  181. Tim Lister; Katie Polglase; Celine Al-Khaldi (2 March 2022). „There's extensive damage and casualties following clashes on the outskirts of Kyiv“ (англиски). CNN. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  182. „Guerra Ucraina-Russia, attacchi sui civili: stop evacuazioni a Mariupol“ [Ukraine-Russia war, attacks on civilians: evacuations stop in Mariupol]. Adnkronos (Italian). 6 March 2022. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 6 March 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  183. "Irpin can't be bought, Irpin fights": Mayor refuses Russian demand to surrender“. CNN. 8 March 2022. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 8 March 2022.
  184. Pasichnyi, Oleksandr (20 July 2022). „Російсько-українська війна: як Чернігівщина тримала удар та звільнилася від окупантів“. Я Чернігівець (украински). Посетено на 16 January 2025.
  185. „Командувач ОК "Північ" Віктор Ніколюк: У російського командування працює принцип Жукова "бабы еще нарожают" (украински). 2022-10-14. Посетено на 2024-04-24.
  186. Krizheva, Tatiana (24 February 2022). „Russia invaded Ukraine. The situation in Chernihiv region. TEXT BROADCAST“. Suspilne. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 April 2022.
  187. „1st day of War. Chronicles. Putin launched a large-scale invasion of Ukraine“. Odessa Journal. 24 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 April 2022. Посетено на 25 April 2022.
  188. „General Staff: Battles ongoing along border, 20 Russian helicopters land near Kyiv“. Ukrinform. 23 February 2022. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 8 April 2022.
  189. Krizheva, Tatiana (25 February 2022). „The second day of the armed attack. Chernihiv region. TEXT BROADCAST“. Suspilne. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 27 April 2022.
  190. „Columns of Belarusian forces heading towards Ukraine's Chernihiv: Kyiv“. Daily Sabah. Turkuvaz Gazete Dergi Basim A.S. 1 March 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  191. Santora, Marc (10 March 2022). „Ukraine Live Updates: Russian Forces Encircle Some Cities as Diplomacy Falters“. The New York Times. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  192. „Загинув під знаком Червоного Хреста в перший день війни…“. Армія.inform (украински). 2022-03-13. Посетено на 2022-03-13.
  193. „Російські війська зробили спробу прориву кордону в районі Бачівська і були зупинені біля Глухова“. Глухів.info (украински). 2022-02-24. Посетено на 2022-02-26.
  194. „У районі Глухова на Сумщині ЗСУ знешкодили колону техніки РФ з 15 танків“. Суспільне. Новини (украински). 2022-02-24. Посетено на 2022-02-26.
  195. „В районі Глухова військові знешкодили колонну техніки РФ“. Глухів.info (украински). 2022-02-24. Посетено на 2022-02-26.
  196. „В Охтирці тривають бої, російські війська контролюють частину траси М02 та зайшли до Сум - голова ОДА“. Інтерфакс-Україна (украински). 2022-02-24. Посетено на 2022-03-03.
  197. Свобода, Радіо (2022-02-24). „Генштаб ЗСУ повідомив про зупинення танкової атаки на Сумщині“. Радіо Свобода (украински). Посетено на 2022-02-26.
  198. 1 2 Центр досліджень воєнної історії ЗСУ (27 February 2023). „На захисті Сумщини: оборона і визволення Сумщини (лютий - квітень 2022 р.)“ (PDF). АрміяInform [uk] (украински). Посетено на 15 January 2024.
  199. Семенець, Юлія (28 March 2023). „Бій під Крутами 100 років потому. 28 лютого 2022 року там розгромили росіян“. Texty.org.ua (украински). Посетено на 15 January 2024.
  200. 1 2 „Бои под Сумами: артиллерия и "Байрактары" уничтожили 100 танков и 20 "Градов" оккупантов“. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  201. 1 2 „Військове вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. Тиждень перший. Онлайн“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-03. Посетено на 2022-03-03.
  202. „Між похоронами, бомбами й весіллями. Як виживає місто-герой Охтирка“. Українська правда (украински). 30 March 2022. Посетено на 2022-04-06.
  203. Polyakovskaya, Tanya (26 February 2022). Российская военная техника заняла территорию бывшего аэропорта "Бердянск" – горсовет [Russian military equipment occupied the territory of the former airport "Berdyansk" – city council] (руски). Berdyansk City Council. Ukrainian Independent Information Agency. Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  204. „Сумщина в облозі: російська техніка суне на Київ“. Gazeta.ua (украински). 25 February 2024. Посетено на 11 June 2024.
