Прилепска Каза

Границите на Прилепската Каза (во жолто).

Прилепска Каза — пониска административна единица во Отоманското Царство. Била дел од Битолскиот Санџак и Битолскиот Вилает. Средиштето на казата, односно кадилакот бил во Прилеп. Се состоела од две нахии, Прилепската и Мариовската Нахија Во состав на казата имало вкупно 140 села и градот Прилеп. На почетокот на 20 век, населението било мешано во верски и народносен поглед. Меѓу муслиманите во казата живееле Турци, Албанци, Македонци и Роми, додека христијаните по народносно потекло биле Македонци и Власи. Христијаните биле поделени на патријаршисти и егзархисти, односно понатаму на србомани, гркомани и бугарофили.

Демографија

Во текот на XIX и почетокот на XX век, Прилепската каза била една од поголемите административни области во Битолскиот вилает на Османлиската империја. Нејзиното население било етнички и верски разновидно, составено главно од христијанско словенско население, муслимани (првенствено Турци, но и други муслимански групи), Власи и Роми. Османлиските статистики најчесто го регистрирале населението според верска припадност, додека подоцнежните етнографски статистики од балканските автори користеле национални категории.

Според османлиската статистика објавена во „Етнографија на вилаетите Адрианопол, Монастир и Салоника“ (1878), која се темелела на податоци од 1873 година, во Прилепската каза живеело мешано население од христијани, муслимани и Роми. Овие податоци главно го опфаќале машкото население и затоа не претставуваат целосен попис на сите жители.

Во статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“, 1900), Прилепската каза била прикажана како област со доминантно христијанско словенско население. К’нчов ги распределувал жителите според етнографски категории што ги користел во своето време, при што најголем дел од словенското население го запишал како „Бугари“. Неговата статистика е еден од најкористените извори за демографијата на Македонија од крајот на XIX век, но категориите треба да се разгледуваат во контекстот на тогашните национални движења.

Според Димитар Мишев (D. M. Brancoff) во делото La Macédoine et sa population chrétienne (1905), кое претставува статистика на христијанското население и било изработено од страна на секретарот на Бугарската егзархија, во Прилепската каза живеело околу 43.000 христијани. Од нив, најголемиот дел биле заведени како егзархисти, додека помал број биле патријаршисти, Власи и Грци. Книгата дава детални податоци за населените места, училиштата и црковната припадност на христијанското население.

За самиот град Прилеп, Мишев наведува дека во 1905 година христијанското население броело околу 17.795 жители, од кои најголемиот дел биле заведени како егзархисти, со помал број патријаршисти, Власи и Грци.

Демографската слика на Прилепската каза во овој период била резултат на повеќевековниот развој на земјоделската економија, трговијата и црковните поделби во рамките на Османлиската империја. Особено во втората половина на XIX век, припадноста кон Бугарската егзархија или Цариградската патријаршија станала главен показател преку кој балканските статистичари и политички организации го прикажувале населението.