Сардар

Од Википедија — слободната енциклопедија
Сардар-И-Азам, принцот Абдол Маџид Мирза од Каџарска Персија в. 1920-тите
Пакистанскиот претседател Сардар Ајуб Кан и првата дама Жаклин Кенеди со ценетиот „Сардар“.[1]
Големиот везир Ахмет Тевфик Паша, последниот отомански Сердар-и Азам.

Сардар (командант“, буквално „директор“), исто така напишано како Сирдар, Сардар, Шордар или Сердар, е титула на благородништво што првично се користела за означување на принцови, благородници и други аристократи. Се користел и за означување на поглавар или водач на племе или група. Се користи како персиски синоним за титулата Емир со арапско потекло.

Терминот и неговите сродници потекнуваат од персискиот залив и историски се користеле низ Персија (Иран), Отоманската империја и Турција (како „Сердари“), Месопотамија (сега Ирак), Сирија, Јужна Азија (Пакистан, Индија, Бангладеш и Непал), Кавказ, Средна Азија, Балканот и Египет (како „Сирда “).

Терминот сардар го користеле и водачите и генералите на Сиките кои имале важни позиции во различни Сики Мисли на Сиките империја. Сардарот сè уште широко го користат Сиките. Во Индија и нејзините соседни земји, почитуваните мажјаци Сики се нарекуваат сардари. Сардар исто така се користел за да се однесува на генералите на империјата Марата. По падот на феудализмот, сардар подоцна посочил шеф на државата, врховен командант и армиски воен чин. Како воен чин, сардарот обично го означувал врховниот командант или највисокиот воен офицер во армијата, слично на современиот фелдмаршал, генерал на армијата или началник на армијата. Поадминистративната титула Сирдар-Бахадур означувала генерален гувернер или главен министер на оддалечена провинција, слично на британскиот вицекрал.

Во планинарењето на Хималаите, сирдар е локален водач на шерпасите.[2] Меѓу другите должности, тој ги запишува височините што ги достигнал секој Шерпа, што влијае на нивната компензација.

Принцови[уреди | уреди извор]

  • Неколку кнежевски држави во британска Индија биле управувани од принц наречен Сардар. На пример, принцот од Лахор ја користел титулата Сардар. Сардарите на овие кнежевски држави имаат исконска наследна титула, слична на британските наследнички врсници.
  • Државата Капуртала била управувана од кралеви на државата наречени Сардар . На пример, кралот на Капуртала ја користел титулата Сардар.[3]

Благородници[уреди | уреди извор]