  205. Uliana, Hentosh (2023-11-08). "New fire from Kholodnyi Yar." How the 93rd Brigade fights • Ukraїner“. Ukraїner. Посетено на 2024-01-08.
  206. „Військове вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. ОНЛАЙН“. Суспільне | Новини. March 3, 2022. Архивирано од изворникот на March 4, 2022. Посетено на July 26, 2022.
  207. Pahulych, Roman (30 March 2022). „Ukrainian Forces Recapture Eastern Town Near Russian Border“. Radio Free Europe. Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 31 March 2022.
  208. 1 2 Reuter, Christoph (2022-03-29). „(S+) Ukraine: Wie die Stadt Trostjanez nach vier Wochen von den Russen befreit wurde“. Der Spiegel (германски). ISSN 2195-1349. Архивирано од изворникот на 2022-03-29. Посетено на 2022-03-29.
  209. 1 2 „Russians leave behind wreckage, hunger in Ukraine town of Trostyanets“. France 24 (англиски). Agence France-Presse. 2022-03-30. Архивирано од изворникот на 2022-03-30. Посетено на 2022-03-30.
  210. "Больница расстреляна из танков, минометов: видимо, это был самый военный объект". Как выглядит Тростянец после 30 дней оккупации Россией“ (руски). Настоящее время. 2022-03-30. Архивирано од изворникот на 2023-12-09.
  211. Walker, Shaun (5 April 2022). 'Barbarians': Russian troops leave grisly mark on town of Trostianets“. The Guardian. Архивирано од изворникот на 5 April 2022. Посетено на 5 April 2022.
  212. 1 2 Gibbons-Neff, Thomas; Yermak, Natalia; Hicks, Tyler (3 April 2022). 'This is True Barbarity': Life and Death Under Russian Occupation“. The New York Times.
  213. 1 2 Суспільне (2022-03-03). „Військове вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. ОНЛАЙН“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  214. Kagan, Frederick (5 March 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, March 4“. CriticalThreats. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 5 March 2022.
  215. „Конотоп залишається під контролем України + ВІДЕО“ [Konotop is under control of Ukraine] (украински). Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 25 February 2022.
  216. Oles Drukach (25 February 2022). „Ворог відступив: у Сумах біля кадетського корпусу закінчився переможний бій“ (украински). Channel 24. Архивирано од изворникот на 25 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  217. „Russian invasion of Ukraine enters third day: What we know so far“. Al Jazeera. 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 March 2022. Посетено на 8 April 2022.
  218. „Russian troops stop near northeast city of Konotop -Ukraine's land forces“. Reuters. 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 25 February 2022.
  219. Ward, Alexander. 'Almost not possible' for Ukraine to win without West's help, Ukraine official says“. Politico (англиски). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 26 February 2022.
  220. Свобода, Радіо (25 February 2022). „Ведеться бій в Охтирці, можливий артобстріл – Живицький“. Радіо Свобода (украински). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  221. „В Охтирці російські окупанти покидали БТРи та розбіглися — Геращенко“. Новини Чернівці: Інформаційний портал «Молодий буковинець» (украински). 25 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  222. „Ukraine's Sumy city says fighting under way on streets“. Reuters. 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  223. „Суми повністю перейшли під контроль України, Чернігів тримається — Арестович“. Novy Chas (украински). 26 February 2022. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  224. Irina Vlasova (27 February 2022). „При обстрілах Сум загинули троє – Панорама“. Gazeta Panorama (украински). Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 27 February 2022.
  225. „Швидкі не підпускають. Під Сумами російські танки розстріляли автобус із цивільними — ОДА“. Novy Chas (украински). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  226. Dan Sabbagh (27 February 2022). „Russian forces advance on Kyiv: fighting on fourth day of invasion“. The Guardian. Архивирано од изворникот на 27 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  227. Katerina Rodak (25 February 2022). „В Охтирці росіяни обстріляли дитячий садок та сховище з людьми“. Zaxid.net (украински). Архивирано од изворникот на 26 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  228. „В Охтирці російські окупанти покидали БТРи та розбіглися — Геращенко“. Новини Чернівці: Інформаційний портал «Молодий буковинець». Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  229. Христенко, Лілія (2022-02-27). „Ворожа техніка через Сумщину продовжує курс на Київ. Тривають бої“. Суспільне. Новини (украински). Архивирано од изворникот на 29 March 2022. Посетено на 2022-03-05.
