Перпер
Перпер (грчки: νόμισμα ὑπέρπυρον, номисма хиперпирон букв. 'високо рафиниран')[1] — византиска монета во употреба во доцниот среден век, заменувајќи го солидот како стандардна златна монета на Византиската империја во 11 век. Бил воведен од царот Алексиј I Комнин.
Историја
[уреди | уреди извор]Традиционалната златна валута на Византиската империја била солидус или номисма, чија содржина на злато останала стабилна на 24 карати седум века и следствено била високо ценета. Сепак, почнувајќи од 1030-тите години, монетата сè повеќе се обезвреднувала, сè додека во 1080-тите години, по воените катастрофи и граѓанските војни од претходната деценија, нејзината содржина на злато не се намалила на речиси нула.[2] Следствено, во 1092 година, царот Алексиј I Комнин (в. 1081–1118) презел драстична ревизија на византискиот систем на монетите и вовел нова златна монета, хиперпирон (што значи „супер-рафинирана“). Оваа монета била со иста стандардна тежина (4,45 грама) како и солидусот, но со само 20,5 каратна чистота (0,854 финост) наместо стандардните 24 карати, што резултирало со намалена содржина на злато од само 4,1 грам наместо 4,8 грама. Пониската чистота се должела на топењето и вклучувањето на претходни обезвреднети монети.[3]
Перперот останал стандардна златна монета сè додека Византијците не престанале да коваат златни монети во средината на 14 век. Сепак, и тој бил подложен на постепено опаѓање: под Никејското Царство (1204–1261), неговата содржина на злато постепено паднала на 18 карати, под Михаил VIII Палеолог (в. 1259–1282) на 15 и под неговиот син и наследник Андроник II Палеолог (в. 1282–1328) на 12 карати. Во исто време, квалитетот на монетите исто така се намалил, а во 14 век, нивната тежина била далеку од униформна.[4] Последниот перпер, а со тоа и последните византиски златни монети, биле ковани од царот Јован VI Кантакузин (в. 1347–1352). Името потоа останало во употреба исклучиво како пресметковна парична единица, поделена на 24 карати.[5]
Името било усвоено во различни форми од страна на Западноевропејците (латински: perperum, италијански: perpero) и словенските земји на Балканот (перпер, иперперо, итн.) означувајќи разни монети, обично сребрени, како и пресметковни пари.[6] Почесто на Запад, перперот се нарекувал безант, особено кај италијанските трговци.
Во раниот Комненски период, перперот бил еквивалент на три електрум трахеи, 48 билиони трахеи или 864 бакарни тетартерии, иако со деградацијата на трахеата на крајот станал еквивалент на 12 електрум трахеи и 288 до 384 билиони трахеи.[7] Во 14 век, перперот бил еквивалентен на 12 од новите сребрени базилики, 96 турнезии, 384 бакарни трахеи и 768 бакарни асарии.[8]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Hyperpyron in "The Oxford Dictionary of Byzantium", Oxford Reference, Retrieved 24 February 2025
- ↑ Grierson 1999, стр. 10.
- ↑ Grierson 1999, стр. 11; Kazhdan 1991, стр. 964.
- ↑ Grierson 1999, стр. 11-12.
- ↑ Grierson 1999, стр. 12; Kazhdan 1991, стр. 964-965.
- ↑ Kazhdan 1991, стр. 965.
- ↑ Grierson 1999, стр. 44.
- ↑ Grierson 1999, стр. 45.
Општи и цитирани извори
[уреди | уреди извор]- Grierson, Philip (1999). Byzantine Coinage. Washington, DC: Dumbarton Oaks. ISBN 978-0-88402-274-9. Архивирано од изворникот на 2013-12-14.
- Kazhdan, Alexander, уред. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. New York and Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
За понатамошно читање
[уреди | уреди извор]- Grierson, Philip (1982). Byzantine Coins. London: Methuen. ISBN 978-0-416-71360-2.
- Hendy, Michael F. (1989). The Economy, Fiscal Administration and Coinage of Byzantium. London: Variorum Reprints. ISBN 0-86078-253-0.
- Hendy, Michael F. (1985). Studies in the Byzantine Monetary Economy c. 300–1450. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24715-2.
