Саурон

Саурон
лик од Толкин
Илустрација на Саурон во акварел од Џ. Р. Р. Толкин
Информации
Алијаси	Мајрон (првично) Анатар Темниот Господар Волшебникот Господарот на Прстените
Раса	Маја
Книги	„Хобит“ „Господарот на прстените“ „Силмарилион“ „Незавршени приказни“ Серијалот „Историјата на Средната Земја“ „Берен и Лутиена“

Саурон (квења: Sauron), познат и како Гортаур Бесмилосниот — во легендариумот на Џ. Р. Р. Толкин е еден од Мајарите, кој во почетокот на своето постоење ѝ припаѓал на свитата на Вала Ауле. Тој е главниот антагонист во романот „Господарот на прстените“.

Саурон бил еден од оние Мајари што застанале на страната на Мелкор, станувајќи еден од неговите најверни и најмоќни соработници. По Војната на гневот и поразот на неговиот господар, Саурон се воздигнал во најголемиот непријател на слободните народи на Средната Земја во текот на втората и третата доба.

Според „Валаквента“, Саурон „тргнал по истиот кобен пат по кој заминал Моргот, патот што води во Празнината“.

Животопис

Пред создавањето на светот

Космолошкиот мит што му претходи на „Силмарилион“ објаснува како врховното битие, Еру Илуватар, го започнал своето творештво создавајќи безброј духови, „родени од неговата мисла“, кои биле со него уште пред да биде создадено што било друго. Битието што подоцна станало познато како Саурон, настанало како „бесмртен (ангелолик) дух“. Оттука, на почетокот на своето постоење, Саурон непосредно го гледал Творецот. Како што забележува Толкин: „Саурон не можел да биде искрен атеист. Иако бил еден од помалите духови создадени пред светот, тој го познавал Еру во мерата што му била доделена“.

Во терминологијата на јазикот квења, овие духови се нарекувале Ајнури (едн. Ајну). Оние што влегле во физичкиот свет биле Валарите (едн. Вала) — најмоќните меѓу нив. Помалите духови од истата раса, на кои им припаѓал и Саурон, се нарекувале Мајари (едн. Маја). Саурон бил многу помоќен од многумина негови соплеменици; Толкин истакнува дека тој бил од „многу повисок ред“ отколку Мајарите што подоцна дошле во Средната Земја како волшебници (Истари), како Гандалф и Саруман. На почетокот, сите биле добри и нерасипани. Како што вели Елронд: „Ништо не беше зло во почетокот. Дури ни Саурон не беше таков“.

Бунтот го започнал Валата Мелкор (подоцна наречен Моргот). Според легендата за Музиката на Ајнурите (Ајнулиндале), Еру им дозволил на своите „деца духови“ да изведат голема Музика, развивајќи ја темата што тој им ја претставил. Некое време хорот пеел мелодија со чудесна убавина, но потоа Мелкор се обидел да ја зголеми сопствената слава, вметнувајќи во песната идеи што биле во спротивност со изворната тема. Веднаш настанало несогласување (дисонанца) и многумина што пееле покрај него се поколебале... но некои почнале да ја прилагодуваат својата музика според неговата тема.

Злото во светот на почетокот не постоело во големата Тема, туку влегло преку дисонанцата на Мелкор. Меѓутоа, Саурон не ја внел таа дисонанца; тој можеби знаел повеќе за музиката и од самиот Мелкор, чиј ум бил презафатен со сопствените планови. Саурон паднал подоцна. На крајот, Еру ја прекинал песната и ѝ дал на таа Музика (сега веќе изобличена од судирот меѓу доброто и злото) независно постоење. Така настанал материјалниот свет, Еа, каде што драмата на доброто и злото требало да се одвива до самиот крај. Еру им дозволил на духовите што сакале да влезат во Еа, а Саурон бил меѓу нив.

