Пејзаново

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Пејзаново
Ασβεστοχώρι
Пејзаново is located in Грција
Пејзаново
Пејзаново
Местоположба во областа
Пејзаново is located in Капуџилар-Хортач
Пејзаново
Местоположба на Пејзаново во општината Капуџилар-Хортач и областа Централна Македонија
Координати: 40°38.5′N 23°1.5′E / 40.6417° СГШ; 23.0250° ИГД / 40.6417; 23.0250Координати: 40°38.5′N 23°1.5′E / 40.6417° СГШ; 23.0250° ИГД / 40.6417; 23.0250
ЗемјаГрција
ОбластЦентрална Македонија
ОкругСолун
ОпштинаКапуџилар-Хортач
Општ. единицаПејзаново
Надм. вис.&10000000000000460000000460 м
Население (2011)[1]
 • Вкупно6.393
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)
Пошт. бр.570 10
Повик. бр.+30-231x-xxx-xxx
Рег. таб.NAx-xxxx to NXx-xxxx
Жени од Пејзаново на почетокот на XX век

Пејзаново, Киречќој или Варово (грчки: Ασβεστοχώρι, Асвестохори) — гратче во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Капуџилар-Хортач на Солунскиот округ во Централна Македонија, Грција. Населението брои 6.393 жители (2011), сите Македонци.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Гратчето се наоѓа на планината Хортач, во подножјето на врвот Свети Илија, 5 км источно над градот Солун, на надморска височина од 460 м.[2]

Се смета дека местото има многу здрава клима поради полупланинскиот карактер и претставува популарно излетничко место поради близината до Солун.[2]

Историја[уреди | уреди извор]

Женска носија од Пејзаново

Според Кузман Шапкарев, селото е основано од Османлиите откако завладеале со Солун и тука населиле Бугари со цел да бидат испостава, пазејќи го градот од „грчки смутови“.[3] Сè до првата половина на XIX век, населението уживало особени привилегии. Не плаќале никакви даноци и се нарекувале пајзани, т.е. „пазачи“, со традицонална задача да го пазат водоснабдувањето на Солун.[2]

Селото подоцна се нарекувало и Вариво (на турски Киреч Ќој) поради тоа што населението специјализирало во производство на вар, потоа превезувајќи го за продажба нашироко, дури до Анадолија.[2]

Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович го опишал Пејзаново како македонско село.[4][5] Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. во Пејзаново Киречќој (Payzanovo Kiretchkeui) селото е заведено со 700 домаќинства со вкупно 3.158 жители, сите Македонци.[6][7]

На почетокот на 1870-тите рускиот козул во Солун сведочи дека селото има 700 македонски[8] и 15 влашки семејства. Во продолжение, конзулот вели дека Македонците се поделени на партии поради странските странски пропаганди, од кои посилна е онаа на патријаршијата (грчката).[9] Во патописниот попис во истиот период, Милош Милоевиќ го завел како село со 1.000 македонски[10] куќи.[2]

Во 1874 г. бугарските пропагандисти конечно успеале да отворат бугарско училиште,[11] покрај постоечкото големо грчко училиште со шест учители. Бугарското училиште работело сè до првата половина на 1880-тите, кога е затворено по силни залагања на солунскиот митрополит Јоаким (подоцна вселенски патријарх Јоаким III)[12] Според Васил К’нчов

Невестинска саја од Пејзаново

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. во Киречќој (Пејзаново) живееле 4.200 Македонци-христијани.[6][13]

По податоците на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во Киречќој живеат Македонци[6] под врховенството на Цариградска патријаршија и во селото работи едно основно и едно средно грчко училиште.[14]

Со Букурешкиот договор во 1913 г. селото е припоено кон грчката држава, кога имало 4.800 жители.[2] Сè до Првата светска војна Пејзаново било најголемото македонско село во Солунско, но ова се сменило поради страдањата во неа, така што во 1920 г. се заведени само 2.767 жители[2], а во 1928 г. населението понатмау опаднало на 2.705 жители. [2] Селото до денес останува сосем македонско благодарение на тоа што во него воопшто не се сместувале доселенички семејства од турски Грци.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Население 2732 2519 2618 2592 2602 3326 4702 6393
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Гратчето припаѓа на општинската единица Хортач со седиште во Пејзаново, која припаѓа на поголемата општина Капуџилар-Хортач, во округот Солун. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Пејзаново, каде спаѓа и новосоздаденото место Кранос, кое најчесто се смета за дел од него.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. II. Скопје: Институт за национална историја. стр. 337. 
  3. Шапкарев, Кузман. Руссаллии. Древен и твърде интересен българский обичай запазен и до днес в Южна Македония. Пловдив, 1884, с.27.
  4. нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската политика[се бара извор]
  5. Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр.91.
  6. 6,0 6,1 6,2 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  7. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.150-151.
  8. нарекувајќи ги „бугарски“ под влијание на бугарската политика[се бара извор]
  9. Маркова, Зина. „Българската екзархия 1870-1879“. София, 1989, стр. 81.
  10. нарекувајќи ги „српски
  11. Апостоловски, Иван. Отварянето на първото българско училище в село Киречкьой (Солунско). - Македонски преглед, 1928, кн.3.
  12. Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга втора, стр. 28.
  13. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 140
  14. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.218-219.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]