Прејди на содржината

Обична бука

Од Википедија — слободната енциклопедија
Обична бука
Алпска шума во Италија
Научна класификација [ у ]
Царство: Растенија
клад: Скриеносеменици
клад: Евдикоти
клад: Розиди
Ред: Буковидни
Семејство: Буки
Род: Бука
Вид: Обична бука
Научен назив
Fagus sylvatica
L.
Distribution map
     Native
     Introduced and naturalised
Синоними[2]
  • Castanea fagus Scop.
  • Fagus aspleniifolia (Dum.Cours.) Raf.
  • Fagus comptoniifolia Desf.
  • Fagus cuprea Hurter ex A.DC.
  • Fagus echinata Gilib.
  • Fagus incisa Dippel
  • Fagus laciniata A.DC.
  • Fagus purpurea (Aiton) Dum.Cours.
  • Fagus purpurea var. roseomarginata Cripps
  • Fagus purpurea tricolor (Simon-Louis ex K.Koch) Pynaert
  • Fagus sylvatica var. aenea Dum.Cours.
  • Fagus sylvatica var. albovariegata Weston
  • Fagus sylvatica f. albovariegata (Weston) Domin
  • Fagus sylvatica var. aspleniifolia Dum.Cours.
  • Fagus sylvatica f. aspleniifolia (Dum.Cours.) C.K.Schneid.
  • Fagus sylvatica var. atropunicea Weston
  • Fagus sylvatica f. atropunicea (Weston) Domin
  • Fagus sylvatica f. aureovariegata C.K.Schneid.
  • Fagus sylvatica f. bornyensis Simon-Louis ex Beissn.
  • Fagus sylvatica var. cochleata Dippel
  • Fagus sylvatica var. colorata A.DC.
  • Fagus sylvatica var. coriacea Wallr.
  • Fagus sylvatica var. cristata Dum.Cours.
  • Fagus sylvatica f. cristata (Dum.Cours.) Schelle
  • Fagus sylvatica f. fastigiata Simon-Louis ex K.Koch
  • Fagus sylvatica var. foliis-striatis Dippel
  • Fagus sylvatica var. grandidentata Dippel
  • Fagus sylvatica var. heterophylla Loudon
  • Fagus sylvatica var. laciniata Vignet
  • Fagus sylvatica f. laciniata (Vignet) Domin
  • Fagus sylvatica var. latifolia Loudon
  • Fagus sylvatica f. luteovariegata (Weston) Domin
  • Fagus sylvatica var. luteovariegata Weston
  • Fagus sylvatica var. miltonensis A.Henry
  • Fagus sylvatica pendula (Dum.Cours.) Lodd.
  • Fagus sylvatica var. pendula Dum.Cours.
  • Fagus sylvatica f. pendula (Dum.Cours.) Schelle
  • Fagus sylvatica pendula-purpurea Graebener
  • Fagus sylvatica var. purpurea Aiton in Hortus Kew. 3: 362 (1789)
  • Fagus sylvatica f. purpurea (Aiton) Schelle
  • Fagus sylvatica purpurea-latifolia Jacob-Makoy
  • Fagus sylvatica purpurea-pendula Van Geert
  • Fagus sylvatica var. purpureopendula H.Jaeger
  • Fagus sylvatica f. purpureopendula (H.Jaeger) Rehder
  • Fagus sylvatica var. pyramidalis Dippel
  • Fagus sylvatica f. quercifolia C.K.Schneid.
  • Fagus sylvatica var. quercifolia (C.K.Schneid.) Geerinck
  • Fagus sylvatica var. quercoides Pers.
  • Fagus sylvatica f. quercoides (Pers.) Aug.DC.
  • Fagus sylvatica var. remillyensis (Simon-Louis) A.Henry
  • Fagus sylvatica remillyensis Simon-Louis
  • Fagus sylvatica f. retroflexa Dippel
  • Fagus sylvatica rohanii Körb.
  • Fagus sylvatica f. rohanii (Körb.) C.K.Schneid.
  • Fagus sylvatica f. roseomarginata (Cripps) Domin
  • Fagus sylvatica f. roseomarginatis Dippel
  • Fagus sylvatica rotundifolia Jackman
  • Fagus sylvatica f. rotundifolia (Jackman) Rehder
  • Fagus sylvatica f. salicifolia Dippel
  • Fagus sylvatica var. sanguinea Amo
  • Fagus sylvatica subsp. Sanguinea (Amo) Arcang.
  • Fagus sylvatica var. suentelensis Schelle
  • Fagus sylvatica var. suntalensis Beissn.
  • Fagus sylvatica var. tortuosa Pépin
  • Fagus sylvatica proles tortuosa (Pépin) Rouy
  • Fagus sylvatica f. tortuosa (Pépin) Hegi
  • Fagus sylvatica f. tricolor Simon-Louis ex K.Koch
  • Fagus sylvatica var. variegata Dippel
  • Fagus sylvatica var. vulgaris Aiton
  • Fagus sylvatica var. zlatia Späth ex E.Goeze
  • Fagus sylvatica f. zlatia (Späth ex E.Goeze) Schelle
  • Fagus sylvestris Gaertn.
  • Fagus tortuosa (Dippel) F.Boden

Обична бука (науч. Fagus sylvatica) е големо листопадно дрво од фамилијата буки со мазна сребрено-сива кора, голема лисна површина и кратко стебло со ниски гранки.[3] Потекнува од поголемиот дел од Европа, расте во влажни клими.

Во Македонија е широко распространет вид по сите наши планини на надморска височина од 800 до 2000 метри, и претставува важен елемент во шумите.[4]

Видот се одгледува како украсно растение и е проширен надвор од својот оригинален опсег, вклучително и во Северна Америка. Развиени се бројни сорти, вклучувајќи ја и впечатливата бакарна бука, Fagus sylvatica purpurea. Иако се малку токсични поради танините и алкалоидите што ги содржат, јаткастите плодови ги консумираат и животните и луѓето. Дрвото се користи за обработка, како на пример за изработка на мебел.

Fagus sylvatica е големо дрво, способно да достигне висина до 50 метри и 3 метри дијаметар на стеблото. Десетгодишно дрво е околу 4 метри високо. Оваа бука има животен век од 300 години, а едно дрво на локацијата Вале Червара било старо повеќе од 500 години, најстарото познато на северната хемисфера.[5] Потребни се 30 години за да постигне целосна зрелост. Како и повеќето дрвја, неговата форма зависи од локацијата. Во шумските области, обичната бука расте над 30 метри,, со гранки високо на стеблото. На отворени локации, е пократка (обично до 20 метри), но помасивна со поширока круна и подебело стебло.

  1. ↑ Barstow, M.; Beech, E. (2018). „Fagus sylvatica“. Црвен список на загрозени видови. 2018. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T62004722A62004725.en. Посетено на 21 July 2023. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
  2. ↑ „Fagus sylvatica L.“. Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Архивирано од изворникот 15 April 2023. Посетено на 1 June 2023.
  3. ↑ „European beech“. The Morton Arboretum. Посетено на 20 October 2023.
  4. ↑ Мицевски, Кирил (1993). Флора на Република Македонија. Том I св.2. Скопје: Македонска академија за науките и уметностите. стр. 194. |access-date= бара |url= (help)
  5. ↑ Packham, John R.; Hobson, Peter R.; Norris, Catherine (June 2013). „Common beech Fagus sylvatica L; survival and longevity in changing times“. Arboricultural Journal. 35 (2): 64–73. Bibcode:2013ArbJ...35...64P. doi:10.1080/03071375.2013.767078.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]