Падот на Саурон

Влегувајќи во Еа на почетокот на времето, Валарите и Мајарите се обиделе да го изградат и организираат светот според волјата на Еру Илуватар. Секој дух од редот на Мајарите му бил доделен на некој од помоќните Валари. Саурон бил еден од најистакнатите Мајари во служба на Ауле Ковачот, големиот мајстор меѓу Валарите. Како последица на тоа, Саурон стекнал огромни знаења за физичката материја на светот, за ковањето и за сите други видови занаети, станувајќи „голем мајстор во свитата на Ауле“. Саурон засекогаш го задржал тоа „научно“ знаење: „На почетокот тој беше од Мајарите на Ауле и засекогаш остана моќен во знаењата на тој народ“.

Изворното име на Саурон било Мајрон (кв. Mairon), што значи „восхитувачки“. Името Мајрон било неговото првобитно име, но откако преминал на страната на Мелкор, вилениците почнале да го нарекуваат Саурон и Гортаур. Меѓутоа, во текот на првата доба, тој продолжил да се нарекува себеси Мајрон.

Мелкор им се спротивставил на останатите Валари што му останале верни на Еру. Токму во тоа време, Саурон паднал како жртва на расипувачкото влијание на Мелкор: „Во зората на Арда, Мелкор го заводни и го премами на своја страна“.

За мотивите на Саурон да премине кај Мелкор, Толкин пишува:

    „...неговата доблест (и причината за неговиот пад) беше тоа што тој љубеше ред и прецизност, а мразеше неред и бесмислени триења“.

Така, очигледната волја и моќ на Мелкор да ги остварува своите замисли брзо и вешто биле она што првично го привлекло Саурон. Ова укажува на еден од најголемите парадокси на Саурон: тој копнеел по поредок, но следел разрушителен и хаотичен план за да го постигне тоа.

Извесно време Саурон успешно се преправал дека им е верен слуга на Валарите, додека постојано го снабдувал Мелкор со информации. Кога Валарите го сотвориле Алмарен, нивното прво живеалиште во светот, Мелкор дознал за сѐ што било направено, бидејќи имал тајни пријатели и шпиони меѓу Мајарите, од кои главен бил оној што подоцна го нарекле Саурон.

Откако Мелкор го уништил Алмарен, Валарите се преселиле на крајниот Запад на Арда — во благословените земји на Аман, познати како Валинор. Тие сѐ уште не знаеле за предавството на Саурон, бидејќи и тој станал жител на Валинор. Меѓутоа, во еден миг тој го напуштил Аман и заминал во Средната Земја, отворено придружувајќи му се на својот нов господар. Поради своето воодушевување од моќта, тој станал следбеник на Моргот и паднал заедно со него до најголемите длабочини на злото.

Се смета дека Саурон не го поддржувал целосно Мелкор во сите негови намери. Додека Мелкор се стремел кон целосно уништување на Арда, Саурон сакал да владее со суштествата што ја населуваат. Во таа смисла, Саурон бил многу „попрактичен“ од својот господар.

Првата доба

По приклучувањето кон својот нов господар во Средната Земја, Саурон се покажал како предан слуга и способен ученик: „Додека Моргот сѐ уште владеел, Саурон не барал сопствена слава, туку работел и кроел планови за друг, посакувајќи победа за Мелкор, кого во почетокот го обожувал“. Тој често ги остварувал целите што Мелкор, во својата бесна избрзаност, не можел да ги заврши.

Во „Силмарилион“ се вели дека до моментот на будењето на вилениците, Саурон веќе станал најблискиот помошник на Мелкор. Нему му било доверено управувањето со Ангбанд, моќно утврдување изградено како претстража на главната тврдина на Мелкор — Утумно. За да ги заштитат вилениците, Валарите почнале војна, го збришале Утумно и го заробиле Мелкор, но Саурон успеал да им се извлече.

Додека Мелкор во Валинор глумел каење, Саурон тајно го обновувал Ангбанд. Кога Мелкор конечно се вратил како Моргот, Црниот Непријател (носејќи ги украдените Силмарили на Феанор), неговите подземни зандани веќе биле полни со орди од орки.

