Пчелинок
| Пчелинок | |
|---|---|
 | |
| Marrubium vulgare[1] | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Marrubium |
| Вид: | Пчелинок |
| Научен назив | |
| Marrubium vulgare L. | |
| Синоними[3] | |
|
Список
| |
Пчелинок[4][5] (латински: Marrubium vulgare) — цветно растение од семејството нане (Lamiaceae), со потекло од Европа, Северна Африка и Југозападна и Средна Азија. Исто така е широко одомаќинет на многу места, вклучително и поголемиот дел од Северна и Јужна Америка.
Тоа е повеќегодишно тревно растение со сиво лисје и расте до 25-45 см височина. Листовите се 2-5 см долги со густо збрчкана површина и се покриени со перни влакна. Цветовите се бели, наредени во кластери на горниот дел од главното стебло.
Во Македонија
[уреди | уреди извор]Расте по суви и тревести места, покрај патишта, камењари и други места, на надморска височина од 200 до 1500 метри.
Познат е за Скопје, Гази Баба, Матка, Пчиња, Козле, Жеден, Куманово, Матејче, Свети Николе, Кочани, Берово, Прилеп, Демир Хисар, Битола, Бистра, Дебар, Охрид, Штип, Банско, Јабланица и на некои други места.[6]
Медицинска употреба
[уреди | уреди извор]Историски
[уреди | уреди извор]
Спомнувањето на пчелинокот во врска со медицинската употреба датира барем од 1 век п.н.е., каде што се појавила како лек за респираторни заболувања во трактатот „За медицината“ од римскиот енциклопедист Аулиј Корнелиј Целзус.[7] Римскиот земјоделски писател Колумела го наведува како лек за протерување на црви кај животните на фарма во неговото важно дело „За земјоделството“ од првиот век.[8] Оттогаш, пчелинокот се употрбувала за слични цели во многу книги за билки низ вековите.[9]
Денешна употреба
[уреди | уреди извор]M. vulgare бил широко промовиран на интернет за неговите наводни терапевтски цели, а имал и прелиминарни истражувања за неговите лековити својства.[10] Сепак, од 2016, нема добри докази дека има некаква вредност како лек.[10] Управата за храна и лекови на САД не го одобрува растението за употреба како лек, но го прогласила за генерално безбеден додаток на храна.[11]
Храна и пијалаци од пчелинок
[уреди | уреди извор]
Бонбоните од пчелинок се горчливо слатки тврди бонбони како капки за кашлица кои се направени со шеќер и екстракт од M. vulgare. Тие се со темна боја, се раствораат во устата и имаат вкус што се споредува со ментол и пиво од корен. Како и другите производи добиени од M. vulgare, тие понекогаш се користат како недокажан народен третман за кашлица и други заболувања.[12][13]
M.vulgare се користи за правење на пијалаци како што се пивото од пчелинок (слично на пивото од корен), билен чај (сличен на чајот од нане) и коктели.[14]
Како инвазивен плевел
[уреди | уреди извор]Пчелинокот бил воведен во јужна Австралија во 19 век како лековита билка, која потоа станала плевел на домородните пасишта каде што бил воведен со добитокот на доселениците, и првпат бил прогласен за штетна трева според законодавството.
Пчелинокот обично се среќава во нарушени и препасени области. Тоа е многу непријатно за добитокот, така што добитокот јаде други растенија околу него, процес кој му помага плевелот да се шири. Може да опстојува во автохтоната вегетација која била напасувана.
Како биоконтрола
[уреди | уреди извор]Marrubium vulgare исто така се користи како природен репелент на скакулци во земјоделството.
Галерија
[уреди | уреди извор]
Диви горчици
Цветови
Зеленило на млади растенија
Инсект што се храни со бел пчелинок
Лисја (детали)
Поврзано
[уреди | уреди извор]- Everist, DL (1981) Отровни растенија на Австралија. 3-ти издание (Ангус и Робертсон: Сиднеј).ISBN 0-207-14228-9ISBN 0-207-14228-9
- Parsons, W. & Cuthbertson, E. (2001) Штетните плевели на Австралија. 2nd edn (CSIRO Publishing: Collingwood).ISBN 0-643-06514-8ISBN 0-643-06514-8
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Franz Eugen Köhler, 1897, Köhler's Medizinal-Pflanzen
- ↑ Khela, S. (2013). „Marrubium vulgare (Europe assessment)“. Црвен список на загрозени видови. 2013. Занемарен непознатиот параметар
|article-number=(help) - ↑ „Marrubium vulgare L.“. Plants of the World Online. Кралски ботанички градини во Кју. Посетено на 5 December 2024. (англиски)
- ↑ „пчелинок“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
- ↑ „пчелинок“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
- ↑ Владо Матевски: ФЛора на РС Македонија, том 2, свеска 2, стр. 232-233 МАНУ, Скопје, 2021
- ↑ „LacusCurtius • Celsus — On Medicine — Book IV“. Penelope.uchicago.edu. Посетено на 21 January 2018.
- ↑ „Full text of "On agriculture, with a recension of the text and an English translation by Harrison Boyd Ash"“. Archive.org. Посетено на 21 January 2018.
- ↑ Dr. John Tennent. „Every Man His Own Doctor: OR, The Poor Planter's Physician, ca. 1727“ (PDF). Nationalhumanitiescenter.org. Посетено на 21 January 2018.
- 1 2 „An Insight into a Blockbuster Phytomedicine; Marrubium vulgare L. Herb. More of a Myth than a Reality?“. Phytother Res (Review). 30 (10): 1551–1558. October 2016. doi:10.1002/ptr.5661. PMID 27271209.
- ↑ Foster, Steven; Tyler, Varro E.; Tyler, Virginia M. (1999). Tyler's Honest Herbal: A Sensible Guide to the Use of Herbs and Related Remedies (англиски). Psychology Press. стр. 218. ISBN 9780789007056.
- ↑ Vandersteen, Eric (18 March 2019). Horehounds Are the Old-School Candy You're Missing Out On (англиски). Saveur.
- ↑ Sharrock, Jane (2004-08-03). Who Wants Candy? (англиски). Penguin. стр. 50. ISBN 9781440625534.
- ↑ „Rock & Rye - Imbibe Magazine“. Imbibemagazine.com. Посетено на 21 January 2018.
|