Опсада на Дубровник (1814)

Опсадата на Рагуза или опсадата на Дубровник се водела помеѓу локалните рагузански бунтовници, придружени од австриските хрватски трупи и британската кралска морнарица под капетанот Вилијам Хосте против францускиот гарнизон под водство на Жозеф де Монтришар помеѓу 19 и 27 јануари 1814 година за време на Јадранската кампања на Наполеоновите војни.

Опсадата се водела на брегот на Јадранското Море за поседување на стратешки важниот утврден град Рагуза (Дубровник).

Позадина

Дубровничка Република пред 1808 година

На 27 мај 1806 година, силите на Француската Империја ја окупирале неутралната Дубровничка Република, а по навлегувањето на територијата без дозвола и приближувањето кон главниот град, францускиот генерал Жак Лористон побарал на неговите трупи да им се дозволи одмор и да им се обезбеди храна и пијалок во градот пред да продолжат да ги преземат своите поседи во Бока Которска.

Сепак, ова било измама бидејќи штом влегле во градот, тие продолжиле да го окупираат во име на Наполеон и речиси веднаш по почетокот на француската окупација, руските и црногорските трупи влегле на територијата на Дубровник и почнале да се борат против француската армија, напаѓајќи и ограбувајќи сè по патот и кулминирајќи со опсада на окупираниот град, за време на која се вели дека 3.000 топовски ѓулиња паднале врз градот.

Во 1808 година, маршалот Мармон издал проглас со кој ја укинувал Дубровничка Република и ја споил нејзината територија со државата-клиент на Француската Империја, односно Кралство Италија (Наполеонова).

Самиот Мармон ја побарал новосоздадената титула „Војвода од Рагуза“ (Duc de Raguse) и во 1810 година Рагуза, заедно со Истра и Далмација, припаднала на новосоздадените француски илирски провинции.

По седум годинишната окупација од страна на Франција, охрабрени од дезертерството на француските војници по неуспешната инвазија на Русија и повторното влегување на Австрија во војната во август 1813 година, сите општествени класи на народот од Дубровник се кренале во општо востание, предводено од патрициите, против наполеонските освојувачи. Така на 18 јуни 1813 година, заедно со британските сили, тие го принудиле францускиот гарнизон на островот Шипан да се предаде, а наскоро и силно утврдениот град Стон и островот Лопуд, по што востанието се проширило низ целото копно, почнувајќи од Конавле кои го ослободиле со помош од Британската кралска морнарица, која уживала безрезервна доминација над Јадранското Море, под команда на капетанот Вилијам Хосте, со неговите бродови Баханте и Сарацен

Работејќи заедно со австриските армии кои сега ги напаѓале илирските покраини и Северна Италија, бродовите на контраадмиралот Томас Фримантл биле во можност брзо да транспортираат британски и австриски трупи од една до друга точка, принудувајќи предавање на стратешките пристаништа едно по друго во декември. Капетанот Вилијам Хосте со својот брод ХМС Баханте веќе ја освоил планинската тврдина Котор со помош на црногорските сили на почетокот на јануари, а по оваа победа веднаш отплови кон Рагуза.

Наскоро населението во градот се придружило на востанието, а Австриската империја испратила сили под водство на генералот Тодор Милутиновиќ, нудејќи им помош на своите сојузници од Рагуза. Сепак, како што наскоро се покажало, нивната намера всушност била да ја заменат француската окупација на Дубровник со своја. Заведувајќи го еден од привремените гувернери на Републиката, Бјаџо Бернардо Кабога, со ветувања за моќ и влијание успеале да го убедат дека портата кон исток треба да се држи затворена за рагузанските сили и да им се дозволи на австриските сили да влезат во градот од запад, без рагузански војници, откако францускиот гарнизон од 500 војници под водство на генералот Жозеф де Монтришар ќе се предадел.

Французите под команда на Жозеф де Монтришар имале помалку од 600 луѓе во целиот регион откако изгубиле над една третина од своите луѓе кои пребегнале откако започнала војната со Австрија.

Опсада

Кога Баханте пристигнал во Дубровникна 19 јануари, Хосте се истоварил и го посетил Милутиновиќ за да ја види ситуацијата. Тој имал со себе два хрватски батаљони од 400 луѓе, но тие немале артилерија, па Хосте морал да импровизира.