  230. "Ласкаво просимо в пекло": у Тростянці знищили російську військову техніку“ ['Welcome to hell': Russian military equipment was captured from Trostianets]. Контракты.UA (руски). 27 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  231. Igor Strelstov (27 February 2022). „У Сумах обстріляли цивільне авто з дорослими та дітьми — загинула жінка“ (украински). Suspilne. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  232. „Prohibited bombs dropped on Okhtyrka, oil depot on fire“ (англиски). 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 28 February 2022. Посетено на 28 February 2022.
  233. „More than 70 Ukrainian soldiers killed after Russian artillery hit Okhtyrka base“. The Washington Times. 28 February 2022. Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 1 March 2022.
  234. Peter Beaumont; Luke Harding; Jon Henley; Julian Borger; Dan Sabbagh (1 March 2022). „Huge armoured column nears Kyiv as 'barbaric' missile strikes continue“. The Guardian. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 1 March 2022.
  235. Скрипняк, Анна (2022-03-01). „На Сумщині російський танк переїхав цивільне авто, яке заважало руху колони. Водій загинув“. Суспільне. Новини (украински). Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 2022-03-05.
  236. Суспільне (2022-03-08). „21 людина загинула від авіаудару в Сумах - обласна прокуратура“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  237. „Trostyanets captured by aggressor – head of Regional Military Administration“. Interfax-Ukraine (англиски). Архивирано од изворникот на 2022-03-08. Посетено на 2022-03-31.
  238. Орлова, Віолетта (2022-03-02). „Траса на Москву у Сумській області під контролем українських військ - голова ОДА“. УНІАН (украински). Архивирано од изворникот на 2 March 2022. Посетено на 2022-03-02.
  239. „Ukraine: Map of Russian Control on March 6, 2022“. Архивирано од изворникот на March 8, 2022. Посетено на July 26, 2022.
  240. „Росіяни захопили підприємство на Сумщині, посадили снайперів, вимагають переговорів“. Українська правда. Архивирано од изворникот на 2022-04-30. Посетено на 2022-07-26.
  241. „В Сумской области колонны военной техники РФ пошли на Ромны и Диброву“. www.ukrinform.ru. Архивирано од изворникот на 2022-02-26. Посетено на 2022-07-26.
  242. „У Роменському районі військові РФ захопили елеватор Дружба нова“. Архивирано од изворникот на 2022-03-05. Посетено на 2022-07-26.
  243. „As Russian invaders demand that Konotop surrender, mayor explicitly defies threats“. www.ukrinform.net (англиски). 2 March 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  244. Valeria Polischuk. „Мер Конотопа: місту поставили ультиматум – за опір накриють артилерією“. RBC Ukraine (украински). Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 25 February 2022.
  245. Khavin, Dmitriy; Botti, David; Tiefenthäler, Ainara (2 March 2022). „Mayor in Ukraine asks his city's residents whether they wish to fight or surrender“. The New York Times (англиски). ISSN 0362-4331. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  246. Natalia Gurkovskaya. „Бої на Сумщині – влада Конотопа провела переговори з окупантами після ультиматуму“ (украински). RBC Ukraine. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 25 February 2022.
  247. Khavin, Dmitriy; Botti, David; Tiefenthäler, Ainara (2 March 2022). „Mayor in Ukraine asks his city's residents whether they wish to fight or surrender“. The New York Times (англиски). ISSN 0362-4331. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2 March 2022.
  248. Markiyan Klimkovetsky (2 March 2022). „У новому бою під Крутами українці знищили приблизно 200 окупантів“ (украински). Hromadske Radio. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  249. Ткачук, Борис (2022-03-03). „Українські прикордонники та ЗСУ вийшли на лінію державного кордону на Сумщині“. hromadske (украински). Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 2022-03-08.
  250. „Українські прикордонники та ЗСУ вийшли на лінію державного кордону на Сумщині | Громадське телебачення“. 2022-03-03. Архивирано од изворникот на 2022-03-03. Посетено на 2022-08-29.
  251. „Russian missile strikes Sumy, 5 wounded“. Ukrayinska Pravda. 3 March 2022. Архивирано од изворникот на 3 March 2022. Посетено на 3 March 2022.