Во војните што следеле, Саурон бил главен заменик на Моргот, по ранг над сите други, вклучувајќи го и Готмог, Господарот на Балрозите. Познат како Гортаур Суровиот, тој бил мајстор за илузии и метаморфози; врколаците и вампирите биле негови слуги, а најпознати меѓу нив биле Драуглуин, таткото на врколаците, и неговата вампирска гласничка Турингветил.

За време на битката Дагор Браголах, Саурон го освоил виленичкиот остров Тол Сирион, прогонувајќи го братот на Галадриела, Ородрет. Оттогаш островот станал познат како Тол-ин-Гаурхот, Островот на Врколаците.

Десет години подоцна, Финрод Фелагунд и Берен биле заробени на островот. Финрод влегол во волшебен двобој со песни против Саурон, но бил поразен. Подоцна, Финрод загинал во занданите борејќи се со волк за да го спаси Берен.

Набрзо пристигнале Лутиена и кучето Хуан. Саурон, знаејќи за пророштвото дека Хуан ќе загине од најголемиот волк, самиот зел облик на ѕверски волк и нападнал. Но пророштвото се однесувало на волкот Кархарот, па Саурон не можел да го победи Хуан. Хуан го зграпчил за грло, а Лутиена му дала избор: да ѝ ја предаде власта над островот или телото да му биде уништено, па неговиот дух вечно да ги трпи потсмевите на Моргот. Саурон се предал, се претворил во огромен лилјак и побегнал во шумите на Таур-ну-Фуин.

По Војната на гневот, Моргот бил поразен и исфрлен во Празнината. Саурон, преплашен од моќта на Валарите, зел преубав облик и го молел Еонве (гласникот на Манве) за милост. Иако неговото каење можеби на почетокот било искрено, тој не сакал да им се покори на Валарите и да оди на суд во Валинор. Наместо тоа, Саурон побегнал и долго време се криел во Средната Земја.

Единствениот прстен

Втората доба

Околу 500 години по почетокот на втората доба, Саурон повторно се појавил во Средната Земја. Лишен од својот господар, тој се обидел да го подражава, но со поинаков пристап. Толкин нагласува дека во овој период Саурон се водел од „добри намери“ за обнова и организација на Средната Земја, која ја сметал за напуштена од боговите. Меѓутоа, неговата гордост и желба за апсолутна власт постепено го претвориле во олицетворение на злото, со цел да стане „господар и бог на луѓето“.

Прстените на моќта

Околу 1000 г. од втората доба, Саурон се утврдил во Мордор, на југоистокот од Средната Земја, и ја започнал изградбата на Барад-дур. За да ги придобие вилениците, тој зел прекрасен облик и под името Анатар („Господар на Даровите“) дошол во Ерегион, каде што владеел вештиот ковач Келебримбор, внукот на Феанор. Други негови имиња од овој период биле Артано („голем занаетчија“) и Аулендил („слуга на Ауле“).

Саурон ги поучувал Нолдорите на уметност и волшепство, и токму под негово менторство ковачите од Ерегион ги создале прстените на моќта. Тој тврдел дека е пратеник на Валарите, особено на Ауле. Некои виленици не му верувале, како Галадриела и Гил-галад, но ковачите од Ерегион ги пренебрегнувале нивните предупредувања.

Во меѓувреме, во длабока тајна, Саурон во огнот на Ородруин (Планината на Судбината) го исковал Единствениот прстен. Во него вложил голем дел од својата сопствена моќ за да може да ги контролира сите останати прстени. Околу 1600 г., тој ја завршил и изградбата на својата кула, Барад-дур.

Меѓутоа, Саурон не предвидел дека вилениците ќе го почувствуваат неговото влијание. Всушност, во моментот кога Саурон го ставил Единствениот прстен, тие ја согледале неговата вистинска природа, ги извадиле своите три прстени и не ги носеле сѐ додека тој го поседувал својот артефакт. Разгневен, Саурон им објавил војна на вилениците, решавајќи најпрво да го порази Келебримбор.