Така утрото на 22 јануари, Хосте веднаш тргнал во акција и биле истоварени четири минофрлачи и два топа со отворен оган врз тврдината Сан Лоренцо и одбраната на градот, а французите одговориле со силен оган од сите батерии и Хосте наскоро знаел дека Дубровник нема да биде лесна за освојување.

Надевајќи се дека ќе ја употреби истата успешна тактика што му го донел Котор, Хосте се зафатил со задачата да бара стратешки позиции. Наскоро ги насочил погледите кон тврдините и позициите на ридот Срѓ со поглед на градот и блискиот остров Локрум источно од градот. Со заземањето на овие позиции, тој знаел со сигурност дека Дубровник нема да трае долго под опсада, а Милутиновиќ се согласил со него.

Капетан Вилијам Хосте

За да ги обезбедат приодите кон градот, на 24 јануари, една третина од екипажот на Баканте, кој броел околу 100 луѓе под водство на поручникот Милбурн и неговите луѓе го заобиколиле ридот Срѓ во задниот дел на Дубровниксо два топа од осумнаесет фунти, на растојание од околу 9.65км и наскоро го бомбардирале малиот француски гарнизон на Локрум, Кралските маринци се истовариле, а потоа го зазеле островот по мала борба во која биле освоени единаесет топови.

На патот кон Бргат, Кралските маринци го прекинала француското водоснабдување, а исто така го зазела и манастирот Свети Јаков источно од градот.

Во исто време, Хосте го замолил Милутиновиќ да ја нападне Царската тврдина на врвот на ридот Срѓ, а овој се согласил сè додека Хосте го поддржувал со артилериски оган. Ова било договорено и до крајот на денот, и покрај некои загуби, Хрватите биле на врвот на Срѓ, принудувајќи ги седумдесетте француски артилерци или да се предадат или да избегаат; ова резултирало со дваесет и еден топ. Потоа, Хосте наредил артилеријата да се пренесе на брегот, а од северниот дел на Груж да се однесе до падините на Срѓ. Хосте, кој претходно одбил да им снабдува топови на Рагузаните, го сторил тоа сега снабдувајќи го Милутиновиќ со еден голем и два помали топа и им дозволил да стојат покрај батериите под британска команда.

Овојпат бил употребен целосниот состав на опсадните топови: два минофрлачи, два од 16 фунти и шест од 18 фунти, како и топовите на Баханте и Сарацен и заробените француски топови и на врвот на Срд и на островот Локрум.

Хосте наредил бомбардирање кое продолжило до следниот ден без престан. Тој ги таргетирал главните кули на тврдината Рагуза; кулата Минчета, тврдината Бокар и тврдината Ревелин, а потоа, на вториот ден, 26 јануари, бродовите на кралската морнарица отвориле бомбардирање од морето, концентрирајќи го својот оган врз пристанишната тврдина Свети Јован .

Сето ова било премногу за Монтришар: отсечен четири месеци, губејќи многу од своите војници преку пребегнување, претрпел бунт во околниот регион три месеци претходно и откако се разгореле немирите во градот, тој одлучил дека единствената опција е да се предаде.

Тој испратил примирје наутро на 27 јануари и побарал од британските батерии да прекинат со огнот. Хосте се согласил и опсадата на Дубровник завршила.

Последици

Ѕидовите на Дубровник со кулата Минчета

На 27 јануари, француската капитулација била потпишана во Груж и ратификувана на истиот ден. Тогаш еден од привремените гувернери на Рагузанската Република, Бјаџо Бернардо Кабога, отворено застанач на страната на Австријците, отфрлајќи го делот од бунтовничката војска што бил од Конавле, а во меѓувреме, друг водач на востанието, Ѓиво Натали, сè уште чекал со своите луѓе пред Плоческите порти.

По речиси осум години окупација, француските трупи марширале од Дубровник, на крајот 138 топови и 500 луѓе беа изгубени. Во попладневните часови на 28 јануари 1814 година, австриските трупи и 100 британски маринци влегле во градот преку Пилеските порти со поддршка на Кабога, генералот Милутиновиќ го игнорирал договорот што го склучил со рагузанското благородништво во Груж и продолжил да го окупира градот.

