Остеопороза

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Шаблон:Pp-protected

Остеопороза
OsteoCutout.png
Постара жена со остеопороза Dowager's hump
Класификација и надворешни извори
Специјалност интерна медицина[*]
МКБ-10 M80-M82
МКБ-9 733.0
OMIM 166710
DiseasesDB 9385
MedlinePlus 000360
eMedicine med/1693 ped/1683 pmr/94 pmr/95
MeSH D010024

Остеопорозата претставува метаболичка болест на коските која ги намалува густината и квалитетот на коскеното ткиво.

Епидемиологија[уреди | уреди извор]

Од триесетатта година на животот па натаму кај луѓето почнува да се намалува постепено количината на коскеното ткиво во коските. Кај жените, губитокот е присутен особено неколку години после менопаузата, додека кај мажите, во принцип, губитокот е константен. Најчести фактори кои ја предизвикуваат остеопорозата се:[1]

  • возраста - над 30 години, коскената маса почнува да се намалува
  • пол - жените се четирипати повеќе подложни на ова заболување од мажите, особено за време на менопаузата и на возраст над 50 години
  • семејна историја
  • физичка неактивност, мала телесна тежина
  • долготрајна имобилизација
  • недоволен внес на калциум со храната
  • пушење и алкохол
  • користење на кортикостероиди
  • и болести на тироидеата.


Бидејќи во вкупното население постојано се зголемува учеството на старото население, така се зголемува и бројот на заболените од остеопороза. Тој тренд е присутен особено во високо развиените земји, каде зачестеноста на скршениците предизвикани од остеопороза нагло се зголемуваат.

Причина за настанување на остеопорозата[уреди | уреди извор]

Постојат три главни типа на осеопороза:

  • идиопатска (непозната причина), која е присутна кај децата и адолесцентите,
  • постменопаузална (тип I), која се јавува обично меѓу 50 и 75 година од животот, и шестпати е почеста кај жените,
  • сенилна остеопороза или инволуциска (тип II), која се јавува претежно кај постарото население над 70 години, и е двапати почеста кај жените.

Клиничка слика[уреди | уреди извор]

клиничка слика

Болните можат да заболат од остеопороза и со години да немаат симптоми. Фрактури на ‘рбетниот столб, кои се една од најчестите компликации на болеста и кои предизвикуваат болка во грбот, се јавуваат без или после минимална траума. Најчести се на лумбалните и долните торакални пршлени. Локално се развива акутна болка и обично попушта по неколку дена или недели. Со тек на време, фрактурите предизвикуваат дорзална кифоза, со вратна лордоза и хронична грбна болка, посебно во долниот лумбо-сакрален дел. Болната чуствителност често се забележува по должината на ребрениот раб на соодветниот спинален нерв. Со напредокот на болеста, епизодите на фрактурите на пршлените се повторуваат, висината на телото се намалува, исчезнува физиолошкиот облик на ‘рбетниот столб, додека торакалната фисура се продлабочува до тој степен, што ребрата налегнуваат на илијачната коска од карлицата. Останатите видови на фрактури обично не настануваат спонтано, туку како резултат на механички повреди, на пример, при пад. Сепак, дури и кога човекот ќе заболи од остеопороза, може да се врати густината на коските, а тоа може да се постигне со комбинација на физички вежби, здрава исхрана, внесување витамини и лекови.[2]

Дијагноза[уреди | уреди извор]

Кај 20% од женската популација е присутна хиперкалциурија (зголемена концентрација на калциум во урината). Останатите биохемиски наоди се уредни. Рендгенската дијагностика е корисна во текот на подоцнежните фази на болеста, кога се губат повеќе од 30% од коскеното ткиво. На рендгенските снимки се гледа намалена густина (дензитет) на коските.

Терапија[уреди | уреди извор]

Ризикот од појава на остеопороза се намалува со редовна физичка активност и со здрава исхрана. Притоа, особено е корисен зеленчукот, богат со витамини и минерали (витамин Д и калциум), а се препорачува и редовно изложување на сончева светлина.[3]
Најважна е превентивата активност од различни аспекти. Така, на пример, жените во постменопазуа може да примаат естрогенска хормонска терапија или да земаат зголемени количини на калциум и витамин Д со исхраната. Ваквиот надомест е особено корисен кај жените кои инаку конзумираат храна со ниско ниво на калциум. Естрогенската терапија може да го закочи или забави напредокот на болеста. Обично се започнува неколку години (3-6) после почетокот на постменопаузата, но некои доктори советуваат почеток на естрогенската хормонска терапија значително порано. Обично се користи во количини од 0,6 до 1,2 мг на ден. Меѓутоа естрогенската терапија го зголемува ризикот од крварење, ендометриски карцином и болести на жолчниот систем. Фрактурите, предизвикани од остеопорозата, се третираат оперативно,

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Остеопороза - Кога коските ќе ослабнат и попуштат“, Здравје, понеделник, 27 октомври 2014, стр. 18.
  2. „Остеопороза - Кога коските ќе ослабнат и попуштат“, Здравје, понеделник, 27 октомври 2014, стр. 18.
  3. „Остеопороза - Кога коските ќе ослабнат и попуштат“, Здравје, понеделник, 27 октомври 2014, стр. 18.