Во 1695 г., Саурон на чело на огромна војска извршил наезда на Ерегион. Главниот град на вилениците, Ост-ин-Едил, бил заземен од орди на орки, а Келебримбор претрпел пораз во пресметката со Анатар и бил заробен. Под мачење, внукот на Феанор му ја открил на Саурон местоположбата на деветте човечки и седумте гномски прстени на моќта, но за трите прстени што ги исковал лично, не кажал ниту збор. Иритиран, Саурон наредил Келебримбор да биде погубен.

По ова, Непријателот успешно напредувал кон Линдон, а орковските орди успеале да се пробијат до Сивите Пристаништа, блокирајќи го истовремено Елронд во неговото утврдено живеалиште во Ериадор — Ривендел. Но вознемирен од успесите на Саурон, нуменорскиот крал Тар-Минастир испратил голема флота на помош за вилениците на Гил-галад. Кај Сивите Пристаништа, војската на Саурон претрпела катастрофален пораз, а сојузниците ги отфрлиле неговите сили надвор од Ериадор. Во битката кај реката Гватло, Саурон одвај успеал самиот да побегне, по што тајно се вратил во Мордор, решен да го уништи Нуменор.

Саурон на врвот на моќта и падот на Нуменор

По неуспехот кај реката Гватло, Саурон почнал да собира сојузници и почнал да им ги предава прстените на моќта. Деветте прстени им биле поделени на човечките владетели, кои биле поробени од нивната натчовечка сила и се претвориле во назгули — најмоќните и најверните слуги на Саурон. Останатите седум им биле врачени на гномови. Иако гномовите од народот на Дурин се покажале отпорни на неговата волја и не преминале на негова страна, Саурон успеал да посее алчност во нивните срца, што им донело многу несреќи на наугримите (гномовите). Во овој период, Саурон го затворил преминот кон планинскиот венец на Мордор со изградба на Црната порта. Овие времиња се познати како темните години.

Вториот Темен Господар сега бил на врвот на својата моќ, владеејќи со огромна империја од својата мрачна тврдина Барад-дур. Неговата гордост пораснала толку многу што почнал да се нарекува себеси „Владетел на Земјата“ и „Крал на Луѓето“, со цел да ги протера Нуменорците преку Морето.

Кралот узурпатор на Нуменор, Ар-Фаразон, навреден од претензиите на Саурон, се истоварил во Средната Земја со огромна војска. Гледајќи ја нивната воена моќ, војските на Саурон се разбегале. Сфаќајќи дека не може да ги победи со сила, Саурон свесно се предал како заробеник. Преку своите заводливи зборови, тој постепено се претворил од заробеник во главен советник на кралот.

Тој го убедил кралот да го обожуваат Мелкор и Темнината. Во главниот град Арменелос бил изграден храм каде што Саурон, како првосвештеник, принесувал човечки жртви. Кога една огнена стрела од гневот на Валарите го погодила храмот, а Саурон останал неповреден на кулата, луѓето го прогласиле за бог. На крајот, тој го убедил Ар-Фаразон да ја изгради најголемата флота во историјата и да тргне во поход против Бесмртните Земји (Аман) на запад, лажејќи ги дека така ќе стекнат бесмртност.

По волја на Еру Илуватар, во мигот кога флотата на Ар-Фаразон стапнала на брегот на Аман, војската била погребана под свлечишта од карпи. Во катастрофата што следувала, целиот остров Нуменор бил потопен од огромен бран (3319 г. од втората доба).

Физичкото тело на Саурон било уништено во потопот, но неговиот дух се вратил во Мордор. Таму тој си создал ново тело, но бидејќи потрошил премногу енергија на расипувањето на Нуменор, тој веќе никогаш не можел да земе пријатен и убав облик. Оттогаш, тој можел да се појавува само како застрашувачки и мрачен господар, губејќи ја својата моќ да ги мами другите со својот изглед. Постојат различни верзии за Единствениот прстен: според „Силмарилион“, тој го оставил во Мордор, но во своите писма Толкин вели дека го носел со себе во Нуменор и дека токму со неговата моќ ги залудел умовите на луѓето.