Британските загуби не биле повеќе од еден убиен и 10 ранети. а Австријците претрпеле малку повеќе, со околу триесет жртви, од кои повеќето дошле од нападот на тврдината Империал на ридот Срд. Имало засилување на британски трупи од 35 пешадиски полк од ХМС Елизабет, кој пристигнал со Едвард Левесон-Гауер на 29 јануари, но тој одбил да учествува во преговорите, бидејќи Хосте имал сè под контрола.

Знамето на Дубровник на Свети Власиј, кренато од населението кое учествувало во востанието против француската окупација на Рагузанската Република, било развеано заедно со австриските и британските знамиња само два дена, бидејќи на 30 јануари генералот Милутиновиќ му наредил на градоначалникот да го спушти.

Преплавен од чувство на длабока патриотска гордост, Ѓорѓи, последниот ректор на Републиката, одбил да го стори тоа „затоа што масите го кренале“. Последователните настани докажале дека Австрија ја искористила секоја можност да го преземе целиот брег на источниот Јадран, од Венеција до Котор и направиле сè што е во нивна моќ за да го елиминираат прашањето на Дубровник на последователниот Виенски конгрес во 1815 година.

На претставникот на Рагуза, Михо Бона, му било одбиено учеството на Конгресот, додека австрискиот генерал Милутиновиќ, пред конечниот договор на сојузниците, ја презел целосната контрола врз градот.

Без оглед на фактот дека владата на Рагузанската Република никогаш не потпишала никаква капитулација, ниту се откажала од својот суверенитет, што според правилата на Клеменс фон Метерних што Австрија ги усвоила за Виенскиот конгрес требало да значи дека Републиката ќе биде обновена, Австриската империја успеала да ги убеди другите сојузници да ѝ дозволат да ја задржи територијата на Републиката.

Додека на многу помали и помалку значајни градови и поранешни земји им било дозволено да се сретнат, тоа право му било одбиено на претставникот на Рагузанската Република. Сето ова било во очигледна спротивност со свечените договори што австриските цареви ги потпишале со Републиката: првиот на 20 август 1684 година, во кој Леополд I ветува и гарантира неповредлива слобода („inviolatam libertatem“) на Републиката, а вториот во 1772 година, во кој царицата Марија Тереза ветува заштита и почитување на неповредливоста на слободата и територијата на Републиката.

На Виенскиот конгрес во 1815 година, Дубровник била дел од крунската земја на Кралството Далмација, управувано од Австроунгарија, чиј дел останал до 1918 година.

По предавањето, Башанте повел одред од 35 пешадија во Трст и на 22 март, се упатил кон градот Парга на брегот на Грција откако жителите побарале помош против францускиот гарнизон од 170 луѓе, предводен од полковник. Француското знаме било спуштено штом пристигнала фрегатата и Хосте го презел градот.

Поврзано

• Опсада на Дубровник

Наводи

Цитати

Библиографија

• Bentley, R. (1833). Memoirs and Letters of Capt. Sir William Hoste, Bart, Volume 2.
• Bjelovucic, Harriet (1970). The Ragusan Republic;: Victim of Napoleon and its own conservatism. Brill. ASIN 1-B0006D1YHY.
• Chandler, David (1999) [1993]. Dictionary of the Napoleonic Wars. Wordsworth Military Library. ISBN 1-84022-203-4.
• Clowes, William Laird (1997) [1900]. The Royal Navy, A History from the Earliest Times to 1900, Volume V. Chatham Publishing. ISBN 1-86176-014-0.
• James, William (2002) [1827]. The Naval History of Great Britain, Volume 5, 1808–1811. Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-909-3.
• Smith, Digby (1998). The Napoleonic Wars Data Book. Greenhill Books. ISBN 1-85367-276-9.
• Vojnović, Lujo (2009). Pad Dubrovnika (1797.-1806.). Fortuna. ISBN 978-953-95981-9-6.

Надворешни врски

• Британско учество во Дубровник – Сер Вилијам Хосте Архивирано на 3 септември 2014 г.
• Добата на Нелсон – Бродови на старата морнарица од Мајкл Филипс