Розмерта (божица)
Розмерта — божица на плодноста и изобилството во галско-римската религија, а нејзините атрибути биле оние на изобилството (како рогот на изобилието). Улогата на Розмерта е потврдена од статуи и од натписи. Во Галија таа често била прикажувана со римскиот бог Меркур како нејзин сопруг, но понекогаш се среќава и самостојно.
Етимологија
[уреди | уреди извор]Името Розмерта е галско и се анализира како ro-smert-a. Smert значи „снабдувач“ или „негувател“ и се среќава и во други галски имиња како Ad-smerio, Smertu-litani, Smerius (Σμερο), Smertae, Smertus и други.[1] Ro- е модификатор што значи „многу“, „голем“ или „најмногу“ како што се среќава во Ro-bili („најдобар“) или Ro-cabalus („голем коњ“).[1] Завршокот -a е типичен галски номинатив во женски род еднина. Значи, значењето на името е „Големиот снабдувач“.
Иконографија
[уреди | уреди извор]Релјеф од Отун (древен Аугустодунум, главниот град на келтските Аедуи), ги прикажува Розмерта и Меркур седнати заедно како божествена двојка. Таа држи рог на изобилство, а Меркур држи патера од левата страна.
Барелеф од Ајзенберг[2] ја прикажува двојката во слична положба, при што Розмерта е со сигурност идентификувана од натписот. Розмерта држи чанта во десната рака и патера во левата.
На две статуи од Париз што ја прикажуваат двојката, Розмерта држи рог на изобилство и корпа со овошје.
Розмерта е прикажана сама на бронзена статуа од Финс д'Аненси (Горна Савоја), каде што седи на карпа држејќи чанта и, невообичаено, ги носи и крилјата на Меркур на главата. Камен барелеф од Есколив-Сент-Камил ја прикажува како држи и патера и рог на изобилство.[3]
Натписи
[уреди | уреди извор]
Јуфер и Лугинбил наведуваат дваесет и седум натписи за Розмерта,[4] дистрибуирани во Франција, Германија и Луксембург, што главно одговара на римските провинции Галија Белгија и Горна Германија. Познати се уште два натписи, еден од римска Дакија.
Еден натпис од Мец бил посвета (вотум) на Меркур и Розмерта заедно. Друг од Ајзенберг бил направен како декурион во исполнување на завет кон двојката.[5]
Во два натписа обата од Галија Белгија, на Розмерта ѝ бил даден епитетот sacra, што значи света. Подолг натпис од Васербиллиг во Галија го поврзувал божествениот пар со посветувањето на светилиште (aedes), и со „гостољубиви“ обреди што требало да се слават.[6]
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 Delamarre (2003).
- ↑ Deyts (1992).
- ↑ Deyts (1992), стр. 120–121.
- ↑ Jufer & Luginbühl (2001).
- ↑ Deo Mercu(rio) / et Rosmer(tae) / M(arcus) Adiuto/rius Mem/{m}or d(ecurio) c(ivitatis) St() / [po]s(uit) l(ibens) m(erito) ("Marcus Adiutorius Memor, a decurion of the civitas St… has deposited [this votive] willingly, as is deserved"). The name of the civitas, the Celtic community, is presumably obscured. The latter phrase is a variation on the standard votum solvit libens merito, in which the person making the dedication declares that he "has released his vow willingly, as is deserved," often abbreviated as V.S.L.M.
- ↑ Deo Mercurio [et deae Ros]/mertae aedem c[um signis orna]/mentisque omn[ibus fecit] / Acceptus tabul[arius VIvir] / Augustal[is donavit?] / item hospitalia [sacror(um) cele]/brandorum gr[atia pro se libe]/risque suis ded[icavit 3] / Iulias Lupo [et Maximo co(n)s(ulibus)].
Извори
[уреди | уреди извор] |
„Розмерта (божица)“ на Ризницата ? |
 |
Видете Rosmerta во Викиречник, слободниот речник. |
- Année Epigraphique volumes 1967, 1987, 1998
- Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), volume 13, Tres Galliae ("The Three Gauls")
- Delamarre, Xavier (2003). Dictionnaire de la Langue Gauloise (2nd. изд.). Paris: Editions Errance. ISBN 2-87772-237-6.
- Deyts, Simone (1992). Images des dieux de la Gaule. Paris: Editions Errance. ISBN 2-87772-067-5.
- Jufer, Nicole; Luginbühl, Thierry (2001). Répertoire des dieux gaulois. Paris: Editions Errance. ISBN 2-87772-200-7.