Потекло на Словените

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Древните Словени биле мешана група од племенски сојузи во Миграцискиот период кои ги создадоа денешните Словенски нации. Иако Словените не се спомнати до Шестиот Век,кога пишаните извори го споменуваат етнонимот Словен за одререна група на народи, сеуште, до тоа време, пишаните ресурси велеа дека Словените населувале голема територија на централно Источна Европа, и уште повеќе ке се населат во слените два века. Околностите околу формирањето и територијалната експанзија на Словенскиот идентитет останува тема на интензивни научни дебати. Сигурно е дека помеѓу шестиот и седмиот век, големи делови на Европа беа контролирани од Словените, процес кој е помалку разбран и документиран од тој за Германската етногенеза на Западот. Сепак ефектите на Славизација беа повеќе инфолвирани [1].

Етногенеза[уреди]

Прашањето за потеклото на Словените го предизвикало создавањето на многу теории, и ниту една од тие теории не е универзално прифатена. Несогласувањата резултираат не само од различни видови на евиденција промовирани од многу Слависти,етногенелози и други научници, или од различниот начин на мислење околу ова прашање, но истотака и од јаките политички влијанија кои, до пред некое време, открија како проблемот за потеклото на Словените беше гледан. Кога се дискутира за древни Словени, се потенцира за различни видови на племенски опчтества кои делеа заеднички јазик и материјална култура.

Историска евиденција[уреди]

Во историската литература, племенските имиња Анти, Склавини и Венети се поврзани со раните Словени. Најраниот јасен доказ до етнонимот Словен не се случува се до шестиот век од нашата ера. Сепак, направени се повеќе обиди да се идентификуваат Словените, или нивните претци со пораните групи. Племето Шубенои спомнато од Птоломеј во вториот век пред нашата ера, се претпоставува дека било Словенско, нивното име оригинално било Стлаванои - посложена форма од Словенои. Тие живееле во Сарматија, северно од Аланите. Друго племе поврзано со Словените беа Венетите спомнати од писателите како Плиниј Постариот, Птоломеј и Тацит. Тие живееле на територија помеѓу базените на реките Одра и Висла. Иако Тацит ги вметна Венетите како Германко племе, во неговата Гетика, Јорданес, неколку века подоцна, јасно напишал дека тие биле Словени, иако далеку од сигурно е дека овие писатели пишуваа за истите луѓе. Третата голема старо Словенска група, Антите, беа спомнати рано во првиот век од Плини Постариот во неговата Историја на Природата. Сметани меѓу ранковите на Сарматските и Скитските племиња, тие живееле на отворени степи северно од Црното море. Јордановите Словенски Анти беше речено дека истотака живееле околу северниот крај на (Понтското) Црното Море - од Дњепар до Дњестар.

Во близина на шестиот век двајцата писатели, Јорданес и Пропиј ги даваат првите несомнени спомнувања за етнонимот Словен, во форма на Склавини.Јорданес пишува дека нивната земја се протегала од градот Новиодунум, до реката Дњестар, потоа северно до реката Висла. Тој додава дека Склавините, Антите и Венетите беа едни луѓе. Во неговата книга Де Белис, Прокопиј истотака ги поврзува Склавените и Антите кои се две барбарски племиња,зборувајќи ист' јазик и изгледаат исто, и кои живееле северно од реката Истар,или Дунав. Тој додава дека оригинално тие биле исти луѓе наречени Спори.

Пишувањата на Јорданес сугестираат дека Словените биле стари, и дека долго време живееле во шумските подрачја на источна Европа. Паул Барфорд и Курта,сепак го ставија во знак прашање знаењето на Јорданес околу стара демографија и географија.Иако различните пишувања ги лоцираат Словенските групи помеѓу горниот тек на реката Висла и регионот севетно од Црното Море, ваквите информации се премногу енигматични да формираат јасна идентификација од каде и од кога постојат Словените. Понатаму, додека терминот Склавени е оригинално даден од Византиската Империја за некоја одредена етничка група, Флорин Курта аргументира дека овој термин бил користен од Византијците како термин за да ги категоризира барбарските етнички групи кои живееле зад и на реката Дунав.

Лигвистични евиденции[уреди]

Балто-Словенски дијалекти 600 година

За долго време, јазикот беше гледан како главниот фактор за формирањето на културата на луѓето. Старословенскиот јазик не е зачуван,така да невозможно е да се прават разно разни заклучоци, но сепак научниците ги гледаат лингвистичките особености во обид да ја најдат татковината на Словените. До сега, научниците не се во можност да се согласат на точниот регион каде се развил старословенскиот јазик.Некои научници сепак го земаат здраво за готово моделот на Литванката Марија Гимбутас за анализирање на ширењето на Старо Индо Европјаните.Сепак има и други теории да го сметаат потеклото на Прасловените на Блискиот Исток, Анатолската хипотеза (која е доста интересна,каде се појавуваат едно од наводните Словенски племиња Енетои), Балканот, преку модифираната Анатолска хипотеза, или кај планината Урал.Сите овие теории се сега сметани како периферни.

Историска дистрибуција на Словенските јазици. Поголемото е Прашко-Пенковска-Колочинскиот комплекс на култура од шестиот до седмиот век, кој одговара на ширењето на Словенските јазични племиња во тоа време. Помалото покажува територијата во која се најдени најстарите Словенски хидроними,или имиња на езера и реки (after Mallory & Adams (1997:524ff).

