Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“
Kozar i Tarcan.jpg
Првоборците Мице Козар и Трајко Бошкоски - Тарцан на Прилепскиот народноослободителен партизански одред „Гоце Делчев“ (1941 година)
Активна 23 октомври 1941 – 25 декември 1941
Битки НОБ

Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“ — вториот партизански одред во Македонија, по Скопскиот. Основан е на 11 октомври 1941 година во месноста Црвени Стени кај Прилеп од 37-39 борци од Прилеп.[1][2] Политички комесар на одредот бил Трајко Бошкоски - Тарцан. Нападот на борците од овој одред во Прилеп на 11 октомври 1941 година после ослободувањето се слави како Ден на востанието на Македонија.

Пред формирањето на одредот[уреди | уреди извор]

Бугарската полициска станица во Прилеп беше нападната на 11 октомври 1941

На 11 октомври 16 борци од одредот, поделени во три групи, вршат напад во Прилеп. При нападот врз бугарската полициска станица го убиваат стражарот. Во затворот се наоѓале политички затвореници и македонски патриоти. Следниот ден, бугарската полиција уапсила 700 прилепчани, меѓу кои и неколкумина борци од одредот.[3]

На 15 октомври 1941 кај селото Попова Нива на Селечка Планина, на одредот му се приклучуваат борците на Прилепската партизанска чета, формирана на 12 септември.[4]

Формирање на одредот[уреди | уреди извор]

Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“ бил формиран на местото Гарван, кај селото Дабница на 23 октомври 1941 година.

Нападот на село Царевиќ[уреди | уреди извор]

Нападот на село Царевиќ бил изведен на 8 ноември 1941 година, поради што одредот тргнал од логорот претходната ноќ, за да утрото пристигне во селото. Распоредот за нападот го направил Киро Крстески - Платник, бидејќи добро го познавал селото. За нападот, одредот формирал четири групи, а пред нападот била испратена извидничка патрола да ја испита ситуацијата во селото, односно да види дали има непријателски војници, полицајци, издајници и службеници на окупаторот. Одредот зазел борбен распоред, извршил блокада на селото и ги затворил сите прилази, а извидничката патрола, а извидничката патрола поднела извештај дека селаните се наоѓаат во црквата на богослужба. Тогаш, нападните групи (водови) од четири страни истовремено влегле во селото, при што го фатиле кметот во неговата куќа и разоружале еден полски чувар.

После излегувањето од црквата селаните биле повикани сред село, поради одржување на митинг. Во тој момент патролата известила дека кон селото се приближуваат двајца вооружени бугарски полицајци, поради што селаните се вознемириле да не дојде до вооружен судир. Меѓутоа бугарските полицајци биле фатени во заседа и биле разоружени. На митингот присуствувале и разоружените полицајци, слушајќи ги зборовите на политичкиот комесар на одредот, кој го завршил говорот со зборовите:

Само со вооружена борба, браќа Македонци, можеме да дојдеме до својата вековно очекувана слобода и борбата можеме да ја водиме со останатите народи на Југославија и тоа подеднакво со германскиот и бугарскиот окупатор.


Откако го завршил говорот, политичкиот комесар им го честитал Митровден на селаните, бидејќи нападот се одвивал тој ден. После тоа се одржала народна веселба и се играло оро на сред село и се пееле песната Абре Македонче каде се спремаш.

Во оваа акција биле заробени: двајца бугарски полицајци, комисијата за реквизиција на жито во селото и претседателот на плетварската општина, биле уништени списоците за реквизиција на жито и житото било вратено на селаните.

После одржаниот митинг и заминувањето на одредот во базата, за нов командант на одредот бил поставен Киро Крстевски - Платник, бидејќи дотогашниот командант Ѓоре Велковски Стрелката бил поставен за командант на месниот воен штаб.

Расформирање на одредот[уреди | уреди извор]

Заради отежнатите зимски услови за војување, ПК КПЈ за Македонија донесува одлука за расформирање на одредот на Кадин Камен на 25 декември 1941. По расформирањето на одредот неговите борци се прераспоредени на илегални задачи во: Скопје, Прилеп, Битола, Преспа и Кавадарци.

Борци на одредот[уреди | уреди извор]

Одредот е формиран во следниот состав:[5]

Подоцна на одредот му се приклучуваат:[6]

На 25 октомври за командант на Одредот е назначен Ѓоре Велкоски, за политички комесар Крсте Црвенковски, за заменик командант Лазо Колевски, за заменик политички комесар Јоска Јорданоски, за комесар за исхрана Мицко Козар, а за негов заменик Перо Крстески.[8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Љубен Георгиевски - Љупта, „Тарцан: монографија за Трајко Бошкоски-Тарцан–Илинденски“, Скопје, 1994, 196 и 208 стр.
  2. Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 1211 стр.
  3. Љубен Георгиевски - Љупта, цит. дело, 208 стр.
  4. Македонска енциклопедија“, МАНУ, Скопје, 2009, 1223 стр.
  5. Ице Ацески – Рапеш „Нескршливите“, Прилеп, 1991, 45-46 стр.
  6. Љубен Георгиевски - Љупта, цит. дело, 208 стр.
  7. oldprilep.com
  8. Љубен Георгиевски - Љупта, цит. дело, 216 стр.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]