Војната на Последниот сојуз

Откако Саурон го обновил своето тело, дознал дека преживеаните Нуменорци, предводени од Елендил (роднина на Ар-Фаразон), успеале да се спасат од катаклизмата и да допловат во Средната Земја. Тие, заедно со Нуменорците што веќе живееле таму, ги основале кралствата Арнор и Гондор. Кога слободните народи дознале за враќањето на Саурон, го формирале Последниот сојуз на вилениците и луѓето со цел негово конечно уништување.

Во 3429 г., откако собрал воена моќ, Саурон го нападнал Гондор и набрзина ја зазел тврдината Минас Итил, протерувајќи го Исилдур, постариот син на кралот Елендил. Меѓутоа, Анарион успеал да го запре налетот на Мордор додека од север пристигнал неговиот татко Елендил со засилување (војските на Арнор, Сивите Пристаништа, Ривендел, Лотлориен, Зеленолес, како и војската на гномовите од Морија).

Војските на Саурон биле потиснати преку реката Андуин. Потоа, во 3434 г., во битката на рамнината Дагорлад, силините на Саурон претрпеле катастрофален пораз. По неколку неуспешни обиди, Црната порта (Моранон) конечно била заземена, што им овозможило на сојузниците да излезат непосредно пред престолнината на Мордор и последното упориште на Саурон — Барад-дур.

По долготрајна опсада на Барад-дур, самиот Саурон излегол на отворена битка. Против него се исправиле виленичкиот крал на Линдон, Гил-галад, и кралот на Арнор, Елендил. И двајцата загинале во двобојот, но и самиот Саурон бил соборен. Синот на Елендил, владетелот на Гондор, Исилдур, го отсекол Единствениот прстен заедно со прстот од раката на Саурон. Во тој момент, Саурон повторно ја изгубил својот физички облик, а неговиот изнемоштен дух побегнал и се сокрил.

Наспроти советот на господарот на Ривендел, Елронд (кој бил знаменосец на Гил-галад) и господарот на Сивите Пристаништа, Кирдан, Исилдур не го уништил прстенот, туку го задржал за себе. Поради тоа, Саурон не бил целосно поразен. Две години подоцна, на патот кон Ривендел, кралот Исилдур загинал во заседа на орки кај Ирисните Полиња, а прстенот исчезнал во водите на реката Андуин.

Третата доба

Губењето на Единствениот прстен силно го ослабело Саурон; тој ја поминал првата илјада години од третата доба на истокот во облик на дух, лишен од својот отелотворен облик.

Волшебникот од Дол Гулдур

Околу 1050 г. сенка на страв паднала врз шумата на територијата на Рованион, која подоцна била наречена Мрколес. Како што станало познато подоцна, тоа било првиот показател дека Саурон повторно се појавил, повраќајќи ја својата способност да земе телесен облик и да има физичко олицетворение. Во јужниот дел на шумата тој си создал тврдина на урнатините на поранешното седиште на кралот на шумските виленици, Орофер, која се викала Дол Гулдур, „Ридот на Волшепствата“. Во Мрколес и надвор од него тој бил познат како Волшебникот (кратко спомнат во „Хобитот“), бидејќи во почетокот вилениците не го препознале.

Валарите не се обиделе да го победат Саурон преку опсежна интервенција, споредлива со Војната на гневот во која бил победен Моргот, плашејќи се дека тоа би можело да доведе до гигантски разорувања. Наместо тоа, тие испратиле во Средната Земја пет Мајари во облик на старци волшебници, од кои најзначајни биле Олорин и Курумо.

Околу 1100 г. на „мудрите“ (волшебниците и највлијателните виленици) им станало јасно дека во Дол Гулдур се зацврстила некаква зла сила. Првично се претпоставувало дека тоа е еден од назгулите, а не самиот Саурон. Околу 1300 г. назгулите навистина се појавиле повторно, а нивното влијание имало сериозни последици за државите основани од Нуменорците.

