Сарај (Струмичко)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сарај
Saraj, Bosilovo.jpg

Влезот на селото

Сарај is located in Македонија
Сарај
Местоположба на Сарај во Македонија
Координати 41°28′40″N 22°42′9″E / 41.47778° СГШ; 22.70250° ИГД / 41.47778; 22.70250Координати: 41°28′40″N 22°42′9″E / 41.47778° СГШ; 22.70250° ИГД / 41.47778; 22.70250
Општина Општина Босилово
Население 937 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 230 м
Слава Петровден
Сарај на општинската карта
Сарај во Општина Босилово.svg

Атарот на Сарај во рамките на општината
Commons-logo.svg Сарај на Ризницата

Сарај е село во Општина Босилово, во околината на градот Струмица.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

куќа во селото

Сарај се наоѓа во југоисточниот дел на Република Македонија, во средишниот дел на Струмичка Котлина и во западниот дел на Општина Босилово. Десно од селото поминува реката Струмица, а на само два километри поминува патот Струмица-Берово.

Надморската височина во селото е 230 метри, додека селото зафаќа површина од 36 км2. Од нив, 3251 хектари се обработливо земјиште[1]

Историja[уреди | уреди извор]

Отоманско Царство[уреди | уреди извор]

Најверојатно селото Сарај било основано во времето на османлиското владеење на овие простори. Првичното име на селото било „Бања“ (Бајна) или „Протобања“ (Стара Бања), по името на постојната бања, а потоа било именувано со топонимот „Сарај“. Со топонимот „Протобања“ селото е спомнато во два опширни турски пописни дефтери од 16 век – во 1519 година.

Името „Сарај“ е примарно, изведено од турскиот збор „сарај“ што на македонски јазик значи „двор“, „дворец“ или „конак“ („палата“). Според преданието, богатиот Хазир Баба тука имал дворец, чифлик, конак со кула и други придружни објекти. На беговиот чифлик, односно земјиштето работеле чифлигари, кои во текот на времето изградиле свои куќи околу сарајот на бегот и така била основана населба, наречена Сарај[2]. Меѓу првите борци, што им дале оружен отпор на беговите кон втората половина на 19 век се споменува Левент Корчо, чија личност е доста нејасна. Се спомнува дека Корчо бил родум од селото Сарај и дека му го изгорел чифлигот на Каргалија и го ослободил од плен својот татко, по кое побегнал во Србија или Грција[3].

Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ , издадена во Цариград во 1878 година и статистиката на машкото население од 1873, селото се состоело од 50 семејства и 196 жители Македонци[4][5]Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 120 жители Македонци и 25 Турци[4][6].

Селото било под влијание на Бугарската егзархија. Според податоците на секретарот на егзархијата Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живеале 48 македонски егзархисти и 30 Роми.[7].

Југославија[уреди | уреди извор]

По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Царство Бугарија. По крајот на Првата светска војна, според Нејскиот мировен договор, селото било вклучено во составот на Кралство СХС, заедно со Струмичкиот регион. Во текот на Втората светска војна, во 1944 година во селото од страна на Ѓорѓи Стоев бил формиран Народноослободителен одбор[3]. По крајот на Втората светска војна, селото било вклучено во рамките на СФРЈ.

Македонија[уреди | уреди извор]

По распаѓањето на СФРЈ, селото формално било вклучено во составот на Република Македонија. Според територијалната организација на Република Македонија, селото припаѓа на Општина Босилово.

Демографија[уреди | уреди извор]

Во 1961 година селото Сарај имало 581 жители. Во 1994 година во селото живееле 940 луѓе, сите Македонци[1].

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 937 жители. Следува табела на националната структура на населението[8]

Националност Вкупно
Македонци 935
Турци 0
Роми 0
Албанци 0
Власи 0
Срби 2
Бошњаци 0
Други 0

На табелата е прикажан бројот на население низ сите пописни години:[9]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 145[6] 78[7] 381 440 581 712 840 879 940 937

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Никола Китанов (* 1981 – † 2001) - македонски бранител

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Панов Митко, Енциклопедија на селата во Република Македонија, Патрија, Скопје, 1998. стр.255.
  2. КОЛЕТКТИВНАТА МЕМОРИЈА ЗАЧУВАНА ВО ТИПИЧНИТЕ ОБИЧАИ И ТРАДИЦИИ НА ОПШТИНА БОСИЛОВО
  3. 3,0 3,1 Манол Пандевски - Ѓорѓи Стоев - Трнката, Струмица и Струмичко низ историјата, Струмица, 1969.
  4. 4,0 4,1 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  5. Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 190-191.
  6. 6,0 6,1 Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900.
  7. 7,0 7,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.
  8. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  9. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]