Пателе

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Пателе
Άγιος Παντελεήμονας
Patele.jpg
Пателе is located in Грција
Пателе
Пателе
Координати: 40°43′N 21°44′E / 40.717° СГШ; 21.733° ИГД / 40.717; 21.733Координати: 40°43′N 21°44′E / 40.717° СГШ; 21.733° ИГД / 40.717; 21.733
ЗемјаГрција
ОбластЗападна Македонија
ОкругЛерин
ОпштинаСуровичево
Надм. вис.&10000000000000489000000489 м
Население
 • Општ. един.1.110
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)

Пателе (грчки: Άγιος Παντελεήμονας, Агиос Пантелејмонас, до 1926 г. Πάτελι, Патели или Πάτελε, Пателе[1]) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општина Суровичево, Грција.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа на 39 км југоисточно од Лерин и на 6км од Суровичево, на западниот брег на Островско Езеро. Сместено е на самиот југозападен брег на Островското Езеро крај железничката линија од Солун за Лерин и Битола по која е оддалечено 155 километри од Солун[2]. Селото Пателе е расположено на надморска височина од 550 метри и претставува седиште на самостојна општина во Леринската околија, која опфаќа површина од 54 километри квадратни од кои 21 се под езерските води[2]. Според записите на Ѓорче Петров, еден час на североисток од Суровичево до брегот на Островското Езеро е расположено големото село – П’теле[3]. Околината на селото е каменлива и без дрвја и шуми[3].

Историja[уреди | уреди извор]

Едни од најстарите пишани податоци за селото Пателе се среќаваат во турските пописни дефтери од XV век, односно од опширниот пописен дефтер број 16 за Леринската нахија од 1481 година каде за селото Пателе е запишано дека било хас на султанот и имало 43 христијански македонски семејства кои произведувале пченица до 70 товари, јачмен до 73 товари, и имало далјани - ловиште на риби за што селото остварувало свкупен приход од 3215 акчиња[4]Според записите на Ѓорче Петров од крајот на XIX век, селото П'теле имало околу 300 куќи Македонци, од кои околу 20 ја признавале Грчката патријаршија[3]. Најпрвин егзархиско училиште во селото се отворило околу 1872/74 година, но после кратко постоење било затворено, а столовите испотрошени. Потоа околу 1880-тите, односно 13-14 години пред посетата на Ѓорче Петров, селаните се откажале од Грчката патријаршија. Во П'теле имало две училишта – егзархиско со 4 одделенија и 2 учители и гркоманско со еден учител[3]. Во една од црквите (Св. Атанас) оделе Македонците - гркомани, а во другата (Св. Петка) Македонците – егзархисти[3]. Меѓу двете светски војни многумина се иселиле во странство, а по Граѓанската војна во Грција во која селото не настрадало многу, 76 семејства и 29 поединци побарале засолниште во Македонија и источноевропските земји[2].

Стопанство[уреди | уреди извор]

Главни занимања на селаните се земјоделството, лозарството и риболовот, а делумно е развиено и сточарството[2]. Во однос на стопанството на крајот на XIX век, селаните ја обработувале земјата и произведувале пченица, ‘рж, јачмен, пченка и добро вино и ракија[3]. Во селото имало и две мелници - една воденица на ветер и друга на пареа[3].

Население[уреди | уреди извор]

Селото Пателе отсекогаш било населено со Македонци и во тој поглед нема претрпено никакви етнички промени. Во пописот од 1913 година во селото се попишани 1791 жители, додека во 1920 година нивниот број се намалил на 1418, за во 1928 да порасне на 1501 жител[2]. По Граѓанската војна и иселувањата бројот на жителите се движел од 1747 во 1940, на 1498 во 1951 и 1497 во 1961, за да опадне во 1971 на 161 поради зголеменото иселување во прекуокеанските земји, па 1068 во 1981, а во 1991 се намалило на 1003 жители со тенденција за натамошно опаѓање поради иселување[2].

години население
1928 1501
1940 1747
1951 1498
1961 1497
1971 1161
1981 1068
1991 1003
2001 1110

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Во Пателе е сместена жандармериска станица која врши надзор и врз други околни села[2].

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Меѓу двете светски војни многумина се иселиле во странство и тоа 43 семејства во Бугарија, 9 семејства во Цариград, а другите во прекуокеанските земји, додека по Граѓанската војна во Грција 76 семејства и 29 поединци побарале засолниште во Македонија и источноевропските земји[2].

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Πάτελι -- Άγιος Παντελεήμων
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Симовски Христов, Тодор (1998) (на македонски). Населените места во Егејска Македонија. 1. Скопје: Здружение на децата бегалци од егејскиот дел на Македонија. стр. 168-169. ISBN 9989-9819-4-9. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Петров, Ѓорче (1896). превод: Марио Шаревски. уред. Материјали по изучувањето на Македонија (2016 издание). Скопје: Единствена Македонија. стр. 465. ISBN 978-608-245-113-8. 
  4. Соколоски, Методија (1973) (на македонски). Турски документи за историјата на македонскиот народ. II. Скопје: Архив на Македонија. стр. 306. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]