Главна страница

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Почетна страна)

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 131.705 статии на македонски јазик
Избрана статија за оваа седмица
Nuclear fission.svg

Нуклеарна фисијајадрена реакција или процес на радиоактивно распаѓање, при кој атомско јадро со голема маса се цепи на помали делови (полесни јадра). Притоа честопати се добиваат слободни неутрони и фотони (во вид на гама-зрачење), а истовремено се ослободува голема количина енергија.

Нуклеарната фисија на тешки елементи е откриена на 17 декември 1938 г. од Ото Хан и неговиот помошник Фриц Штрасман, а теоретски ја објаснила Лиза Мајтнер со внукот Ото Роберт Фриш во јануари следната година. Името на овој процес му го дал Фриш според простата делба на клетката. Фисијата е егзотермна реакција при која можат да се ослободат големи количества енергија и како електромагнетно зрачење и како кинетичка енергија на деловите (загревање на материјата). За фисијата да резултира со ослободување енергија, вкупната енергија на сврзување на добиените елементи мора да биде понегативна (повисока) од онаа на почетниот хемиски елемент.

Фисијата е вид јадрена трансмутација поради тоа што добиените хемиски елементи се разликуваат од првобитниот атом. Двете нови јадра имаат мали разлики во големината, со однос меѓу масите 3:2 кај честите фосилни изотопи. Најголемиот дел од јадрените фисии се бинарни (се расцепуваат два наелектризирани дела), но повремено (2-4 пати од 100), се добиваат три нови (позитивно наелектризирани) јадра со тернарна фисија. Големината на најмалото од нив се движи меѓу онаа на протон и јадро на аргон. (Дознајте повеќе...)


Слика на денот
Lahad-Datu Sabah Mount-Silam-Red-Crab-Geosesarma-aurantium-02.jpg
Силамска краба (Geosesarma aurantium) во Сабах, Малезија. Голема е само 15 мм.
Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

Знаци од писмото на Дупјачката таблица споредени со други палеоевропски писма
На денешен ден…

Денес е 26 ноември 2022 г.

Настани:

1917  Клубовите Монтреал Канадиенс, Монтреал Вандерерс, Отава Сенаторс, Квебек Булдогс и Торонто Аренас ја формирале Националната хокеарска лига (НХЛ).
1918  Собранието во Подгорица прогласило обединување на Црна Гора со Кралството Србија.
1922  Хауард Картер и Лорд Карнарвон го откриле гробот на Тутанкамон, стар преку 3000 години и целосно зачуван.
1942  Втора светска војна: започнало Првото заседание на АВНОЈ во Бихаќ, БиХ.
1986  Во Скопје излезе првиот број на додатокот за литература, идеи и култура на весникот „Нова Македонија“ - „ЛИК“.
1991  Беше пуштен во употреба автопатот Велес - Градско.

Родени:

1827  Елен Г. Вајт — американски христијански водач.
1857  Фердинанд де Сосир — швајцарски лингвист.
1883  Михај Бабич — унгарски поет.
1901  Крсто Хегедушиќ — хрватски сликар.
1909  Ежен Јонеско — романско-француски сценарист и драматург.
1919  Ѓоце Стојчевски - Амбарче — македонски борец и народен херој.
1939  Тина Тарнер — американска пејачка.
1948  Крешимир Ќосиќ — хрватски и југословенски кошаркар.
1964  Френи Шнајдер — швајцарска скијачка.
1968  Андреј Жерновски — македонски политичар.
1969  Вадим Хамутцких — руски одбојкар.
1969  Шон Кемп — американски кошаркар.
1980  Алберт Монтањес — шпански тенисер.
1986  Бауке Молема — холандски велосипедист.
1987  Јоргос Цавелас — грчки фудбалер.
1987  Рикардо Маниеро — италијански фудбалер.
1987  Давид Вејо — поранешен канадски велосипедист.
1988  Артур Вишо — француски велосипедист.
1990  Рита Ора — британска поп-пејачка.
1996  Марк Рока — шпански фудбалер.
1997  Арон Ван-Бисака — англиски фудбалер.
1998  Лука Иванушец — хрватски фудбалер.

Починале:

1504  Изабела I Кастиљска — кралица на Кастиља и Леон.
1605  Хандан султанвалиде султан во Отоманското Царство.
1968  Арнолд Цвајг — германски писател.
1981  Макс Еве — холандски шахист и поранешен претседател на ФИДЕ.
1983  Евгени Савов — судија на Врховниот суд на Македонија.
2018  Стивен Хиленбург — американски автор на стрипови, творец на Сунѓерот Боб.
2018  Бернардо Бертолучи — италијански режисер.
Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Други области
  • Селска чешма — централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
  • Портал на заедницата — проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
  • На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект. Освен на македонски, Википедија е достапна и на преку 300 други јазици.
Збратимени проекти

Википедија е проект на Фондацијата Викимедија — непрофитна организација која опфаќа и други проекти:

Commons-logo.svg
Ризница
Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
Wikinews-logo-51px.png
Викивести
Вести со права за слободна употреба
Wiktionary-logo-51px.gif
Викиречник
Речник и лексикон
Wikiquote-logo-51px.png
Викицитат
Збирка на цитати
Wikibooks-logo-35px.png
Викикниги
Учебници и прирачници со права за слободна употреба
Wikisource-logo.png
Викиизвор
Библиотека на дела со права за слободна употреба
Wikispecies-logo-35px.png
Викивидови
Именик на видови
Wikiversity-logo-41px.png
Викиуниверзитет
Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
Wikimedia-logo-35px.png
Мета-вики
Усогласување на проектот „Викимедија“
Wikidata-logo.svg
Википодатоци
База на слободни знаења
Wikivoyage-logo.svg
Википатување
Отворен туристички водич