  252. 1 2 "Територія пекла". Окупанти почали масове бомбардування Сумської області“. РБК-Украина (руски). Архивирано од изворникот на 2022-03-03. Посетено на 2022-03-29.
  253. Суспільне (2022-03-10). „Військове вторгнення Росії в Україну: події на Сумщині. Тиждень другий. Онлайн“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  254. Суспільне (2022-03-03). „Біля Московського Бобрику на Сумщині артилерія знищила танкову колону РФ“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  255. Юлія Ніколаєва, Катерина Ворона, Суспільне (2022-04-19). "Збирали брата по шматках…" — на Сумщині російські військові розстріляли чоловіка із БТРа“. Суспільне Новини (украински). Архивирано од изворникот на 2022-06-10. Посетено на 2022-06-10.
  256. Юлія Ніколаєва, Анна Скрипняк, Суспільне (2022-04-20). "Наробили багато шкоди" – наслідки пограбування росіянами птахоферми у селі Вільшана на Сумщині“. Суспільне Новини (украински). Архивирано од изворникот на 2022-06-10. Посетено на 2022-06-10.
  257. Стрельцов, Ігор (2022-02-27). „У Сумах обстріляли цивільне авто з дорослими та дітьми — загинула жінка“. Суспільне. Новини (украински). Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 2022-03-05.
  258. „Обстріляна АЗС, цивільні машини та підстанція у Ромнах“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-06. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 2022-03-08.
  259. „Військове вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. Тиждень другий. Онлайн“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-09. Архивирано од изворникот на 5 March 2022. Посетено на 2022-03-09.
  260. „Обстріляна АЗС, цивільні машини та підстанція у Ромнах“. Суспільне. Новини (украински). 6 March 2022. Архивирано од изворникот на 6 March 2022. Посетено на 2022-03-06.
  261. Суспільне (2022-03-08). „Сумчани допомагають українським бійцям облаштовувати блокпости“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  262. „Casualties in battle near Sumy“. Ukrayinska Pravda (англиски). Посетено на 2022-03-31.
  263. Суспільне (2022-03-06). „Російські війська окупували Тростянець на Сумщині: що відбувається в місті“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  264. „Історія спротиву: як в Тростянці організували спротив окупації“. National Resistance Center of Ukraine (украински). 24 October 2022. Архивирано од изворникот на 2025-01-20. Посетено на 15 January 2025.
  265. Долинина, Ирина (28 September 2022). „«Что он был на полномасштабной войне, сын узнал от нас»“. Важные Истории (руски). Посетено на 26 January 2025.
  266. „Вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. Тиждень четвертий. Онлайн“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-24. Архивирано од изворникот на 26 April 2022. Посетено на 2022-04-04.
  267. Суспільне (2022-03-16). „Військове вторгнення Росії : що відбувається на Сумщині. Тиждень третій. Онлайн“. Суспільне | Новини (украински). Посетено на 2022-03-29.
  268. „Військове вторгнення Росії в Україну: що відбувається на Сумщині. Тиждень третій. Онлайн“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-16. Архивирано од изворникот на 11 March 2022. Посетено на 2022-03-20.
  269. „Поліціянти та тероборонівці затримали 29 військових РФ на Сумщині“. Суспільне. Новини (украински). 2022-03-11. Архивирано од изворникот на 20 March 2022. Посетено на 2022-03-20.
  270. „На Сумщині затримали 29 військовослужбовців РФ“. 11 March 2022. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 20 March 2022.
  271. „За дві доби на Чернігівщині знищено до 80 одиниць ворожої техніки“.
  272. Stern, David L. (5 March 2022). „After temporary cease-fires break down, Putin threatens Ukraine's government“. The Washington Post. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 6 March 2022.
  273. How is the war in Ukraine going for Russia?. 6 March 2022. https://www.youtube.com/watch?v=f1po2OdNnIc.
  274. Murphy, Paul (11 March 2022). „Stalled 40-mile-long Russian convoy near Kyiv now largely dispersed, satellite images show“. CNN. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  275. Lister, Tim; Pennington, Josh; McGee, Luke; Gigova, Radina (7 March 2022). 'A family died... in front of my eyes': Civilians killed as Russian military strike hits evacuation route in Kyiv suburb“. CNN. Архивирано од изворникот на 7 March 2022. Посетено на 9 March 2022.
