Отоманска проза

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Грубо кажано, прозата на Отоманското Царство може да се подели во согласност со два обемни периоди: рана османлиска проза, напишана пред 19 век и исклучиво стручна литература по природа, и подоцна османлиска проза, која се протегала од периодот на реформа на Танзимат во средината на 19 век до конечниот пад на Отоманското Царство во 1922 година, во која за првпат била воведена прозна белетристика.

Рана османлиска проза[уреди | уреди извор]

Раната османлиска проза, пред 19 век, никогаш не се развила како што се развила современата диванска поезија. Голем дел од причината за ова било тоа што се очекувало прозата од тоа време да се придржува до правилата на секи, или римирана проза, вид на пишување што потекнува од арапската литература (саџа) што вели дека помеѓу секоја придавка и именка во реченица, мора да има рима.

Но и покрај ова, во Отоманското Царство постоела долга традиција на проза. Оваа традиција, со векови, беше исклучиво стручна по природа - белетристката традиција била ограничена на наративната поезија. Развиени се бројни вакви стручни прозни жанрови:

  • seyahâtnâme, или патепис, за кој извонреден пример е Seyahâtnâme од Евлија Челебиј во 17 век
  • sefâretnâme, сроден жанр што претставува своевиден патопис за патувањата и искуствата на отоманскиот амбасадор, а за кој најдобро говорат Париз Сефретнесмеси од 1798-1720 од Јирмисекиз Мехмет Челеби Ефенди, амбасадор на дворот на Луј XV од Франција
  • сијетснотом, еден вид политички трактат што ги опишува функциите на државата и нуди совети за владетелите, чиј ран селџук е Сијасатмаāма од 11 век, напишана на персиски јазик од Низам ал-Мулк, везир пред селјучките владетели Алп Арслан и Малик Шах јас
  • тескире, збирка кратки биографии на значајни фигури, од кои некои од најзначајните се тезиретуш-шуара од 16 век, или биографии на поети, од Латифи и Ашик Челеби
  • на münşeât, колекција на дела и писма слични на западната традиција на Belles Lettres-
  • муназара, збирка дебати или од религиозна или од филозофска природа

Подоцнежна отоманска литература[уреди | уреди извор]

  • Ахтар (списание)
  • Сафвети Зија