Петопрст

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Петопрст|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}
Петопрст
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Петопрст
Вид: Петопрст
Биномен назив
Петопрст
Argentina anserina
Scientific classification edit
Kingdom: Plantae
Clade: Tracheophytes
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Rosids
Order: Rosales
Family: Rosaceae
Genus: Argentina
Species:
A. anserina
Binomial name
Argentina anserina

Synonyms[1]
  • Potentilla anserina
  • Potentilla yukonensis
Петопрст

Аргентинска ансерина (синоним Potentilla anserina) е едно од повеќегодишни цветни растениа од семејството рози, Rosaceae . Познат е под вообичаените имиња silverweed, обична петопрст или сребрена cinquefoil . Ова растение е родено низ умерената северна хемисфера, често на бреговите на реките и во тревни живеалишта како што се ливадите и патиштата. Растението првично било сместено во родот Potentilla од Карл Линеус во неговиот Species planarum, издание 1, (1753), но било прекласифицирано во воскреснатиот род Argentina со истражување спроведено во 1990-тите.[2] Прекласификацијата останува контроверзна и не е прифатена од некои власти.[1][3][4][5] Тоа е вид агрегат кој често е поделен на повеќе видови.[6][7]

Опис[уреди | уреди извор]

Лисјата од сребрена трева се покриени со фини сребрени влакна што му го даваат името на растението.

Петопрстот претставува нискорастечко тревно растение со притаени црвени столони кои можат да бидат до 80 cm долга. Листовите се 10–20 cm долги, рамномерно налепени во ливчиња со пили 2–5 cm долга и 1–2 cm широк, покриени со свилени бели влакна, особено на долната страна. Овие влакна се присутни и на стеблото и на столоните. Тие им даваат на листовите сребрен изглед од кој растението го добило името.

Цветовите се произведуваат поединечно на 5-15Стебла долги см, 1,5-2,5 cm пречник со пет (поретко до седум) жолти ливчиња. Плодот е кластер од суви ахени.

Живеалиште[уреди | уреди извор]

Петопрстото растение најчесто се среќава во песочни или чакални почви, каде што може брзо да се шири со своите плодни столони кои вкоренуваат. Вообичаено се јавува во внатрешните живеалишта, за разлика од A. egedii, која е растение од крајбрежните солени мочуришта толерантни на сол.

Одгледување и употреба[уреди | уреди извор]

Растението било ставано во чевли за да ја апсорбира потта . Порано се верувало дека е корисно за епилепсија и дека може да ги одврати вештерките и злите духови.[8]

Корените на ова растението ги јаделе некои индијански племиња.[9] Се одгледува како прехранбена култура поради неговите јастиви корени, кои наликуваат на пашканат.[10] Исто така, може да стане проблематичен плевел во градините.

Патниците кои го посетуваа Тибет известија за употребата на коренот на растението во храната во регионот. Според Пјотр Козлов, кој патувал во регионот Кам во 1900-1901 година, Тибеќаните, кои немале друг зеленчук освен репа, често откопувале корени од аргентинската ансерина (чие локално име тој го дал како djüma ), ова растерние се суши и се чува за подоцнежна употреба. Козлов дури сугерираше дека не би било лоша идеја и руските селани да го прават истото, особено во годините на глад. Мисијата на Сарат Чандра Дас на Тибет кон крајот на деветнаесеттиот век извести дека коренот на растението, под тибетско име различно транскрибирано како тома, дома или дрома, бил послужен варен во путер и шеќер на новогодишните прослави во главниот град на Тибет. Ласа.[11]

Етимологија и фолклор[уреди | уреди извор]

Претлинеското име anserina значи „од гуска “ (Anser), бидејки растението се користело за нивно хранење или затоа што листовите потсетуваат на трагите на птицата. Во Шведска, цветот се нарекува gåsört (гуска-кантарион).

Околу Silverweed се разви многу богат фолклор . Растението го носи заедничкото име ришет на француски, богато и преку сребро и злато.

Постои легенда која што кажува дека Христос дете пораснал и одел по патиштата на Палестина; а жолтото цветно растение на правливиот крај со сребрени листови слични на папрат, кои лежеа рамно на земја, е наречено Трагите на нашиот Господ.[12]

Фосилни записи[уреди | уреди извор]

Argentina anserina achenes се едни од прилично реткте растенија во плиоценските фосилни флора на Источна Европа, но вообичаени во плеистоценот.[13]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 "The Plant List: Potentilla anserina L." Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanic Garden. 2013. Retrieved 19 May 2016.
  2. A key to the Potentilla complex
  3. „Tropicos.org“. Посетено на 3 February 2015.
  4. „Online Atlas of the British and Irish Flora: Potentilla anserina L.“. Посетено на 27 May 2016.
  5. Stace, Clive (2019). New flora of the British Isles (изд. 4th.). Suffolk, UK: C&M Floristics. ISBN 978-1-5272-2630-2.
  6. Arne Rousi (1965). „Biosystematic studies on the species aggregate Potentilla anserina L.“. Annales Botanici Fennici. 2 (1): 47–112. JSTOR 23724290.
  7. Koski, M.H.; Ashman, T.-L. (2013). „Quantitative Variation, Heritability, and Trait Correlations for Ultraviolet Floral Traits in Argentina anserina (Rosaceae): Implications for Floral Evolution“. International Journal of Plant Sciences. 174 (8): 1109–1120. doi:10.1086/671803.
  8. Howard, Michael.
  9. Fagan, Damian (2019). Wildflowers of Oregon: A Field Guide to Over 400 Wildflowers, Trees, and Shrubs of the Coast, Cascades, and High Desert. Guilford, CT: FalconGuides. стр. 138. ISBN 978-1-4930-3633-2. OCLC 1073035766.
  10. Niering, William A.; Olmstead, Nancy C. (1985) [1979]. The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region. Knopf. стр. 752. ISBN 0-394-50432-1.
  11. „Journey to Lhasa and central Tibet“. 1902.
  12. Taylor, Gladys.
  13. The Pliocene flora of Kholmech, south-eastern Belarus and its correlation with other Pliocene floras of Europe by Felix Yu. VELICHKEVICH and Ewa ZASTAWNIAK - Acta Palaeobot. 43(2): 137–259, 2003
  • Lamoureux, G.; и др. (1983). Plante sauvage des villes, desa champs et en bordure des chemins. Fleurbec. ISBN 2-920174-07-X.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]