  276. „Bucha, Vorzel, Hostomel under enemy's control, situation remains critical“. Ukrinform. 7 March 2022. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 9 March 2022.
  277. Lister, Tim; Voitovych, Olga (8 March 2022). "Irpin can't be bought, Irpin fights": Mayor refuses Russian demand to surrender“. CNN. Архивирано од изворникот на 9 March 2022. Посетено на 8 March 2022.
  278. „Russian convoy outside Kyiv has redeployed into firing positions, satellite photos show“ (англиски). Global News. Архивирано од изворникот на 11 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  279. „Russian military convoy near Kyiv 'dispersed, re-deployed' (англиски). Al Jazeera. Архивирано од изворникот на 11 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  280. „Russian Offensive Campaign Assessment, March 11“. Institute for the Study of War. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  281. Катерниа Тищенко (2022-03-10). „ЗСУ звільнили село на Чернігівщині, на інших напрямках відтіснили ворога“ (украински). Ukrainska Pravda. Посетено на 2024-02-24.
  282. Roman Petrenko (11 March 2022). „Сили спротиву звільнили від росіян 5 населених пунктів на Чернігівщині“. Ukrayinska Pravda (украински). Архивирано од изворникот на 12 March 2022. Посетено на 14 March 2022.
  283. Institute for the Study of War Архивирано на 13 март 2022 г. - RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 12.
  284. Valentina Romanenko (13 March 2022). „Українські захисники звільнили ще два населені пункти на Чернігівщині“. Ukrayinska Pravda (украински). Архивирано од изворникот на 14 March 2022. Посетено на 14 March 2022.
  285. Giordano, Chiara (12 March 2022). „Seven killed including child after Russian troops fire at evacuation convoy, Ukraine says“. The Independent. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  286. „Russia – Ukraine War: Moscow targets food storage warehouses near Kyiv“. Free Press Journal. 12 March 2022. Архивирано од изворникот на 12 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  287. „Ukraine-Russia war: Kyiv outskirts on fire, humanitarian corridors may reopen“. Hindustan Times. 12 March 2022. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  288. „Airport completely destroyed due to missile attacks by invader in Vasylkiv, Kyiv region – mayor“. Interfax-Ukraine. 12 March 2022. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  289. „Russia disables Ukraine military's main radio intelligence facility“. Business Standard. Indo-Asian News Service. 12 March 2022. Архивирано од изворникот на 14 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  290. Polityuk, Pavel; Zinets, Natalia (12 March 2022). „Fighting rages outside Kyiv, Ukraine says evacuations threatened again“. Reuters. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 12 March 2022.
  291. Keiran Southern (13 March 2022). „American journalist Brent Renaud shot dead near Kyiv“. The Times. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 13 March 2022.
  292. Paul R. Murphy (13 March 2022). „Ukrainians thwart Russian attempt toward Kyiv on pontoon bridge, satellite image shows“. CNN. Архивирано од изворникот на 15 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  293. Tim Judah (10 April 2022). „How Kyiv was saved by Ukrainian ingenuity as well as Russian blunders“. Financial Times. Архивирано од изворникот на 28 April 2022. Посетено на 28 April 2022.
  294. Victoria Albert (14 March 2022). „Fox News correspondent Benjamin Hall injured while reporting in Ukraine“. CBS News. Архивирано од изворникот на 14 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  295. „Fox News cameraman, Ukrainian journalist killed in Russian artillery shelling – Gerashchenko“. Interfax-Ukraine. 15 March 2022. Архивирано од изворникот на 15 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  296. Laurence Peter (14 March 2022). „Mass graves in Ukraine: Battered cities are digging makeshift burial sites“. BBC News. Архивирано од изворникот на 14 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  297. „Russian forces shoot at civilians in Hostomel“. India Today. 15 March 2022. Архивирано од изворникот на 15 March 2022. Посетено на 15 March 2022.
  298. „Occupiers release volunteers previously captured in Bucha – city council“. Interfax-Ukraine. 16 March 2022. Архивирано од изворникот на 17 March 2022. Посетено на 16 March 2022.
  299. Alan Cullison; Isabel Coles; Yaroslav Trofimov (16 March 2022). „Ukraine Mounts Counteroffensive to Drive Russians Back From Kyiv, Key Cities“. The Wall Street Journal. Архивирано од изворникот на 16 March 2022. Посетено на 16 March 2022.
