Пчиња (село)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Пчиња
Selo Pčinja (6).JPG

Панорама на Пчиња

Пчиња is located in Македонија
Пчиња
Местоположба на Пчиња во Македонија
Координати 42°2′22″N 21°45′21″E / 42.03944° СГШ; 21.75583° ИГД / 42.03944; 21.75583Координати: 42°2′22″N 21°45′21″E / 42.03944° СГШ; 21.75583° ИГД / 42.03944; 21.75583
Регион Скопска Блатија
Општина Општина Куманово
Население 793 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1323
Повик. бр. 031
Надм. вис. 388 м
Пчиња на општинската карта
Пчиња во Општина Куманово.svg

Атарот на Пчиња во рамките на општината
Commons-logo.svg Пчиња на Ризницата

Пчиња е село во Општина Куманово, Македонија. Селото се наоѓа 7,9 км југоисточно од центарот на градот Куманово, а соседни села се Студена Бара, Вакав и Орашaц. Името го добило по реката Пчиња која тече низ самото село.

Историja[уреди | уреди извор]

Селото Пчиња
Реката Пчиња

Селото датира од пред 14 век. Пчиња за време на владеењето на Османлиите, припаѓало во тимарот на Хусеин-Солак од Скопје, во состав на Нагоричанската нахија - Ќустендилски санџак.

Во турскиот дефтер од 16 век селото се спомнува под името Ипшиња и во него има 55 семејства и 52 неженети жители, односно во селото Пчиња во тоа време имало околу 205 жители, но точниот број не може да се утврди, земајќи предвид дека во тој период женските лица не се попишувале на попис.

Запис од Турски документи пописен дефтер за село Пчиња.
Запис од Попис село Пчиња пописен дефтер за село Пчиња.
Запис од Попис Село Пчиња пописен дефтер за село Пчиња.
Запис од Попис Село Пчиња пописен дефтер за село Пчиња.

Селото Пчиња пред 19 век било распространето на левиот брег на реката Пчиња, а во 1912 година се преселуваат и на десната страна од брегот на реката. Старото село се наоѓало во месноста наречена Црквиште на запад од сегашното село Пчиња, но од првите најстари куќи нема никакви траги, бидејќи истите биле градени од слаб материјал и покриени со слама и трска и повеќе личеле на колиби со по една соба која се викала огниште во кои живееле луѓето а во истата се чувал и добитокот. Исто така во таа просторија се чувала и храната. Во месноста Црквиште се наоѓаат остатоци од ќерамиди и друг материјал од глина. Преданието вели дека од населбата која била блиску до патот населението избегало и се засолнило во долниот дел од клисурата на реката Пчиња во трњак и пустињак поради големиот зулум кој правеле турските војници, заптии, башибозуци, качаци и разни други одметници.

Еден дел од сегашното село после 1912 година се преселило повторно од десната страна на селото, познато како Прекуречани. Најстара градба во селото е црквата „Света Богородица“ изградена 1869 година.

На 23 март 1895 една половина од селото изгорело во пожар во кој изгореле 25 куќи и амбари со жито. Овој запис е изваден од Цариградски гласник од 1 април 1895 година.

Запис од Цариградски гласник за пожарот во селото.
Местото на некогашното село Бислим.

Најстари фамилии кој се помнат во селото Пчиња се: Пешеви, Рисјанови, Дојчинови, Новакови, Баратлинци, Велкови и Николеви. Подоцна во селото се доселуваат Ангелови (се доселиле од селото Бислим), Исповедници, Бабамарини кои се дел од Исповедници, Брњарци (доселени од село Брњарци, Скопско), Босневи (од Босна), Кичкови (од Кичево), Мавреви (од Маврово), Винчани (од селото Винце), Маравци (река Морава), а најдоцна се доселиле Сушичани (од селото Сушица, Скопско) во 1936 год.

Омладина во село Пчиња (1964 г.)

Во 1935 година бил изграден дрвен мост. Во 1938 година е обновен дрвениот мост со бетонски столбови но повторна реконструкција е направена во 1940/1941 година се до 1972 овој мост се употребувал.

За време на Втората светска војна било вклучено и селото Пчиња со свои војници, а и со свои жртви. Најмногу жртви имало во 1944.

Од 10 ноември до 22 декември 1972 траела изградбата на сегашниот бетонски мост на реката Пчиња која го поврзува селото. Градежните работи ги извеле тогашната Југословенска народна армија.

Во 1975 година е изградена првата амбуланта во с.Пчиња. Во 1995 е изградена и поштата, а истата е дадена во употреба на 11 ноември 1995 година.

Економија[уреди | уреди извор]

Во селото Пчиња има слаба економска зона. За време на социјализмот во селото имало неколку земјоделски комбинати и само две продавници. Но, по социјализмот во селото се отвараат повеќе мини-маркети. Во селото луѓето претежно се занимаваат со земјоделие и сточарство.

