Ода за славејот

Ода за славејот
од Џон Китс
Илустрација на В. Џ. Нитби од 1899 г. за „Ода за славејот“
Земја	Англија
Јазик	англиски
Целосен текст
Ode to a Nightingale на Викиизвор

Ода за славејот (англиски: Ode to a Nightingale) — песна на Џон Китс, една од неговите оди напишани во 1819 г. Песната била напишана или во градината на Spaniards Inn, Хампстед, Лондон, или, според пријателот на Китс, Чарлс Армитиџ Браун, под дрво од слива во градината на куќата на Китс во Вентворт Плејс (денес Куќа на Китс), исто така во Хампстед. Според Браун, во пролетта 1819 година, еден славеј изградил гнездо во близина на куќата што ја делел со Китс. Инспириран од песната на птицата, Китс ја составил песната за еден ден. За првпат била објавена во списанието Annals of the Fine Arts во јули истата година. Песната е една од најчесто вклучуваните во антологиите на англиски јазик.

„Ода за славејот“ е лична песна што го опишува патувањето на Китс во состојба на негативна способност Тонот ја отфрла оптимистичката потрага по задоволство присутна во претходните песни на Китс и, наместо тоа, ги истражува темите на природата, минливоста и смртноста, од кои последната е особено релевантна за Китс. Славејот опишан во песната доживува еден вид смрт, но всушност не умира. Напротив, тој е способен да живее преку својата песна, судбина што луѓето не можат да ја очекуваат. Песната завршува со прифаќање дека задоволството не може да трае и дека смртта е неизбежен дел од животот, додека Китс ја замислува загубата на физичкиот свет и се гледа себеси како „трева“ над која пее славејот.

Многу критичари ја фалат „Ода за славејот“ поради нејзините теми, но некои сметаат дека таа е структурно несовршена бидејќи песната понекогаш отстапува од својата главна идеја.

Песна

Срцето боли, вкочанетост ме мачи,
ко да сум проголтал отровни треви,
или како опиум да сум го испразнил,
па пред миг кон Лета сум потонал:
не од завист кон твојата среќа,
туку од преголема радост во твојата среќа —
зашто ти, крилеста Дријадо на шумите,
во некој мелодичен кат
од букова зеленило, во сенки безбројни,
со полн грло пееш за летото, лесно и слободно.

О, за голтка вино! што долго се ладело
во длабоките недра на земјата,
со вкус на Флора и на зелени полиња,
на танц, на провансалски песни и сончеви насмевки!
О, за бокал полн со топлиот Југ,
полн со вистинскиот, румен Хипокрене,
со бисерни меурчиња што намигнуваат на работ,
и со виолетова дамка на устата;
да пиев, и да го напуштев светот невидлив,
со тебе да исчезнев во шумата густа и темна:

Да исчезнев далеку, да се стопев, да заборавев сосема
што ти меѓу лисјата никогаш не си го знаел,
уморот, треската и немирот
овде, каде луѓето седат и слушаат како се воздивнуваат;
каде парализата ги тресе неколкуте, тажни, последни седи влакна,
каде младоста бледее, како авет станува и умира;
каде само да се мисли е полна со тага,
со оловни очи и очај,
каде Убавината не може да ги задржи сјајните очи,
ниту новата Љубов да ги следи до утрешниот ден.

Далеку! далеку! зашто ќе одлетам кон тебе,
не со кочија на Бах и неговите леопарди,
туку на невидливите крилја на Поезијата,
иако тапиот мозок се збунува и ме кочи:
Веќе сум со тебе! нежна е ноќта,
и можеби Кралицата Месечина е на својот престол,
опкружена со сите свои ѕвездени Вили;
но тука нема светлина,
освен онаа што со ветрето се вее
низ зелените темнини и витли патеки од мов.

Не гледам какви цвеќиња се под моите нозе,
ниту какви меки мириси висат на гранките,
но во миризливата темнина, ги погодувам слатките
со кои овој месец ги дарува
тревата, грмушките и дивото овошно дрво;
бел глог, и пастирски шипинки;
виолетки што брзо венеат покриени со лисја;
и најстарото дете на мајското средиште,
доаѓачката мошусна роза, полна со росно вино,
жуборното засолниште на мувите во летните вечери.

Во темнината слушам; и многупати
сум бил наполу вљубен во смирената Смрт,
сум ѝ давал меки имиња во многу замислени рими,
за да го земе во воздухот мојот тивок здив;
сега повеќе од кога било се чини богатство да се умре,
да се престане во полноќ без никаква болка,
додека ти ја излеваш својата душа
во таков занес!
Ти би пеел сѐ уште, а јас залудно би слушал —
на твојот возвишен реквием би станал само земја.

Не си родена за смрт, бесмртна Птицо!
Ниту гладни поколенија те газат;
гласот што го слушам оваа минувачка ноќ, го слушале
во древните денови и царот и кловнот:
Можеби истата песна што пронашла пат
низ тажното срце на Рута, кога, болна за дома,
стоела во солзи сред туѓото жито;
Истата што честопати ги
маѓепсала прозорците, отворајќи ги кон пената
на опасните мориња, во земјите самовилски и напуштени.

Напуштени! сам зборов е како ѕвоно
што ме повикува назад кон самиот себе!
Збогум! фантазијата не може да мами толку добро
како што е прочуена, измамничка самовила.
Збогум! збогум! твојата тажна химна бледее
зад блиските ливади, над тивкиот поток,
нагоре по ридот; и сега е длабоко погребана
во следниот шумски дол:
Дали беше видение, или сон на јаве?
Музиката ја нема: — Дали сум буден или спијам?