С’лп

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од С'лп)
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
С'лп
С'лп (Велешко).jpg

Поглед на селото С'лп

С'лп is located in Македонија
С'лп
Местоположба на С'лп во Македонија
Координати 41°46′50″N 21°41′4″E / 41.78056° СГШ; 21.68444° ИГД / 41.78056; 21.68444Координати: 41°46′50″N 21°41′4″E / 41.78056° СГШ; 21.68444° ИГД / 41.78056; 21.68444
Општина Општина Велес
Население 47 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 300 м
Commons-logo.svg С'лп на Ризницата

С'лп е село во Општина Велес, во околината на градот Велес.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Stara makedonska kukja vo S'lp.jpg

С'лп е село во северниот дел на територијата на Општина Велес[1]. Селото С'лп е сместено на јужните падини во подножјето на планината Голешница од десната страна во долината на реката Вардар. Aтарот на селото се наоѓа на десната страна во долината на реката Вардар и се допира до територијата на Општина Зелениково[2]. Од градот Велес е оддалечено 15 (12) километри[3] и е поврзано преку земјен пат од два правци: преку ридот Гроот и селата Белештевица и Раштани, со земјен пат е исто така поврзано и со железничката станица „Рајко Жинзифов“. С'лп е ридско село на надморска височина од 300 метри[4], сместено на блага падина од левата страна на долот низ кој тече С'лпскиот поток. Местоположбата на селото С'лп е поволна за земјоделско-стопански дејности. Во самото село и непосредната околина постојат 4 чешми, односно извори, кои преку лето се со послаб водостој. Главното снабдување со вода на селото е од изворот Студена Вода, северозападно од селото во правец на селото Добрино. Месности и предели околу селото се: Козарица, Гроот (на југ), Студена Вода, Старо Село, Градишта, Будимаж (на запад и север). Атарот на селото С'лп зафаќа површина од 27 км² од кои 304 хектари зафаќа обработливото земјиште, 49 хектари се под пасишта и 1815 хектари се под шуми[5].

Историja[уреди | уреди извор]

Поглед на дел од селото С'лп

Селото С'лп постои многу одамна за што сведочат двете месности Градишта и Старо Село. Селаните раскажуваат дека најпрвин С'лп се наоѓал погоре во планината, северно од денешното село, во месноста Старо Село. Поради болест (или насилство од муслимани) селото се раселило, а голем дел од луѓето изумреле[6]. Малкумината луѓе што останале пред околу 200-250 години се преселиле на денешното место. Покрај ова предание, меѓу жителите на селото постојат преданија и за месностите Студена Вода и Градишта. На месноста Студена Вода се наоѓало езеро, кое жителите го затрупале, а студената вода повторно протекла и денес таа претставува еден од изворите на вода со кои се напојува селото[7]. За месноста Градишта во правец на селото 'Рлевци, изгинале многу војници и војска, така што на тоа место има „заживена крв“ и таму „навечер може да се чујат луѓе со музика како пеат, свират и играат[8]. Во декември 1911 година во селото С'лп пристигнала четата на велешкиот војвода на ВМРО Мирчо Атанасов, која по предавството од селскиот поп, влегла во судир и започнала борба со турскиот аскер во која на крајот војводата со пет четници за да не паднат живи во непријателските раце се самоубиле[9]. Овој настан и подвиг е опеан меѓу народот преку народната песна „Мирчо Велешки“[10].

Стопанство[уреди | уреди извор]

Ulica (sokak) vo selo S'lp.jpg
Поглед на селото С'лп во подножјето на Голешница

Селото С'лп има поволна положба за земјоделство и сточарство бидејќи е расположено во долина непосредно крај реката Вардар и во подножјето на планината Голешница, изобилувајќи со извори. Во основа селото има поледелско-сточарска функција][11]. Од полјоделството најзастапени се градинарските култури: домат, пипер (зелен и црвен), кромид, лук, грашок (безелје), грав, тикви. На благите падини во голема мера се одгледуваат и повеќе сорти на пченица и други житарици, како и тутун, а застапено е и лозарството со повеќе лозови насади. Од сточарството највеќе се одгледуваат кози и крави, а на презимување во околината во помала доаѓаат и стада овци. Живинарството, одгледувањето на кокошки и мисирки во голема мера е застапено. Еден дел од жителите на селото работат во железницата, на пругата и во ЖС „Рајко Жинзифов“. Исто така е застапено и шумарството и сечата на дрва за огрев.

