Патас

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Патас[1]
Patas Monkey Jr.jpg
Научна класификација
Царство: Животни
Колено: Хордови
Класа: Цицачи
Ред: Примати
Семејство: Старосветски мајмуни
Род: Патаси
Trouessart, 1897
Вид: Патас
Биномен назив
Erythrocebus patas
(Schreber, 1775)
Распространетост
Мало мајмунче
Поштење — друштвено поведение

Патас или гусарски мајмун (науч. Erythrocebus patas) — наземен мајмун од полусувите предели на Западна и дел од Источна Африка. Ова е единствениот вид од родот патаси (Erythrocebus). Последните филогенетски наоди покажуваат најблиско сродство со џуџестиот зелен мајмун или „вервет“ (Chlorocebus aethiops), што укажува на потребата од прекласификација.

Ова животно може да се види во Зоолошката градина во Скопје.[3]

Таксономија[уреди | уреди извор]

Бројот на подвидови на патасот сè уште не е сосема утврден. Според едни извори постојат четири подвида,[4] а според други, само два: обичниот патас (Erythrocebus patas patas) со црн нос и ниснасот (Erythrocebus patas pyrrhonotus) со бел нос, кој живее на исток.

Изглед[уреди | уреди извор]

Мајмунот има должина до 85 см, не сметајќи ја опашката, која е долга 75 см. Мажјаците се значително поголеми од женките. Патасот е најбрз од сите примати, достигнувајќи брзина од 55 км/ч.[5]

Поведение[уреди | уреди извор]

Живеат во групи до 60 единки, со повеќе женки и по еден возрасен мажјак. Забележани се и многу поголеми групи.[6] За време на сезоната за парење, во групата доаѓаат повеќе мажјаци. Кога мажјакот ќе достигне полова зрелост (обично на возраст од 4 години), ја напушта групата и преминува во група од исклучиво машки единки. Возрасните женки во групата решаваат кога групата треба да се движи, а мажјаците ги следат.[6]

Тревожни огласувања[уреди | уреди извор]

Овие мајмуни имаат неколку различни тревожни огласувања со кои ги предупредуваат другите на опасност. Огласувањата се разликуваат според единката што ги оддава (возрасна женка, возрасен мажјак, младо и тн.), како и според типот на грабливец кој ги демне. За разлика од другите примати, патасите ретко бегаат од непријатели по дрва, што веројатно се должи на тоа што средината им е оскудна со висока растителност. Во случај на опасност, ес бранат со бегање, а некои единки знаат да напаѓаат непријатели како шакали и диви мачки. Ова важи како за мажјаците, така и за женките.[7]

Живеалиште[уреди | уреди извор]

Патасот избегнува густи шуми и живее на поотворени савани и полупустини. Има извонредно голема родност, што веројатно е еволутивно решение за големата стапка на смртност со која се соочуваат поради наземниот живот.[8]

Исхрана[уреди | уреди извор]

Овие мајмуни се хранат со инсекти, смола, семки и кореништа, што впрочем е посвојствено за помалите примати.[9]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Groves, C. (2005). Wilson, D. E., & Reeder, D. M (уред.). уред. Mammal Species of the World (III издание). Baltimore: Johns Hopkins University Press. стр. 160. ISBN 0-801-88221-4. http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12100520. 
  2. Kingdon, J., Butynski, T. M. & De Jong, Y. (2008). „Erythrocebus patas“. Црвен список на МСЗП - загрозени видови во 2008 година. МСЗП 2008. Вчитано на 4 January 2009.
  3. „Патас“. Зоо Скопје. http://www.zooskopje.com.mk/patas.html. конс. 23 јули 2015 г. 
  4. Kingdon 1997, стр. 57–58
  5. Arsuaga & Ignacio 2006, стр. 18
  6. 6,0 6,1 Hall 1965, стр. 15–87
  7. Enstam & Isbell 2002.
  8. Isbell и др. 2009, стр. 103–124
  9. Isbell 1998, стр. 381–398

Литература[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]