  300. „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 16“. ISW. 16 March 2022. Архивирано од изворникот на 23 March 2022. Посетено на 5 April 2022.
  301. „Russia's advance in Ukraine stalls; U.S. warns China on aiding Moscow“. Reuters (англиски). 17 March 2022. Архивирано од изворникот на 29 March 2022. Посетено на 4 April 2022.
  302. „Ukrainian army says Russia's main routes for attacking Kyiv have been blocked“ (англиски). 18 March 2022. Архивирано од изворникот на 18 March 2022. Посетено на 5 April 2022.
  303. „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 19“ (англиски). 18 March 2022. Архивирано од изворникот на 19 March 2022. Посетено на 5 April 2022.
  304. „Massive blasts shake Kyiv; Ukraine rejects Russia's demand to surrender Mariupol“. The Times of Israel (англиски). 20 March 2022. Архивирано од изворникот на 20 March 2022. Посетено на 5 April 2022.
  305. „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 21“ (англиски). 21 March 2022. Архивирано од изворникот на 21 March 2022. Посетено на 5 April 2022.
  306. Gordon, Michael R.; Leary, Alex (21 March 2022). „WSJ News Exclusive | Russia, Failing to Achieve Early Victory in Ukraine, Is Seen Shifting to 'Plan B'. The Wall Street Journal. Архивирано од изворникот на 23 March 2022. Посетено на 24 March 2022.
  307. Ali, Idrees; Stewart, Phil (27 February 2022). „Russian forces appear to shift to siege warfare in Ukraine- U.S. official“. Reuters. Архивирано од изворникот на 27 March 2022. Посетено на 24 March 2022.
  308. Lonas, Lexi (22 March 2022). „Ukrainian forces retake Kyiv suburb“ (англиски). Архивирано од изворникот на 23 March 2022. Посетено на 22 March 2022.
  309. „NATO to OK 'major increases' of troops; Ukraine appears to be retaking ground near Kyiv“. CNBC (англиски). 23 March 2022. Архивирано од изворникот на 23 March 2022. Посетено на 6 April 2022.
  310. „March 24, 2022 Russia-Ukraine news“ (англиски). 24 March 2022. Архивирано од изворникот на 24 March 2022. Посетено на 6 April 2022.
  311. „Western official: Russian tank commander run over and killed by his own angry troops“. Times of Israel (англиски). Архивирано од изворникот на 25 March 2022. Посетено на 26 March 2022.
  312. „Российский военный переехал на танке своего командира в отместку за гибель товарищей в боях под Киевом“. antikor.com.ua. Архивирано од изворникот на 26 March 2022. Посетено на 11 September 2022.
  313. „Mutinous Russian troops ran over their own commander, say western officials“. TheGuardian.com (англиски). 25 March 2022. Архивирано од изворникот на 27 March 2022. Посетено на 26 March 2022.
  314. „Ukraine war: Ukrainian fightback gains ground west of Kyiv“. BBC News. 23 March 2022. Архивирано од изворникот на 23 March 2022. Посетено на 29 March 2022.
  315. Walters, Joanna; Bartholomew, Jem; Belam, Martin; Lock, Samantha (25 March 2022). „Russia-Ukraine war latest: Ukraine takes back towns east of Kyiv; hopes of Mariupol humanitarian corridor grow – live“. The Guardian. Архивирано од изворникот на 27 March 2022. Посетено на 25 March 2022.
  316. Rudenko, Olga (2 April 2022). „Hundreds of murdered civilians discovered as Russians withdraw from towns near Kyiv (GRAPHIC IMAGES)“. The Kyiv Independent. Архивирано од изворникот на 3 April 2022. Посетено на 3 April 2022.
  317. „UK Defense Ministry: Ukraine has reoccupied towns and defensive positions east of Kyiv“. CNN (англиски). CNN. 25 March 2022. Архивирано од изворникот на 25 March 2022. Посетено на 6 April 2022.
  318. Ніколаєва, Юлія; Ворона, Катерина (15 April 2022). "Вся вулиця без заборів, без вікон", — жителі села на Сумщині про наслідки від російської окупації“. Suspilne (украински). Посетено на 10 June 2022.
  319. „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 26“ (англиски). 26 March 2022. Архивирано од изворникот на 31 March 2022. Посетено на 6 April 2022.
  320. Clark, Mason (27 March 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, March 27“. Institute for the Study of War. Посетено на 11 June 2024.
