Папаха

Папаха е шапка од овча кожа што ја носат мажите низ целиот Кавказ, а исто така и во униформирани полкови во регионот и пошироко. Зборот папаха е од турско потекло (папах).[1][2][3]
Зборот папак е исто така составен дел од етнонимот на турска група со неизвесно сродство :„Карапапак“ ( буквално „црн папак“ на азербејџански јазик).
Стилови
[уреди | уреди извор]Постојат 2 различни кавкаски папаха. Едната, наречена папаха, е шапка со високо крзно, обично изработена од овчо кожа каракул. Шапката има општ изглед на цилиндар со еден отворен крај и е поставена на главата на таков начин што ободот ги допира слепоочниците. Некои пр. имаат капачиња за уши кои можат да се преклопат кога не се користат. Другиот стил се нарекува кубанка и е сличен на папахата, но пократок и без капачиња за уши.
Преваленца
[уреди | уреди извор]Папахите се многу важни за планинските народи на Кавказ, каде што машката шапка се смета за многу важен дел од нивниот идентитет. Папахите ги носат Черкезите, Чеченците, Дагестанците и др кавкаски племиња. Папахите се носат и во Грузија, најчесто во планинските региони на Пшави, Кеви, Мтиулет и Тушети. Во 1855 г. по кампањите во Кавказ, папахата била воведена во руската армија како официјален дел од униформата за Козаците, а подоцна и за остатокот од коњаницата. Папахата е исто така многу честа во Азербејџан,[4] Ерменија, Туркменистан, Узбекистан, како и кај Ујгурите.
Униформи на руската и советската армија
[уреди | уреди извор]Кратко по Руската револуција од 1917 г. папахите биле отстранети од новата униформа на Црвената армија поради нивната поврзаност со стариот царски режим и фактот дека многу козачки полкови на царската армија се бореле против болшевиците. За време на Руската граѓанска војна, многу болшевички коњаници и офицери (како Василиј Чапаев) носеле папахи или кубанки бидејќи многу од нив биле Козаци, а шапката била дел од униформата на коњаниците.
Папахите повторно станале дел од униформата во 1935 г. но во 1941 г. биле резервирани посебно за полковници, генерали и маршали, со што станале симбол на статус и висок ранг. Многу подоцна, за време на мандатот на Андреј Гречко како министер за одбрана, морнарицата ги следела воведувајќи своја посебна верзија што личела на мала „кубанка“ со визир, која од војниците била наречена „шапка со рачка“.
Во 1994 г. тие повторно биле отстранети од воена употреба. Наводно, ова било по барање на носителите, кои сметале дека шапката е неефикасна. (Бидејќи папахата е релативно кратка шапка што не ги штити добро ушите, можеби е соодветна за благата клима на Кавказ, но не и за намалување на температурите на други места. Чинот на отстранување на папахата во некои кругови бил сфатен како обид на режимот на Борис Елцин да ги напушти претходните советски традиции и симболично да ја демонстрира посветеноста на земјата на нов политички курс. Сепак, во 2005 г. папахата била вратена. Папаха била користена и од страна на Луганската народна милиција, поддржана од Русија, и во војната во Донбас[5]
Современа папаха
[уреди | уреди извор]Папахата потекнува од Централна Азија и Кавказ и се носи низ целиот регион, вклучувајќи ги Азербејџан, Грузија, Ерменија и Северен Кавказ, како и Русија и Украина, Турција, Казахстан, Узбекистан, Туркменистан (наречен телпек) и Персија. [6][7]
Галерија
[уреди | уреди извор]- Двајца персиски селани и двајца персиски офицери се коцкаат, помеѓу 1876 и 1933 година; стоечкиот селанец носи папаха. Музеј Бруклин
- Грузискиот поет и писател Важа-Пшавела (во средината) носи грузиска папаха со своето семејство
- Хабиб бег Салимов, првиот началник на Генералштабот на азербејџанските вооружени сили, носи традиционален папаха.
- Ерменски воен командант Андраник носи папаха
- Мажи со тат облека во папаха
- Човек од Хиналуг со папаха
- Јапонскиот премиер Шинзо Абе (десно) носи папаха (телпек) до ректорот на Туркменскиот државен универзитет Магтимгули, Гуртњаз Нурљевич Ханмирадов (лево)
- Туркменско момче носи папаха (телпек) со рускиот претседател Дмитриј Медведев на меѓународниот аеродром Туркменбаши
- Туркменски фудбалски навивач со папаха (десно)
- Азербејџански старец во Папах
- Портрет на Русо од 1766 година, облечен во ерменска папаха и костум, Алан Ремзи
- Традиционална азербејџанска облека и музички инструменти
- Махмуд Есамбаев, познат по својата папаха, која ја нарекувал своја „круна“
- Нестор Махно со членови на Револуционерната бунтовничка армија на Украина, носејќи ја неговата препознатлива Папаха.
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Энциклопедии. Большая Советская энциклопедия ЭБС "Университетская библиотека онлайн" читать электронные книги. Архивирано од изворникот на 2022-01-30. Посетено на 2022-01-30.
- ↑ „папаха - это... Что такое папаха?“. Посетено на 9 August 2017.
- ↑ Rudevich, Alexéi (6 January 2015). „Head high in a papakha: The history of a hat that can never be removed“. Архивирано од изворникот на 22 April 2015. Посетено на 9 August 2017.
- ↑ electricpulp.com. „CLOTHING xxi. Turkic and Kurdish clothing – Encyclopaedia Iranica“. www.iranicaonline.org. Посетено на 9 August 2017.
- ↑ Энциклопедии. Большая Советская энциклопедия ЭБС "Университетская библиотека онлайн" читать электронные книги. Архивирано од изворникот на 2022-01-30. Посетено на 2022-01-30.
- ↑ Энциклопедии. Большая Советская энциклопедия ЭБС "Университетская библиотека онлайн" читать электронные книги. Архивирано од изворникот на 2022-01-30. Посетено на 2022-01-30.
- ↑ „папаха - это... Что такое папаха?“. Посетено на 9 August 2017.