Религија[уреди | уреди извор]

Единствена религија во селото е православното христијанство. Во историјата на селото црквата се споменува пред 15 век, а на стариот локалитет Градиште се пронајдени црквени остатоци . На месноста Црквиште постоела црква. Во селото е црквата „Света Богородица“ изградена 1869 година. Селска слава на селото Пчиња е Спасовден. На 9 јуни 2016 година била осветена црквата посветена на Вознесението Христово.[1]

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Пчиња живееле 330 жители, сите Македонци.

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Пчиња имало 504 Македонци, егзархисти.[2]

Според пописот од 2002 година, Пчиња има 793 жители - 789 Македонци и 4 Срби.[3]

На табелата е прикажан преглед на населението низ сите пописни години:[4]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 330[5] 504[2] 984 1.097 1.184 1.011 896 852 777 793

Родови[уреди | уреди извор]

Пчиња e македонско село.

Според истражувањата од 1953 година, родови во Пчиња се:

  • Пешевци (7 к.), староседелци се.
  • Кара Велковци (6 к.), староседелци се.
  • Зотевци (14 к.), староседелци се.
  • Дуќевци (14 к.), староседелци се.
  • Ристевци (15 к.), староседелци се.
  • Воиновци (8 к.), староседелци се.
  • Анѓеловци (11 к.), доселени се од соседното раселено село Бислим. Старото име им е Сеќевци. Овде живеат од пред околу 200 години. Ја знаат следната генеологија Милош (жив на 98 год. во 1953 година) Анѓел-Спасо, основачот на родот кој се доселил.
  • Моравци (8 к.), доселени се од некое село кај Горна Морава, во околината на Гнилане во Косово.
  • Босневци (14 к.), доселени се од некое место во Босна. Ги викаат и Домазетовци.
  • Мавревци (3 к.), доселени се од селото Маврово во гостиварско.
  • Брњарци (2 к.), доселени се во 19ти век од селото Брњарци.
  • Павковци (3 к.), доселени се од селото Вакв. Подалечното потекло не го знаат.
  • Баратлици (3 к.), доселени се од раселеното село Бислим.
  • Винчанци (2 к.), доселени се од селото Винце, подалечното потекло не го знаат.
  • Филиповци (4 к.), доселени се однекаде.
  • Дворјанци (3 к.), доселени се однекаде.
  • Костевци (1 к.), доселени се однекаде.
  • Дојчиновци (4 к.), доселени се однекаде.[6]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Основното училиште „Браќа Миладиновци“ во селото

Селото Пчиња најмногу се изградило во 20 век. Во 1895 е изградена првата училница за воспитување на деца. Во првата година во школото учеле 16-17 ученици.

Во 1927/28 е изградено училишна зграда во која се учело, истата зграда во 1955/56 е назначена за осумгодишно училиште во селото. Првиот ученик во основното училиште бил Алексо Ангелов во 1895 год.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Администрацијата во ова село ја врши месната Канцеларија во с. Пчиња. Со селото раководи месната заедница која ги решава проблемите на самото село и на жителите.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Месноста Градиште

На 1,6 км северно од селото Пчиња се наоѓа подобро сочувано наоѓалиште, а тоа е локалитетот Градиште. Градиште е опфатено со одбрамбен бедем кој е приспособен на конфигурацијата на теренот. Темелот од ѕидот се гледа по должина на цела тераса, на неколку места ѕидот сѐ уште стои. Ѕидовите се дебели 1,60 метри.

Овој локалитет датира од 14 век и се врзува за познатата воено-градителска дејност од времето на Јустинијан I кој таквите кули стануваат носители на одбрамбена концепција на Византиското царство. Оваа тврдина настрадала страотно некаде во крајот од VI век и наскоро бил целосно напуштен. Во локалитетот Градиште се најдени некој ретки археолошки пронајдоци како што се: рачка од скифос, дел од Хидрија, рачно изработен грнец, Амфори, двореден чешел изработен од коска, две монети од времето на Аркадиј (395-408 г.), монета кована во Кизик во времето на Хонориј (333 -350 год), монета од времето на Јустин I (518 - 527), монета од времето на Јустинијан (527 - 565) а исто така при копање на просторот од акрополата непосредно западно од северната челна кула биле извадени два-три камени столбови од стара црква.

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Во селото Пчиња во периодот од 1950 до 1960 бил формиран фудбалскиот клуб Пчиња (ФК Пчиња). Овој клуб отсекогаш се натпреварувал во Општинската кумановска лига. Во 1999 година овој клуб завршил со дејност, а по две години во 2001 бил формиран нов клуб ФК Пчиња којшто се натпреварувал во истата лига. Во 2009 година ФК Пчиња го сменила своето име во ФК Пчиња Јунајтед.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Најголемото иселување од селото Пчиња е во периодот од 1960 до 1980 година, каде што многу жители се имаат преселено во Куманово и Скопје.

Галерија[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

  • Осветување на храм на Вознесението Христово во село Пчиња
  • 2,0 2,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.
  • http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  • Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  • Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 215.
  • Трифуноски, Јован (1964). Сеоска насеља скопске котлине. Скопје.