Првце

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Првце
Низ село Првце.jpg

Поглед на селото Првце

Првце is located in Македонија
Првце
Местоположба на Првце во Македонија
Координати 42°7′39″N 21°4′29″E / 42.12750° СГШ; 21.07472° ИГД / 42.12750; 21.07472Координати: 42°7′39″N 21°4′29″E / 42.12750° СГШ; 21.07472° ИГД / 42.12750; 21.07472
Регион Logo of Polog Region.svg Полошки
Општина Coat of arms of Tearce Municipality.svg Теарце
Област Долен Полог
Население 27[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1203
Повик. бр. 044
Шифра на КО 28060
Надм. вис. 1.040 м
Првце на општинската карта
Првце во Општина Теарце.svg

Атарот на Првце во рамките на општината
Commons-logo.svg Првце на Ризницата


Првце — село во Општина Теарце, во областа Долен Полог, во околината на градот Тетово.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Куќа во селото

Ова село се наоѓа во областа Долен Полог, на територијата на Општина Теарце.[2] Селото е планинско, на надморска височина од 1.040 метри.[2]

Првце е мало село на Шар Планина, на висорамнина од околу 1.050 метри. Водата за пиење во селото доаѓа од една чешма, која е во селото.[3]

Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Душк, Воре (Гробишта), Цигар, Кодра Мулајн, Равштаја, Дамњан-камен, Присој, Кштење, Папрадница, Карпа, Буршаи Милованит (Милованова Црешна), Збирало, Кепи Самар, Кепи Стој Камен, Ливад, Шулан, Те Џибрет и Аишта.[3]

Селото има збиен тип, не е поделено на маала.[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Првце е старо село, кое најпрвин било населено со православни Македонци. Поради доселувањето на муслиманските Арбанаси, старите мештани на Првце морале да се иселат. Се знае за иселениот род Стееќевци (28 к.), кои живеат во соседното село Одри. Родот се иселил од Првце на почетокот на XIX век. И по иселувањето, родот задржал дел од нивите во месностите Осој и други места. Куќите на родот се наоѓале во делот на селото, каде денес е населен албанскиот род Миртои.[3]

Кога Првце било христијанско село, во него имало црква. Денес, Првце поседува џамија, која била подигната за време на Втората светска војна.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 7 км2.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Според турски документи од 1626-1627 година селото се наоѓало во вилаетот Калканделен (Тетово) и било населено од 17 немуслимански семејства (ханета), католички албански семејства. Кон краjот на XIX век Првце веќе било наполно албанско село во Тетовска каза, во кое живеалe 70 Албанци.

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Првце имало 70 жители, сите Албанци.[4]

Селото било наполно раселено во 1971 година, кога што броело 109 жители, албанско население.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Првце живееле 27 жители, сите Албанци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[5] 1905[6] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 70 238 269 286 109 0 0 0 27
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[7]

Родови[уреди | уреди извор]

Првце е албанско муслиманско село, иако до почетокот на XIX во него живеело само македонско православно население. Доселените Албанци се од северниот дел на Албанија.[3]

Според истражувањата од 1948 година, родови во селото се:

  • Доселеници: Кикировци (7 к.), по потекло се од фисот Бериша во северна Албанија. Роднини имаат во Одри и во Радуша; Колесњан (10 к.), доселени се од селото Колесњан во Љума, северна Албанија. Имаат роднини во Одри; Топојан (6 к.), доселени се од истоименото село Топојани во Љума, северна Албанија.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од старите македонски родови кои живееле во селото сега се знае само за родот Стееќевци (28 к.) кои се иселиле во соседното село Одри.[3]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селската џамија

Во XIX век, Првце било село во Тетовската каза, на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Теарце, една од ретките општини која не била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така било дел од некогашната Општина Теарце.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово. Селото припаѓало на некогашната општина Теарце во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Вратница, во која покрај селото Првце, се наоѓале и селата Беловиште, Вратница, Јажинце, Нераште, Одри, Орашје, Рогачево и Старо Село. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната општина Доброште, во која влегувале селата Доброште, Нераште и Првце.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Селото е опфатено во изборното место бр. 2015 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште во селото Одри.[8]

На парламентарните избори во 2020 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 823 гласачи.[9]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Џамии[3]

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во или по потекло од Првце

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 21 август 2021.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 242. Посетено на 21 август 2021.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Трифуноски, Јован (1976). Полог. Белград: САНУ. стр. 306–307.
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 211.
  5. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  6. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  7. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  8. „Описи на ИМ“. Посетено на 21 август 2021.
  9. „Предвремени избори за пратеници 2020“. Посетено на 21 август 2021.
  10. „Државен Правобранител за Тетово“. Државно правобранителство на Македонија. Посетено на 2010-01-12.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]