Во вековите што следувале, Вештерот крал од Ангмар (водачот на назгулите, кој дејствувал во име на Саурон) постојано го напаѓал северното кралство Арнор, започнувајќи ги нападите во 1409 г. и конечно поразувајќи ги кнежевствата на северните Дунедаини во 1974 г. Шест години подоцна, Вештерот крал од Ангмар влегол во Мордор и таму ги собрал останатите назгули.

Во 2000 г. назгулите излегле од Мордор и ја зазеле тврдината Минас Итил (подоцна позната како Минас Моргул), сместена на еден од превалите. Таму тие исто така заплениле артефакт што се покажал како исклучително вреден за Саурон: палантир, еден од седумте видувачки камења што Елендил и неговите придружници ги донеле од Нуменор непосредно пред неговиот пад.

Со растењето на силата на Дол Гулдур, мудрите почнале да се сомневаат дека контролната сила што стои зад Вештерот крал и останатите назгули е всушност нивниот првичен господар, Саурон. Во 2063 г. волшебникот Гандалф Сивиот дошол во Дол Гулдур и го направил првиот обид да ја дознае вистината, но Саурон навреме се повлекол и се сокрил на Истокот. Дури по речиси 400 години тој се вратил во својата тврдина во Мрколес, при што неговото вистинско име сѐ уште останало непознато.

Во 2460 г. Саурон конечно се разоткрил, зголемувајќи ја својата сила. Речиси во исто време, одамна изгубениот Единствен прстен бил пронајден во реката Андуин од еден хобит по име Деагол. Неговиот роднина Смеагол го убил Деагол за да го земе прстенот за себе, и со текот на времето под силата на прстенот бил претворен во одвратно суштество — Голум. Избркан од своето семејство, тој го зел со себе прстенот, кој го нарекувал „моето злато“, и се сокрил во Магливите Планини.

Во 2850 г. волшебникот Гандалф го извршил вториот обид за извидување на ситуацијата во Дол Гулдур. Во тој момент Саурон успеал да го одземе последното од седумте прстени на моќта од заробениот крал на гномовите во изгнанство, Траин Вториот. Тајно провлекувајќи се во тврдината, Митрандир успеал конечно да го потврди идентитетот на нејзиниот господар, подоцна известувајќи го Белиот совет, составен од виленици и волшебници, дека Саурон се вратил. Саруман, меѓутоа, надевајќи се дека ќе го приграби Единствениот прстен за себе, го одвратил Советот од активни дејствија против Саурон.

Меѓутоа, со текот на времето Гандалф, Саруман, Елронд и Галадриела, обединувајќи ги своите сили, го протерале Саурон од Мрколес во 2941 г. Но за времето додека Белиот совет размислувал и се колебал, Темниот Господар веќе успеал да го подготви својот следен чекор, па дури и посакувал да го напушти Дол Гулдур.

Токму пред Саурон да побегне од Дол Гулдур, хобитот Билбо Багинс, во текот на опасното патување со одредот гномови предводен од Торин Дабоштит кон Еребор, го сретнал Голум длабоко во утробата на Магливите Планини и таму го нашол прстенот. По завршувањето на походот на Еребор, Билбо го донел прстенот назад во своето село Хобитон во Шир. По неколку децении, тој му го предал на својот наследник, Фродо Багинс.

Силата на Саурон сега пораснала до такви размери што тој можел да ја шири својата волја низ Средната Земја. Големото Око на Саурон, во чиј облик се восприемале неговото внимание и силата на волјата, станало симбол на угнетување и страв. По прогонот од Дол Гулдур, Саурон се вратил во Мордор во 2942 г., отворено објавувајќи се девет години подоцна, и ја започнал обновата на Барад-дур. Подготвувајќи се за последната војна против луѓето и вилениците, тој создал гигантски војски од орки.

Војна за прстенот

Трите тома на „Господарот на прстените“ раскажуваат за последниот обид на Саурон да воспостави господарство над светот во 3018–3019 г. од третата доба.