  321. Rosa, Andrea; Dana, Felipe (2022-03-29). „After Russian forces pull back, a shattered town breathes“. Associated Press (англиски). Архивирано од изворникот на 2022-03-29. Посетено на 2022-03-29.
  322. Chernova, Yuliya; Coles, Isabel; Colchester, Max (2022-03-27). „Ukraine Seeks to Exploit Shift in Russia's Military Strategy“. Wall Street Journal (англиски). ISSN 0099-9660. Архивирано од изворникот на 2022-03-28. Посетено на 2022-03-29.
  323. Mendick, Robert; Freeman, Colin; Kilner, James (2022-03-27). „Legendary Stalingrad tank division destroyed as Ukraine reclaims key town“. The Telegraph (англиски). ISSN 0307-1235. Архивирано од изворникот на 2022-03-29. Посетено на 2022-03-30.
  324. „Як виглядає село Боромля на Сумщині, яке звільнили від російської окупації“. Suspilne (украински). 28 March 2022. Посетено на 10 June 2024.
  325. "Звірськи катували". Що розказують жителі села на Сумщині, яке 10 днів окуповували росіяни“. Suspilne (украински). 28 March 2022. Посетено на 10 June 2024.
  326. Ніколаєва, Юлія (14 April 2022). „Спали сидячи й топили сніг. Жителі села Стеблянки на Сумщині розповіли, як пережили окупацію“. Suspilne (украински). Посетено на 10 June 2024.
  327. "Це дике плем'я було" — мешканці сіл Сумського району розповіли про війська РФ в їхніх селах“. Suspilne (украински). 27 March 2022. Посетено на 10 June 2024.
  328. „Mayor tells CNN that Ukraine has reclaimed Kyiv suburb Irpin from Russian forces“ (англиски). CNN. 28 March 2022. Архивирано од изворникот на 28 March 2022. Посетено на 28 March 2022.
  329. Clark, Mason; Barros, George (28 March 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, 28 March“. Institute for the Study of War. Посетено на 11 June 2024.
  330. Qena, Nebi; Karmanau, Yuras. „Moscow says it will curb assault on Kyiv, Chernihiv; Russian troops seen withdrawing“. The Times of Israel (англиски). Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  331. 1 2 Karazy, Sergiy; Villarraga, Herbert (1 April 2022). „Descent into Hell: Ukrainians reclaim shelled homes near Kyiv“. Reuters. Посетено на 11 June 2024.
  332. Clark, Mason; Barros, George; Hird, Karolina (31 March 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, 31 March“. Institute for the Study of War. Посетено на 11 June 2024.
  333. „Russia bombs Ukraine cities, despite pledge to pull back from Kyiv“. Reuters. 30 March 2022. Архивирано од изворникот на 30 March 2022. Посетено на 3 April 2022.
  334. „Heavy fighting near Kyiv as Russian troops appear to regroup for offensive in east“. The Times of Israel. 31 March 2022. Архивирано од изворникот на 31 March 2022. Посетено на 3 April 2022.
  335. Zinets, Natalia; Hunder, Max (1 April 2022). „Ukraine says Russian forces pushed back around Kyiv but fighting rages“. Reuters. Посетено на 11 June 2024.
  336. Clark, Mason; Barros, George; Hird, Karolina (1 April 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, April 1“. Institute for the Study of War. Посетено на 11 June 2024.
  337. 1 2 „Ukraine regains control of over 20 settlements“ (англиски). April 2022. Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 1 April 2022.
  338. „ДУК "Правий сектор" звільнив 10 населених пунктів від російських окупантів“. Правий Сектор (украински). 1 April 2022. Посетено на 26 January 2025.
  339. 1 2 „RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, APRIL 3“. ISW. 2 April 2022. Архивирано од изворникот 4 April 2022. Посетено на 3 April 2022.
  340. „Окупанти пішли з Броварського району під Києвом – мер Броварів“ (украински). Архивирано од изворникот на 8 June 2022. Посетено на 2 April 2022.
  341. „Ukrainian troops clear roads in a city north of Kyiv“. 3 April 2022. Архивирано од изворникот на 3 April 2022. Посетено на 5 April 2022.
  342. „Ukrainian journalist found dead near Kyiv after going missing over two weeks ago“. The Times of Israel. 2 April 2022. Архивирано од изворникот на 2 April 2022. Посетено на 4 April 2022.
