Офицерски дом (Битола)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Објект Дом на ЈНА, ул.”Маршал Тито” бр.147.JPG
Изглед на зградата на Офицерскиот дом. Битола, 1912

Офицерскиот дом — зграда во Битола изградена во 1911 година од управникот на битолскиот вилает Абдул Керим Паша, сосема довршен 1919 година. Исто познат како Сарајот на Абдуллах Керим Паша. Офицерскиот дом кој е обележје на град Битола и културно-историски споменик на битолската и македонската култура, според градската меморија, проектиран е од еден архитект од Милано и еден од Виена. Според други усни кажувања, зградата била дело на архитекти од Виена, Австрија и Италија. На неа работеле и мајстори од селото Смилево. Се споменува и дека со градбата раководел познатиот украински архитект Валери Гусин, најверојатно, белогардеец пребеган на македонски простори.

Објектот почнал да се гради за потребите на турските офицери, но не успеал да биде завршен во нивното време. Концептот за овој објект бил замислен како синтеза на тврдина и палата. Тврдината може да се забележи во композицијата на објектот, преку појава на „кули“ и декоративни топови, додека палатата се забележува во нејзината грандиозност и елеганција, преку високите плафони и прозорски отвори.

Офицерски дом Битола

Архитектура[уреди | уреди извор]

Редок пример на архитектура, со голема и одмерена архитектонска естетика, која покрај генерални стилски карактеристики, носи и печат на оригиналност и неповторливост. Карактеристични се еркерните балкони, покривната стреа и надвишувањето на четирите кули. Организацијата на фасадата е според правилото на вертикална симетрија, разчленета со хориозонтални декоративни делби. Објектот насетува влијание од „маварскиот“ стил, кој во периодот на XIX век најпрво влегува како влијание во Босна и Херцеговина. Појавата на овој историзам е реален во поглед на естетиката која е поблиска до турското население и муслиманската архитектура на арапскиот свет. Тоа се појавите на потковичестите, т.н сараценски лаци, сликовитост на фасадата и обилната пластична декоративност. Сепак не може да се изостави познавањето на академизмот и класицизмот, според неговата потреба за апсолутна ориентација. Објектот е подигнат на цокле, со што се овозможува елегантно скалишно пристапување кон градината, но и осветлување на подрумските простори. Зградата е поставена во правец Запад – Исток, со димензии од 37,2 метра со 17,9 метри. Висината на венецот е 13,9 метри, а до самиот покрив 17,3 метри.

Објектот служел на елитата на повеќе војски, како палата за свечени приеми, забава и одмор. Одржувани се безбројни балови. Влезот бил дозволен само за генерали и офицери. Македонската армија е последната која го користеше објектот, а после АРМ, објектот стана запуштена руина. Карактеристично за ентериерот на овој објект е дека во 70тите години на минатиот век, пренесени се остатоците на двата лустера од Офицерскиот дом во Скопје. Од нив бил создаден еден лустер, кој до ден денес стои во свечената сала.

Офицерскиот дом претставува културно наследство кое треба да биде заштитено со конзерваторско – реставраторски постапки, а потоа да се врати во функција на културата во Битола. До каде се стигнати најавите на локалните власти дадени во 2010, за реализацијата на овој конзерваторски проект немаме информации.

Стара фотографија на Офицерскиот дом во Битола