Некои научници сепак предложуваат дека некаде во Источна Европа, старословенскиот јазик се одделил од старо-Индо-Европскиот до 1500 или 1000 година,најверојатно преку старa Балто=Словенска категорија. Корланд ги става Словените близу до Индо Европското потекло: Оние Индо Европјани кои останале во тие подрачја после миграциите постанаа говорители на Балто Словенски

Старо Словенскиот остана изненадно конзервативен или архаичен над еден милениум. Според Корланд, најраниот подарок за диалектални контакти во обичниот Словенски јазик можат да бидат датирани не порано од четвртиот век, наводно кој се поврзува со најраните фази на Словенскати миграции. Анализата на позајмените зборови покажува дека Словените, долго време имале контакт со германските групи, кои се случувале од периодот на прасловенскиот па се покасно. Мнозинството на германските позајмени зборови во словенскиот се од готски корен. Да додадеме, дека има и некои Ирански влијанија но не толку колку што се мисли. Истотака оредложената генетска врска меѓу Словенските и Балтските јазици, може да се каже дека големата сличност меѓу Балто Словенски е како резултат на долго временските културни контакти помеѓу овие две групи. Ова би ги ставило Прасловените во меѓусебен контакт, преку лингвистиката,аргеологијата меѓу оние групи кои зборувале Балтски, Германски и Иранските говорни номади во степите.

Во обид за да се лоцира јазичниот дом, лингвистите обично создадоа имиња на места,посебно хидроними,како индирекна евиденција.Според една интерпретација на ономастична евиденција, нај старите познати Словенски хидроними се најдени во северна и западна Украина и јужна Белорусија. Факт е дека старо Словенскиот има многу добра развиена терминологија за внатрешните водени површини како на пример езера, реки,бари,мочуришта итн.За разлика од тоа,обичниот Словенски речник не вклучува детална терминологија за физичката фауна автохтона во шумските подрачја.Истотака обичната Словенска терминологиј не вклучува детална терминологија за физичките карактеристики на планините или степите, ниту има некоја поврзаност со мориња, или крајбрежни подрачја, како на пример флората и фауната или видовите на риби кои живеат во солените води. Сепак, поддржувачите на овие теории земаат здраво за готово дека прататковината на Словените мора да биде во некои од овие подрачја. Другите, пак, присвојувајќи поразлична методологија, забележаа дека Словенските зборови за бука, ариш и тиса биле странски или Германски по потекло, додека медовината беше тотално Словенски. Заради тоа, тие аргументираа дека оригиналната Словенска прататковина немала бука,ариш и тиса, но била полна со медовина.На база на модерната дистрибуција на овие дрвја и сметајќи на гео ботаниската стабилност околу последните две илјади години, некои веруваат дека оригиналната Словенска прататковина била во Припјатните мочуришта,во Полезија,северозападна Украина.

Археолошки евиденции[уреди]

Во археолошката литература, направени се обиди некои археолошки наоѓалишта да се идентификуваат како Словенски или старо Словенски временски периоди и територијални зони. Прашко Корчакскиот културен комплекс е сметан како Словенски културен модел, и бил многу униформирана културна традиција којашто се протегала скоро во пола Европа, концидирајќи со историската дистрибуција на Словенските говори. Научниците истотака се обидоа да истражат колку дакејѕ наназад може да се идентификува оваа традиција според археолошките карактеристики. Сигурено е дека Прашкиот тип потсетува на репрезентиран нов културен модел во источна Европа, каде Пржеворската и Черњахов културите претходно постоеле. Овие култура исчезнале при крајот на четвртиот век, поради насилното прекинување од страна на Хуните, и понатаму бил преместен со Словенски модел при крајот на петтиот век.

Черњаховата и Пржеворската култура,3 век

Черњахов културата постоела од вториот до петтиот век, и ги опфаќала териториите на модерна Украина, Молдавија и Влашка.Воедно,според Украинскиот истражувач Квојка,оваа култура се создала од старата Триполска култура која се наоѓала на истото подрачје како и Черњахов културата.Предметите од Черњаховата култура се карактеристични по црна керамика, многу добри метални орнаменти, и импресивни железни средства.Во раната половина на дванаесеттиот век, поголема енергија му е дадена на етничкиот состав на луѓето кои ја населувале Черњахов културата.Советските научници како Борис Рубаков ја видоја оваа култура како рефлексија на старо Словените, додека западните посебно Германските научници ја поврзаа и атрибутираа оваа култура со Готите.

Сепак, остатоците од археолошки визуелната материјална култура, и нивната поврзаност со етничкиот идентитет,не се јасни онолку колку што се мисли. Културно Историската доктрина создадена од Германскиот археологист Густав Косина, разбираше дека јасно дефинираните археолошки култури одговараат без никакво сомневање со териториите на одредени луѓе или племиња.Косина истотака ги направи еднакви културните провинции со етничките групи и понатаму ги стави овие групи со историски луѓе или племиња.Сепак, метеријалните култури се подобро разбрани да претставуваат културно економски системи, вклучувајќи многу различни групи. Што ги направи границите со овие културни населби не беа политичките линии на некои луѓе, но географските граници кои популациските групи кои комуницираа со доволен интензитет да направат остатоци од нивната физичка култура како на пример метална работа,керамика,стилови во градењето,гробовите итн,кои изгледаат многу слично. Заради тоа, простирањето на културите не значи дека е резултат на директни миграции, но може да биде ширење на идеи.Денес, Черњаховата култура е призната да претставува културен контакт со различни луѓе, од Скитско Сарматските традиции направени со мешавина на Германски елементи претставени од Готите. Черњаховата култура исто така се состоеше од Даки и, можно е да се состоела и од рани Словени.

Наводи[уреди]

  1. Этногенез ранних славян : статья Седова В. В., академика, заведующего отделом Института археологии РАН. Вестник РАН, том 73, № 7, с. 594—605 (2003)