Плочи на Заветот

„Мојсеј со Плочите на Заветот“ од Гистав Доре

Плочи на Заветот (библиски хебрејски: לֻּחֹת הַבְּרִית или לֻחֹת הָעֵדֻת; во синодалниот превод: Плочи на Откровението) — две камени плочи на кои, според Библијата, биле испишани Десетте Божји заповеди.

Склучување на Заветот

Според Петокнижјето, Плочите на Заветот му биле дадени на Мојсеј од Бога на Синајската Гора. Десетте заповеди („...законот и заповедите што Јас ги напишав“) биле врежани на плочи „од двете страни; и од едната и од другата страна биле напишани. И плочите биле Божјо дело, а писмата — Божји писма“ (Исх. 32:15–16). Овие плочи Мојсеј ги скршил кога го видел народот како му се поклонува на златното теле (Исх. 32:19). Подоцна, по Божја заповед, Мојсеј издлабил нови камени плочи и повторно се искачил на гората (Исх. 34:1–4). На нив, Бог по вторпат ги напишал истите Десет заповеди (Втор. 10:1–5). Плочите на Заветот се нарекуваат и „Плочи на Сведоштвото“ (Исх. 34:29; во синодалниот превод: „Плочи на Откровението“), бидејќи сведочат за Заветот што Бог го склучил со народот на Израил.

Склучувањето на Заветот со еврејскиот народ се одвивало во три етапи:

1. Првата објава на Десетте заповеди

Мојсеј се искачил на Синајската Гора, каде што Бог му ги открил првите Десет заповеди.

И сиот народ ги гледаше молњите и пламенот, и гласот на трубата што тру­беше и ја гледаше гората што се диме­ше; и откако го виде тоа, народот се уплаши и се оддалечи. Па му рекоа на Мојсеј: „Зборувај ни ти, а ние ќе слушаме; но да не ни зборува нам Бог, за да не умреме“. А Мојсеј му рече на народот: „Не плашете се: Бог дојде за да ве испита и стравот Негов да биде во вас, за да не грешите“. И народот стоеше подалеку, а Мојсеј појде кон мракот, каде што беше Бог.

—Исх. 20:18–21

2. Второто качување на гората и добивањето на плочите

Мојсеј повторно се искачил на гората, каде што добил дополнителни заповеди, вклучувајќи и подробен опис за изработката на Ковчегот на Заветот, во кој требало да се чуваат плочите.

И Господ му рече на Мојсеј: „Качи се кај Мене на гората и остани тука; ќе ти дадам камени плочи со закон и заповеди, што ги напишав за да им бидат закон“. Тогаш стана Мојсеј со Исус, него­виот помошник, и се искачи Мојсеј на планината Божја, а на старешините им рече: „Поче­кајте тука додека се вратиме кај вас; а, ете, Арон и Ор се со вас, па, ако има некој нешто за судење, нека оди кај нив“. И се искачи Мојсеј на планината, и облак ја покри планината, и беше славата Господова на Синајската Гора; и облак ја покриваше шест дена; а во седмиот ден го повика Мојсеј од облакот. А славата Господова се гледаше како оган што гори на врвот од планината пред синовите израилски. И Мојсеј влезе среде облакот и се качи на планината; и остана таму Мојсеј четириесет дена и четириесет ноќи.

—Исх. 24:12–18

3. Разбивањето на првите плочи и создавањето на нови

Кога Бог престанал да зборува со Мојсеј на Синајската Гора, му ги дал двете камени плочи, напишани со Божја рака (Исх. 31:18). Но кога се симнал од гората, го затекнал народот како му се поклонува на златното теле и ги скршил плочите. Левитите застанале на страната на Мојсеј и ги убиле оние што го предводеле идолопоклонството. По овие настани, Господ повторно му се обратил на Мојсеј:

„Во тоа време Господ ми рече: ‘Изделкај две камени плочи како и поранешните па искачи се при Мене на планината; а направи и дрвен ковчег. На плочите ќе ги напишам зборовите што беа на првите плочи што ги скрши. А потоа положи ги во ковчегот’. Направив ковчег од багремово дрво, изделкав две камени плочи какви што беа првите, па, со двете плочи во рацете, се искачив на планината. И напиша Тој на тие плочи, како и порано, Десет заповеди, што Господ ви ги рече на планината, од среде огнот, на денот на собирот. Тогаш Господ ми ги даде мене. Се свртив и слегов од гората. Ги положив плочите во ковчегот што го направив. И останаа таму, како што Господ ми нареди“.

—Втор. 10:1–5

Симболиката на плочите

Предавањето на плочите е клучен миг во историјата на израилскиот народ, бидејќи со нив се воспоставил Заветот меѓу Бог и Евреите. Според талмудската традиција, овој настан се случил на 10-тиот тишри според еврејскиот календар, денот кога се слави Денот на искупувањето (Јом кипур) — еден од најсветите еврејски празници.

Бидејќи заповедите го потврдувале Заветот, постои веројатност дека биле врежани на двете плочи. Ова може да се спореди со дипломатските договори на Стариот Египет, каде што секоја страна добивала свој примерок.