Во „Дружината на прстенот“ се вели дека Гандалф се досетил дека прстенот на моќта, пронајден од Билбо во пештерата на Голум, всушност е изгубениот Единствен прстен на Саурон. Волшебникот го известил Фродо за вистинската природа на семејната вредност што му ја оставил Билбо по неговото заминување во Ривендел, и за ужасните последици од неговото потенцијално враќање кај Саурон:

„...На Непријателот досега му недостига само една работа, која би му дала сила и знаење да го скрши секој отпор, да ја уништи последната одбрана и да ги покрие сите земји со втора темнина. Му недостига Единствениот прстен... И тој го бара, и сите негови мисли се насочени кон тоа“.

—Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том I „Дружината на прстенот“: Книга I, гл. 2 „Сенки од минатото“.

Гандалф отишол по совет кај Саруман во Изенгард, но открил дека тој е расипан од своето долго проучување на Саурон. Користејќи го палантирот од кулата Ортханк, Саруман сега општел со Темниот Господар и делувал како негов вазал сојузник, иако тајно се надевал дека ќе го приграби прстенот за себе и ќе ја искористи неговата моќ за да го заземе местото на Саурон. Гандалф бил заробен и затворен на врвот на Ортханк одредено време, но набрзо побегнал со помош на еден од гигантските орли на Манве.

Фаќајќи го Голум, Саурон под мачење изнудил од него дека прстенот го нашол хобит по име Багинс. Не губејќи време, Саурон ги испратил назгулите во Шир, местото на живеење на Билбо, но тој заминал во Ривендел многу години пред тоа. Фродо исто така веќе бил на пат од Шир (по совет на Гандалф). Назгулите тргнале во потера по Фродо, а нивниот водач го ранил внукот на Билбо со моргулско сечило на ридот Заверт. Но назгулите биле поразени од Елронд и Гандалф на брегот на реката Бруинен, недалеку од Ривендел.

Во Ривендел, Елронд собрал голем совет составен од претставници на народите на Средната Земја за да донесат одлука за излез од кризата. Советот одлучил дека прстенот мора да се уништи таму каде што бил искован, бидејќи не е можно да се растопи со ниту еден друг оган освен со вулканската лава што врие во недрата на Ородруин. Фродо и неговиот пријател Семвајс Гемџи се приклучиле на Дружината на прстенот, прифаќајќи ја мисијата на Советот и согласувајќи се да го фрлат прстенот во огнот на Кобната Гора.

Во „Двете кули“ се раскажува дека Саруман, користејќи сопствена војска во име на Саурон, извршил упад во кралството Рохан. Но Гандалф, Теоден, кралот на Рохан, и Ентите предводени од Дрвобрад, конечно ги здробиле војските на Саруман во битката кај Хелмовата Провалија. Неговата тврдина во Изенгард била поразена, а самиот Саруман — фатен во стапица во кулата Ортханк. На тој начин бил неутрализиран еден од најмоќните сојузници на Саурон.

Во текот на спротивставувањето меѓу Саруман и Гандалф, палантирот од Ортханк паднал во рацете на Дружината. Гандалф му го предал на членот на Дружината на прстенот, Арагорн, директен потомок на Исилдур и Елендил и, следствено, законит сопственик на каменот. Во „Враќањето на кралот“, Арагорн го искористил за да му се покаже на Саурон (кој користел друг видувачки камен, заробен во Минас Итил многу векови претходно). Арагорн се обидувал да го наведе Саурон на мислата дека прстенот сега е кај него и дека Наследникот на Исилдур се подготвува да ја сврти моќта на прстенот против неговиот создавач. Темниот Господар се вознемирил од ова откритие и нападнал порано отколку што планирал, испраќајќи војска за заземање на Минас Тирит, престолнината на Гондор.

Веднаш откако огромната војска од орки, предводена од водачот на назгулите, го напуштила Мордор низ клисурата Кирит Унгол, Фродо и Сем се обиделе да проникнат во Црната Земја по истиот пат. Претходно тие го сретнале Голум, кого Саурон го пуштил од заробеништво, правејќи се дека Голум успеал да побегне случајно. Одредено време Голум им бил водич на Фродо и Сем. Меѓутоа, достигнувајќи ги границите на Мордор, тој ги предал во рацете на Шелоб — пајаковидно чудовишно суштество што го чувало преминот.