  343. „Ukraine 'retakes whole Kyiv region' as Russia looks east“. www.aljazeera.com (англиски). Посетено на 2022-07-09.
  344. „Ukraine soldier poses with flag at re-taken Chernobyl plant after Russian retreat“. Daily Mirror. 3 April 2022. Архивирано од изворникот на 3 April 2022. Посетено на 4 April 2022.
  345. „Ukraine war latest: Ukraine says it has retaken entire Kyiv region“. BBC News. Архивирано од изворникот на 1 April 2022. Посетено на 2 April 2022.
  346. „На Сумщині військові РФ затримують цивільних та беруть у полон“. Суспільне Новини (украински). 2022-04-02. Посетено на 2022-06-02.
  347. „Sumy region: Russians start to leave the region“. Ukrayinska Pravda. Архивирано од изворникот на 2022-06-27. Посетено на 2022-07-26.
  348. „Російські військові зруйнували міст через Сейм на Сумщині“. Suspilne (украински). 3 April 2022. Посетено на 10 June 2024.
  349. Стрельцов, Ігор (4 April 2022). „Обстрілювали хати та підірвали міст. Як російські військові виходили з Конотопщини“. Suspilne (украински). Посетено на 10 June 2024.
  350. Clark, Mason; Barros, George; Hird, Karolina (2 April 2022). „Russian Offensive Campaign Assessment, 2 April“. Institute for the Study of War. Посетено на 11 June 2024.
  351. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име "Sumy46842455".
  352. „Some Russian Troops Still in Northern Ukrainian Region of Chernihiv - Governor“. 4 April 2022. Посетено на 7 April 2022.
  353. „Pentagon: Russia has fully withdrawn from Kyiv, Chernihiv“. Washington Post. 6 April 2022. Посетено на 7 April 2022.
  354. „Sumy region liberated from Russian troops“. Ukrayinska Pravda (англиски). Посетено на 2022-07-09.
  355. Epstein, Jake; Haltiwanger, John (6 April 2022). „NATO chief says Putin still wants to control all of Ukraine, despite repositioning forces to the eastern Donbas region“. Посетено на 7 April 2022.
  356. Крістіна Члек, Суспільне (2022-04-11). „Українські прикордонники відновлюють контроль на кордоні Сумщини“. Суспільне Новини (украински). Посетено на 2022-06-07.
  357. Tebor, Celina; Miller, Ryan W.; Hayes, Christal; Santucci, Jeanine (30 April 2022). „Ukraine in 'a fight for life' in Donbas region, Zelenskyy says in nightly address; Russian strike kills at least 1 in Kyiv: Live updates“. Архивирано од изворникот на 27 May 2022. Посетено на 2 June 2022.
  358. „Putin claims he did not plan to storm Kyiv in 2022“. Ukrainska Pravda (English). 14 June 2024. Посетено на 14 June 2024.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  359. „War in Ukraine: Street in Bucha found strewn with dead bodies“. BBC News (англиски). 2 April 2022. Архивирано од изворникот на 3 April 2022. Посетено на 3 April 2022.
  360. Gall, Carlotta (3 September 2022). 'We Do Not Want Unknown Graves': The Struggle to Identify Bucha's Victims“. The New York Times.
  361. „Burying and remembering those lost in a Ukrainian city attacked by the Russians - 60 Minutes - CBS News“. www.cbsnews.com (англиски). 2022-10-16. Посетено на 2023-11-14.
  362. Horowitz, Jason (June 18, 2022). „Death in Ukraine: A Special Report“. The New York Times.
  363. Празен навод (help)
  364. 1 2 Olga Glushchenko (10 March 2022). „Ворожа авіація бомбила вночі околиці Сум і Охтирку – голова ОДА“. Ukrayinska Pravda (Ukrainian). Архивирано од изворникот на 11 March 2022. Посетено на 11 March 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)
  365. „Окупанти обстріляли Ніжин із "Ураганів". Slovo i Dilo. 10 March 2022. Архивирано од изворникот на 13 March 2022. Посетено на 11 March 2022.
  366. Roman Petrenko (March 11, 2022). „Росіяни обстріляли будинки в селі на Сумщині, двоє загиблих“. Ukrayinska Pravda (Ukrainian). Архивирано од изворникот на March 11, 2022. Посетено на March 11, 2022.CS1-одржување: непрепознаен јазик (link)

Понатамошно читање

[уреди | уреди извор]