  • Во Белуџистан, титулата Сардар го означувала поглаварот на неговото племе.
  • Во Кралското Авганистанско Кралство, оригиналниот Нишан-и-Сардари (Орден на водачот), основан од кралот Аманулах во 1923 година, беше доделен за исклучителна услуга на круната од авганистанскиот монарх. Примателите ги уживаа титулите Сардар-и-Ала или Сардар-и-Али пред нивните имиња и исто така добиваа грантови за земјиште. Оригиналниот ред беше распуштен во 1929 година, а подоцна беше оживеан од кралот Мухамед Захир Шах .
  • Во Отоманска Турција, Сердар бил ранг во Босна Ејалет со Херцеговински Ејалет, подоцна Босна Вилает, опфаќајќи ја цела Босна и Херцеговина, и делови од Црна Гора и Србија, како и во други делови Отоманска Црна Гора, Србија и други земји. Сердарот се користел и во Кнежеството Црна Гора и во Кнежеството Србија како почесна „титула“ под онаа на Војвода . На пример, Јанко Вукотиќ кој беше војсководец и поранешен премиер на Црна Гора со титула Сердар . Сепак, ова не беа благородни титули бидејќи немаше благородништво во Србија и Црна Гора и немаше наследни титули освен оние што ги носеа членовите на владејачките семејства на двете земји.
  • Во Персија, Сардар-и-Бозорг беше титулата и на Хосеин Кан Сардар и на неговиот брат Хасан Кан Каџар. И двајцата биле чичковци на Ага Кан Каџар, кралот-император на Персија и врховен командант под царот Фатх-Али Шах Каџар во Руско-персиските војни од 1804 и 1826 година .
  • Во Пенџаб, началниците на селата, воените генерали, благородните личности се нарекуваат сардари, што се користи и кај муслиманите и кај Сиките.
  • Раната феудална империја Марата пред администрацијата на Пешва (1674–1749) ја користела титулата Сардар за да идентификува царски дворски министер со воени и дипломатски функции. Ако се додели земја ( јагир ), титулата Сардар исто така означувала феудален претпоставен одговорен за администрација, одбрана и оданочување на доделената територија (еквивалент на европската титула Count, од францускиот comte што значи „придружник“ или делегат на императорот што управувал округ). Овие Сардари од раната империја Марата беа животни врсници; титулата не била наследна.
  • Ако Сардарот бил назначен за врховен командант на сите сили на Марата, стилот Сенапати бил користен во комбинација (на пр. Сардар Сенапати или Сарсенапати Кандерао Јасајрао Дабхаде . Насловот Сенапати е првородена наследна титула, како што е потврдено од актуелниот Сенапати Шримант Сардар Падмасенраје Дабхаде од Талегаон Дабхаде .
  • Во империјата Марата, поадминистративната улога на Сирдар-Бахадур означувала генерален гувернер или главен министер на оддалечена провинција; ова најдобро се изедначува со Мугал Субахдар или британски вицекрал по функција и ранг.
  • Титулата Сирдар ја користеле Англичаните за да ги опишат домородните благородници во британска Индија (на пр. Сирдари од Декан).

аристократи[уреди | уреди извор]

  • Во Хазара дивизијата во Пакистан, зборот Сардар се користи од племето Карлал и народот Гуџар пред нивните имиња, традиционално, за да се нагласи нивниот статус на висока каста.
  • Во малата област Суданоти, Кашмир, Сардар се користи од хибридното племе Судан Исто така, семејствата Пунч во овој регион го користат Сардар на почетокот на нивните имиња.
  • Слично на тоа, Сардар го користат благородниците од племето Катар, родени во областите Аток и соседните области на Равалпинди.
  • Сардар се користел за рангирање на важни политички, племенски, воени и верски офицери од страна на Сиките за време на периодот на Махараџа Ранџит Синг.

Шефот на државата[уреди | уреди извор]

  • На персиски, Сардар и-Азам повремено се користел како алтернативна титула за шефот на владата на Шаханшах, вообичаено стилизиран Вазир и-Азам, особено во 1904-1906 година за принцот од Каџар, принцот генерал-мајор Абдол Маџид Мирза.
  • Валабхаи Пател, првиот потпретседател на Владата на Индија беше означен како Сардар Пател; тој сега е познат и како „Железниот човек на Индија“.
  • Садр-е-Ријасат беше титулата на еден уставен шеф на државата на кнежевската држава Кашмир, Јуварај Шри Каран Сингџи Бахадур, кој беше назначен за наследник во 1931 година. Откако неговиот татко пристапил во Индија, ставајќи крај на суверената монархија, Регент во 1949 до 1956 година. Сардар-и-Ријасат од 1956 до 1965 година (успеал по смртта на неговиот татко како Махараџа од Џаму и Кашмир, 1961 година, кој повеќе не носи никаква наследна моќ), следен гувернер на индиската конститутивна држава Џаму и Кашмир од 1965 до 1967 година.
  • Мохамед Дауд Кан од Авганистан ја имаше титулата Сардар како претседател.
  • Сапармурат Нијазов, авторитарниот владетел на Туркменистан во 1990-2006 година, носеше неколку величествени титули, од кои едната беше Сердар („Водач“).[4]
  • Сардарот Сулахан Синг Пуар од Сиките империја ја имал титулата Сардар. Меѓу Сиките, Сардар е титулата што ја користат сиките благородници, воени водачи и селски началници.

