Северен поларен круг

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Северниот поларен круг (црвено) на карта на светот.
Карта на Арктикот со северниот поларен круг (сино).

Северниот поларен круг (или арктички круг) — еден од петте главни напоредници на картата на светот. Ова е замислениот обрач што минува на географската ширина од 66° 33′ 44″ (или 66.5622°) северно од екваторот.[1]

Подрачјето северно од северниот поларен круг се нарекува Арктик, а подрачјето веднаш на југ е северниот умерен појас. Еквивалентниот напоредник на јужната полутопка се нарекува јужен поларен круг (антарктички круг).

Северниот поларен круг го бележи јужниот крај на поларниот ден (ден до 24-часовна дневна светлина) и поларната ноќ (ден со 24-часовен мрак). Северно од кругот, сонцето на два наврати годишно ја задржува истата положба во текот на 24 часа: еднаш над и еднаш под хоризонтот. На самиот поларен круг ова се случува точно по еднаш годишно, за време на јунскиот и декемврискиот сонцестој. Поради атмосферското прекршување на светлината и поради тоа што сонцето е тело, а не точка, дел од полноќното сонце се гледа навечер за време на северната летна долгоденица сè до околу 50 (90 км) јужно од поларниот круг; истото важи и за северната зимска краткоденица, каде дел од сонцето може да се види сè до околу 50′ северно од кругот. Ова важи за морското ниво, а во повисоките предели границите се повисоки.

Положбата на северниот поларен круг не е постојана, туку непосредно зависи од Земјиниот осен наклон, кој се менува во дијапазон од 2° во текот на период од 40.000 години,[2] особено поради приливните сили што ги предизвикува орбитата на Месечината. Северниот поларен круг моментално се движи на север со стапка од 15 м годишно.

Географија[уреди]

Северно од северниот поларен круг е слабо населен поради мошне студената арктичка клима. Трите најголеми места над кругот се во Русија: Мурманск (нас. 325.100), Норилск (135.000) и Воркута (85.000). Тромсе (Норвешка) има околу 68.000 жители. За разлика од нив, најголемото место над кругот во Северна Америка е Сисимиут (Гренланд) со околу 5.000 жители, а најголемото место на Канада и САД е Баро (Алјаска) со 4.000 жители. Градот Рованиеми (Финска), кој се наоѓа малку јужно од кругот има 58.000 жители и е најголемото населено место во непоследна близина на кругот.

Кругот минува низ Северниот Леден Океан, Скандинавскиот Полуостров, северна Азија, Северна Америка и Гренланд. Земјиштето на кругот е поделено на осум земји: Норвешка, Шведска, Финска, Русија, САД (Алјаска), Канада, Данска (Гренланд) и Исланд (каде минува низ малиот недалечен остров Гримсеј).

Почнувајќи од нултиот меридијан, па на исток, северниот поларен круг минува низ:

Координати Земја, територија, море Белешки
66°34′ СГШ 0°00′ ИГД /    Северен Леден Океан Норвешко Море
66°34′ СГШ 12°48′ ИГД /   Норвешка округот Нурлан
66°34′ СГШ 15°31′ ИГД /   Шведска округот Норботен
66°34′ СГШ 23°51′ ИГД /   Финска регионот Лапонија
66°34′ СГШ 29°28′ ИГД /   Русија Република Карелија
Мурманска област
повторно Република Карелија
повторно Мурманска област
66°34′ СГШ 33°25′ ИГД /  Бело Море Кандалакшански Залив
66°34′ СГШ 34°28′ ИГД /   Русија Мурманска област – во должина од ~ 7 км
66°34′ СГШ 34°38′ ИГД /  Бело Море Кандалакшански Залив
66°34′ СГШ 35°00′ ИГД /   Русија Мурманска област (Колски Полуостров)
66°34′ СГШ 40°42′ ИГД /  Бело Море
66°34′ СГШ 44°23′ ИГД /   Русија Ненецки автономен округ
Република Коми
Јамало-Ненецки автономен округ
66°34′ СГШ 71°05′ ИГД /  Опски Залив
66°34′ СГШ 72°27′ ИГД /   Русија Јамало-Ненецки автономен округ
Краснојарски крај
Република Јакутија
Чукотски автономен округ
66°34′ СГШ 171°01′ ЗГД /  Северен Леден Океан Чукотско Море
66°34′ СГШ 164°38′ ЗГД /  Flag of the United States.svg САД Алјаска (полуостровот Сјуард)
66°34′ СГШ 163°44′ ЗГД /  Северен Леден Океан Коцебу
66°34′ СГШ 161°56′ ЗГД /  Flag of the United States.svg САД Алјаска – минува низ езерото Селавик
66°34′ СГШ 141°00′ ЗГД /   Канада Јукон
Северозападни Територии – минува низ Големото Мечкино Езеро
Нунавут
66°34′ СГШ 82°59′ ЗГД /  Хадсонов Залив басенот Фокс
66°34′ СГШ 73°25′ ЗГД /   Канада Нунавут (Бафинова Земја – минува низ езерото Нетилинг)
66°34′ СГШ 61°24′ ЗГД /  Атлантски Океан Дејвисов Проток
66°34′ СГШ 53°16′ ЗГД /   Гренланд
66°34′ СГШ 34°09′ ЗГД /  Атлантски Океан Дански Проток
Гренландско Море
66°34′ СГШ 18°01′ ЗГД /   Исланд островот Гримсеј
66°34′ СГШ 17°59′ ЗГД /  Атлантски Океан Гренландско Море
Норвешко Море

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]