По кратка борба, Сем успеал да се одбрани и од Голум и од Шелоб, но пајакот успеал да го касне Фродо, кој лежел бездишен, како да умрел од отровот. Орките од тврдината Кирит Унгол го нашле телото на Фродо и го ограбиле, но Сем (мислејќи дека неговиот господар е мртов) успеал да го земе прстенот порано. Во тврдината Фродо дошол при свест и бил ослободен од Сем, и двајцата хобити тргнале на најопасно патешествие низ рамнините на Мордор кон Ородруин.

Во исто време, Арагорн се приближил до Црната порта на Мордор со седум илјади воини од западот. По краткиот разговор со командантот на Барад-дур, Гласот на Саурон, започнала битка во која војските на Мордор, кои имале многукратна бројна надмоќ, веднаш почнале да ја потиснуваат војската на Гондор и Рохан. Бидејќи сега бил убеден дека Арагорн го поседува прстенот, Саурон веројатно постапил онака како што предвидел Гандалф:

„...Ќе го здробам, и тоа што тој си го присвоил со својата дрскост, повторно ќе биде мое засекогаш!“

—Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том III „Враќањето на кралот“: Книга V, гл. 9 „Последната дебата“.

Во времето кога силите на западот требало да бидат поразени од надмоќната сила на гигантските војски на Саурон, Фродо ја достигнал својата цел, влегувајќи во огнените длабочини на Ородруин. Меѓутоа, волјата го издала во последен момент: неспособен да ѝ се спротивстави на растечката моќ на прстенот, Фродо го ставил на прстот и го прогласил за свој. Саурон веднаш дознал за тоа, и неговиот поглед се свртел кон влезот во недрата на Кобната Гора. Повлекувајќи ги преостанатите назгули од битката што сѐ уште траела, тој им наредил веднаш да летаат кон Ородруин и по секоја цена да се обидат да го земат прстенот. Меѓутоа, било премногу доцна: Голум го нападнал Фродо, му го одгризал прстот со ставениот прстен, а потоа, скокајќи од восхит, ја изгубил рамнотежата и паднал заедно со прстенот во огнот. Со „рикање и голем метеж од звуци“ Единствениот прстен исчезнал заедно со целата сила вложена во него од Саурон; на тој начин, Голум, без да сака, ја завршил мисијата на Носителот, и покрај неуспехот на Фродо.

Со уништувањето на прстенот, силата на Саурон била веднаш скршена, а неговата опиплива суштина во Средната Земја — уништена. Неговиот дух што заминувал во еден миг се издигнал над Мордор како црн облак, но бил распрскан од моќниот ветер од запад (правецот во кој се наоѓале Валинор и Валарите). Моќната империја на Саурон паднала, неговите војски се поколебале и се распрснале, темната кула Барад-дур се урнала, а назгулите биле проголтани од огнен дожд исфрлен од кратерот на Ородруин. Самиот Саурон сега бил деградиран до крајот на векот. Така, на 25 март 3019 г. од третата доба, долгото владеење на вториот Темен Господар, засновано на страв и угнетување, завршило.

Гандалф предвидел што ќе значи уништувањето на прстенот за Саурон:

„...Ако тој се уништи, тогаш тој ќе падне, и неговиот пад ќе биде толку низок, што никогаш повеќе нема да може да се издигне. Зашто ќе изгуби голем дел од својата сила, дадена на почетокот, и сѐ што било направено или започнато со таа сила ќе се урне, а тој засекогаш ќе биде деградиран и ќе стане само дух на злото, кој се нагризува самиот себе во мрак, неспособен да расте или да зема облик. Токму така огромното зло на светот ќе биде уништено“.

—Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том III „Враќањето на кралот“: Книга V, гл. 9 „Последната дебата“.

Надворешни врски

• Господарот на прстените I дел (преведено на македонски) — Матица