Воена титула[уреди | уреди извор]

Марата Дурбар на кој се прикажани началникот (Раџа) и благородниците (Сардари, Јагирдари, Истамурадари и Манкарис) на државата.
Сардарот на Сиките
Бхакти Тапа, сардар Горхали
  • Подоцнежната империја Марата под управа на Пешва (1749–1818) ја користела титулата Сардар за да означи фелдмаршал или генерал на армијата.
  • Сирдар беше официјална титула на британскиот врховен командант на англо-египетската армија.
  • Титулата Сердарот е исто така вообичаена меѓу Османлиите кога се однесува на врховен командант. Србите ја прифатиле оваа употреба од Османлиите (на пр Сердар Јанко Вукотиќ).
  • На турски, Сердар или Сердар-и-Екрем била титулата врховен командант во неколку воени операции низ историјата на Отоманската империја.
  • Во Авганистан, Сардар-и-Салар значеше фелдмаршал или генерал на армијата.
  • Во Иран, Сардар се користи за да им се обрати на високите офицери на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (види Список на високи офицери на Исламската револуционерна гарда)
  • За време на Махараџа Ранџит Синг, терминот Сардар станал уште почест како титула дадена на мажите Сики. Иако беше официјално резервирано да се обрати на висок функционер или командант како генерал или офицер.[5]

Модерна употреба[уреди | уреди извор]

  • Во регионите Хазара и Азад Кашмир во Пакистан, Гуџарите се истакнуваат со титулата Сардар и најчесто се нарекуваат такви.[6]
  • Терминот Сардар денес се користи за да се однесува на возрасни машки следбеници на религијата на сикизмот, бидејќи непропорционален број Сики чесно служеле на многу високи позиции во индиската армија. Забележителни примери ги вклучуваат генералите Јогиндер Јасвант Синг и Харбакш Синг.
  • Во планинарењето на Хималаите, Сирдар е локален водач на шерпасите и вратарите.[7] Меѓу другите должности, тој ги евидентира височините што ги достигнале поединечни шерпаси, што ги диктира сумите што ќе им бидат исплатени на шерпасите.
  • HMS Sirdar била подморница на Кралската морнарица од Втората светска војна.
  • „Сиридар“ е наслов на планетарните владетели во Дината на Френк Херберт. Елитните трупи на императорот Падиша се нарекуваат и Сардаукар.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Jackie Kennedy receives horse from governor of Pakistan - Mar 23, 1962 - HISTORY.com“. history.com. Архивирано од изворникот на 2016-03-17.
  2. Sayre, Woodrow Wilson (1964). Four Against Everest. Englewood Cliffs, NJ, USA: Prentice-Hall. Library of Congress Catalog Card No: 64-15208 223.
  3. „Royal Kapurthala Dynasty History“. Архивирано од изворникот на 2018-08-08. Посетено на 2022-02-13.
  4. Cummings, Sally N. (2010). Symbolism and Power in Central Asia: Politics of the Spectacular. Milton, United Kingdom: Routledge. стр. 91–92. ISBN 978-0415575676.
  5. www.thesardarco.com. „What is a Sardar?“. The Sardar Co (англиски). Посетено на 2020-04-03.
  6. Warikoo, Kulbhushan; Som, Sujit, уред. (2000). Gujjars of Jammu and Kashmir (англиски). Indira Gandhi Rashtriya Manav Sangrahalaya. Bhopal. стр. 90. Посетено на 21 January 2022. The Gujjars are mostly addressed and sport the titles of Makkadam, Mehar, Choudhary Khan or Sardar (used only in areas Muzzafaradbad and Hazara). Their women folk are addressed as Mehri or Choudhrani.
  7. Sayre, Woodrow Wilson (1964). Four Against Everest. Englewood Cliffs, NJ, USA: Prentice-Hall. стр. 223. Library of Congress Catalog Card No: 64-15208.