Прејди на содржината

Повивки

Од Википедија — слободната енциклопедија
Convolvulus Cephalopodus in Behbahan
Convolvulus cephalopodus во Бехбахан

Повивки (науч.: Convolvulaceae) — семејство од околу 60 рода и повеќе од 1650 видови. Овие видови се првенствено тревни лози, но вклучуваат и дрвја, грмушки и билки. Кртолите од неколку видови се јадливи, од кои најпознат е слаткиот компир.

Convolvulus
Convolvulus leiocalycinus

Convolvulaceae може да се препознаат по нивните радијално симетрични венечни ливчиња. Цветната формула за семејството е пет чашкасти, пет споени ливчиња, пет епипетални прашници (прашници споени со ливчињата) и дводелен и горен толчник. Стеблата на овие растенија обично се виткани, па оттука и нивното латинско име (од convolvere, „да се вее“). Листовите се едноставни и наизменични. Кај паразитските растенија без хлорофил, кои се виткаат по стеблата на други растенија,[1] Cuscuta тие се сведени на лушпи. Плодот може да биде капсула, бобинка или орев, а сите содржат само две семиња во една комора.

Convolvulus sepium, малку намален.

Листовите и скробните, туберозни корени на некои видови се користат како храна (на пр. сладок компир и воден спанаќ), а семето се користи поради нивната медицинска вредност како лаксативи. Некои видови содржат ерголински алкалоиди кои веројатно се одговорни за употребата на овие видови како состојки во психоделични лекови (на пр. ololiuhqui). Присуството на лаксативи кај некои видови од ова семејство се должи на инфекција со габи од родот Claviceps. Неодамнешна студија за видовите на Convolvulaceae открила дека единственото присуство на лаксативни алкалоиди кај некои видови од семејството Convolvulaceae се должи на симбиоза со габи. Покрај тоа, друга група соединенија, лолински алкалоиди, кои најчесто ги произведуваат некои членови на габите Claviceps (род Neotyphodium), е идентификувана кај Convolvulaceae, но потеклото на лолинските алкалоиди кај овој вид е непознато.[2]

Некои паразитски членови на ова семејство се користат и во медицината.[3]

племе Aniseieae
племе Cardiochlamyeae
племе Convolvuleae
племе Cresseae
племе Cuscuteae
племе Dichondreae
племе Erycibeae
племе Humbertieae
племе Ipomoeae
племе Maripeae
племе Poraneae
Incertae sedis[14]
  1. Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 59, издавач: МАНУ, Скопје, 2010
  2. Britta Tofern; Macki Kaloga; Ludger Witte; Thomas Hartmann; Eckart Eich (1999). „Occurrence of loline alkaloids in Argyreia mollis (Convolvulaceae)“. Phytochemistry. 51 (8): 1177–1180. Bibcode:1999PChem..51.1177T. doi:10.1016/S0031-9422(99)00121-1.
  3. O'Neill, A.R.; Rana, S.K. (2019). „An ethnobotanical analysis of parasitic plants (Parijibi) in the Nepal Himalaya“. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine. 12 (14): 14. doi:10.1186/s13002-016-0086-y. PMC 4765049. PMID 26912113.
  4. „Genera of Convolvulaceae tribe Aniseieae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  5. „Genera of Convolvulaceae tribe Cardiochlamyeae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  6. „Genera of Convolvulaceae tribe Convolvuleae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  7. „Genera of Convolvulaceae tribe Cresseae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  8. „Genera of Convolvulaceae tribe Cuscuteae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  9. „Genera of Convolvulaceae tribe Dichondreae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  10. „Genera of Convolvulaceae tribe Erycibeae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  11. „Genera of Convolvulaceae tribe Humbertieae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  12. „Genera of Convolvulaceae tribe Ipomoeae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  13. „Genera of Convolvulaceae tribe Maripeae. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2009-04-13.
  14. Simões, A. R.; Staples, G. (2017-04-01). „Dissolution of Convolvulaceae tribe Merremieae and a new classification of the constituent genera“. Botanical Journal of the Linnean Society (англиски). 183 (4): 561–586. doi:10.1093/botlinnean/box007. ISSN 0024-4074.

Дополнителна литература

[уреди | уреди извор]

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]