Света Петка (Леринско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Света Петка
Αγία Παρασκευή
Света Петка is located in Грција
Света Петка
Света Петка
Местоположба во областа
Света Петка is located in Лерин (општина)
Света Петка
Местоположба на Света Петка во Леринскиот округ и областа Западна Македонија
Координати: 40°52.45′N 21°22.47′E / 40.87417° СГШ; 21.37450° ИГД / 40.87417; 21.37450Координати: 40°52.45′N 21°22.47′E / 40.87417° СГШ; 21.37450° ИГД / 40.87417; 21.37450
ЗемјаГрција
ОбластЗападна Македонија
ОкругЛерински
ОпштинаЛерин
Општ. единицаДолно Клештино
Надм. вис.&10000000000000618000000618 м
Население (2011)[1]
 • Вкупно136
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)

Света Петка (грчки: Αγία Παρασκευή, Агија Параскеви од 1918 г.) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Лерин на истоимениот округ во областа Западна Македонија, Грција. Населението брои 136 жители (2011) и се состои исклучиво од Македонци.[2]

Географија[уреди | уреди извор]

Селото е сместено на Мала Река, 12 км северно од Лерин и 4 км северозападно од Долно Клештино. Лежи во подножјето на планината Баба во северозападниот крај на Леринското Поле близу границата со Р. Македонија.

Историја[уреди | уреди извор]

Во Отоманското Царство[уреди | уреди извор]

Во почетокот на XX век Света Петка е забележана како чисто македонско село во Леринската каза. Во 1900 г. според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во селото живееле 550 Македонци христијани.[3][4] Всички жители на Света Петка потпаднале под врховенството на Цариградската патријаршија. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во селото имало 480 Македонци под патријаршијата.[3][5] Во тој период, Боривое Милоевиќ во своите посети во селото забележал 50 македонски куќи.[2]

Во селото има три цркви – „Св. Петка“ од 1570 г., изгорена во 1827 г. и обновена како параклис во 1886; „Св. Никола“ од 1856 г. и „Св. Димитриј“ од 1859 г.[6]

Пролетта 1908 г. во Света Петка властите откриле 17 пушки „Гра“ и уапсиле 17 селани кои ги затвориле во Лерин.[7]

Во Грција[уреди | уреди извор]

По Балканските војни во 1913 г. селото е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор, кога имало 501 жител. Во 1920 г. нивниот број бил 489, за да порасне на 546 во 1928 г.[2] Меѓу двете светски војни населението бележи повторен пораст, со исклучок на 20 семејства и поединци кои се иселиле во прекуокеанските земји. Сепак, во 1940 г. во селото се попишани 687 жители.[2]

За време на Втората светска војна во 1941 г. во селото е воспоставена бугарска окупаторска власт и општина. Поради Грчката граѓанска војна, уште 20 лица од Света Петка се иселиле во Р. Македонија и источноевропските земји.[2]

По војната, во 1951 г. во селото се заведени 644 лица, но во следниот период населението почнало да опаѓа поради засиленото иселување во прекуокеанските земји. Затоа, во 1961 г. Света Петка имала 424 жители кои до 1971 г. драстично се намалиле на 232. На пописот од 1981 г. селото се води со 231 жител, намалувајќи се на 206 лица во 1991 г.[2] Во 2001 г. Света Петка имала 209 жители, но во текот на следното десетлетие бројот на жителите значајно опаднал, за во 2011 г. да бидат попишани само 136 лица.

Според испитувањето во 1993 г. селото е чисто „словенојазично“, во кое македонскиот јазик е слабо зачуван.[8]

Население[уреди | уреди извор]

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Население 687 644 424 232 231 206 209 136
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селото е познато по производството на квалитетен грав, а во поново време се одгледуваат детелина и јаболка.[2]

Личности[уреди | уреди извор]

Поврзано[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. II. Скопје: Институт за национална историја. стр. 174. 
  3. 3,0 3,1 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  4. Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 236.
  5. Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, pp. 168-169.
  6. „History of Agia Paraskevi Florinas“. Florina History. конс. 18 ноември 2018. 
  7. Одрински глас, брой 12, 30 март 1908, стр. 4.
  8. Riki Van Boeschoten. "Usage des langues minoritaires dans les départements de Florina et d’Aridea (Macédoine)"
  9. Stewart, Elizabeth Kolupacev. „For Sacred National Freedom: Portraits Of Fallen Freedom Fighters“. Politecon Publications. конс. 23 декември 2013.  Unknown parameter |дата= ignored (помош);