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во С'лп живееле 466 жители, од кои 460 Македонци и 6 Турци.[12]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во С'лп имало 584 Македонци, егзархисти.[13]

Според пописот од 2002 година, во селото С'лп живеат 47 жители, од кои 46 Македонци и 1 Србин.[14]

На табелата е прикажан бројот на население низ сите пописни години:[15]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 466[12] 584[13] 449 450 378 269 156 88 67 47

Селото С'лп како и повеќето македонски села, бележи постојано опаѓање на бројот на жителите, па така во 1961 година броело 378 жители, а во 1994 само 67 жители[16]. Денес во селото живеат десетина семејства, а има и куќи кои се повремено посетувани од нивните сопственици иселени во Велес. Во селото има деца и млади луѓе. Од печатот и медиумите позната е сторијата за трите братчиња Александар, Спасе и Никола Попови, кои секој ден пешачејќи и со воз одат на училиште во ОУ „Васил Главинов“ - Велес[17].

Родови[уреди | уреди извор]

Во селото С'лп, отсекогаш па сѐ до денес живееле исклучиво православни Македонци. Според записи од 1935 година во селото живееле следните македонски православни христијански родови: Терзиовци, Ѓорговци, Оцедаровци, Вериџовци, Илковци, Шојлевци, Трајановци, Писаници, Николовци, Пејковци, Оклевци, Аџиовски (сите старинци, преселени од Старо Село), Левковци (од с.Кожле), Давевци (од с.Карабуниште), Камишовци (веројатно старинци), Трајковски (од раселеното с.Лафчани).[18]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Во селото порано работело основното училиште „Гоце Делчев“, кое било реонско за повеќе околни села (Карабуниште, Белештевица, Сопот). Денес постои неговата зграда која се наоѓа во непосредна близина на селската црква „Свети Илија“.

Цркви и манастири[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Селото С'лп е седиште на месна заедница која ги опфаќа и селата Карабуниште и Белештевица. Претседател на месната заедница е Трајко Димов, а членови се и Јордан Пановски и Ангел Зафиров[20].

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Во селото постојат повеќе куќи стари над 100 години. Нивниот архитектонски изглед и начинот на градба се доста различни во однос на соседните блиски села од преку Вардар (на пример с.Сопот), делкан камен - наспроти непечени тули плитари (ќерпич). Тоа се должи на ридско-планинската конфигурација на теренот во кој се наоѓа селото. Куќите во село С'лп се вистински пример за македонското народно градителство и архитектура.

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Прослава на верскиот празник Илинден (Свети Илија) кој е патронен светец на селската црква и воедно е селска слава на селото.

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во С’лп[уреди | уреди извор]
  • Славко Петров (1937–2009) — поранешен министер за земјоделство, шумарство и водостопанство (2002-2004)
Починати во С’лп[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Најголем дел од некогашните жители и нивни потомци се иселени во Велес. Во помала мера има иселеници и во Скопје, а од потомци на некогашните жители во денешно време исленици има и во странство.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. http://www.veles.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=17&Itemid=40
  2. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  3. http://www.veles.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=17&Itemid=40
  4. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  5. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  6. По кажување на селанецот Димитар Илиевски (78 години) на 25.8.2011. Забележал Марио Шаревски
  7. По кажување на селанецот Димитар Илиевски (78 години) на 25.8.2011. Забележал Марио Шаревски
  8. По кажување на селанецот Димитар Илиевски (78 години) на 25.8.2011. Забележал Марио Шаревски
  9. Аврамов, Н. Стефан. „Револуционерните борби во Азот (Велешко) и Поречието“. Макавеј, Скопје, 2008. стр. 148
  10. Аврамов, Н. Стефан. „Револуционерните борби во Азот (Велешко) и Поречието“. Макавеј, Скопје, 2008. стр. 148
  11. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  12. 12,0 12,1 Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 157.
  13. 13,0 13,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 118-119.
  14. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  15. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  16. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  17. http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=C1D30FFB052B574997CB618DB4B4F16A
  18. Филиповиќ, Миленко. Северни велешки села. Белград, 1935. стр.545-546
  19. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.276
  20. http://www.veles.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=16&Itemid=39

Надворешни врски[уреди | уреди извор]