Прејди на содржината

Обичен коноп

Од Википедија — слободната енциклопедија

{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Cannabis|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}

Обичен коноп
Женски примерок Cannabis sativa
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Cannabis
Вид: Обичен коноп
Научен назив
Cannabis sativa
L.
Подвидови
Синоними
List
  • Cannabis americana Pharm. ex Wehmer
  • Cannabis chinensis Delile
  • Cannabis erratica Siev.
  • Cannabis foetens Gilib.
  • Cannabis generalis E.H.L.Krause
  • Cannabis gigantea Delile ex Vilm.
  • Cannabis indica Lam.
  • Cannabis indica f. afghanica Vavilov
  • Cannabis indica var. afghanica Vavilov
  • Cannabis indica var. kafiristanica Vavilov
  • Cannabis intersita Soják
  • Cannabis kafiristanica (Vavilov) Chrtek
  • Cannabis lupulus Scop.
  • Cannabis macrosperma Stokes
  • Cannabis ruderalis Janisch.
  • Cannabis sativa var. afghanica (Vavilov) McPartl. & E.Small
  • Cannabis sativa f. afghanica Vavilov
  • Cannabis sativa var. chinensis (Delile) A.DC.
  • Cannabis sativa subsp. culta Serebr.
  • Cannabis sativa var. gigantea (Delile ex Vilm.) Alef.
  • Cannabis sativa subvar. indica (Lam.) Asch. & Graebn.
  • Cannabis sativa var. indica (Lam.) Wehmer
  • Cannabis sativa subsp. indica (Lam.) E.Small & Cronquist
  • Cannabis sativa subsp. intersita (Soják) Soják
  • Cannabis sativa var. kafiristanica (Vavilov) E.Small & Cronquist
  • Cannabis sativa var. kif A.DC.
  • Cannabis sativa var. macrosperma (Stokes) Asch. & Graebn.
  • Cannabis sativa var. monoica Holuby
  • Cannabis sativa var. pedemontana A.DC.
  • Cannabis sativa var. praecox Serebr.
  • Cannabis sativa var. ruderalis (Janisch.) S.Z.Liou
  • Cannabis sativa var. ruderalis Janisch.
  • Cannabis sativa var. spontanea Vavilov
  • Cannabis sativa f. vulgaris (Alef.) Voss
  • Cannabis sativa var. vulgaris Alef.
  • Polygonum viridiflorum Poir.

Обичен коноп (науч. Cannabis sativa) е едногодишно тревесто цветно растение. Видот првпат бил класифициран од Карл Линеј во 1753 година.[1] Специфичниот епитеt sativa значи „култивирано“. Автохтоно растение во Источна Азија, сега е со космополитска распространетост поради широко распространетото одгледување.[2] Се одгледува низ целата пишана историја, и се користи како извор на индустриски влакна, масло од семиња, храна и лекови. Исто така се користи како рекреативна дрога и за религиозни и духовни цели.

Во 2011 година, објавен е цел секвенциониран геном на видот.

Во Македонија се сметаше за културно растение кое порано се одгледуваше речиси низ целата држава. Денес се среќава многу поретко како самоникнато растение, посебно во Кочанско, Штипско, Струмичко, и тоа најчесто по меѓите, покрај оризиштата и на други места.[3]

Опис

[уреди | уреди извор]
Женско растение во фаза на цветање

Цветовите на растенијата Cannabis sativa најчесто се машки или женски, но само растенијата што покажуваат женски толчници можат да бидат или да станат хермафродити. Машките никогаш не можат да станат хермафродити.[4] Станува збор за растение кое цвета кратко, при што машките растенија обично се повисоки и помалку робусни.[5][6] Цветовите на женското растение се наредени во гроздови, и можат да произведат стотици семиња. Машките растенија го ослободуваат својот полен и умираат неколку недели пред семето да созрее кај женските растенија. Под типични услови со период од 12 до 14 часа, двата пола произведуваат во еднаков број поради наследните X и Y хромозоми.[7] Иако генетските фактори го одредуваат расположението на растението да стане машко или женско, факторите на животната средина, вклучувајќи го и дневниот светлосен циклус, можат да го променат полот.[8] „Феминизираното“ семе што го продаваат многу комерцијални добавувачи на семиња[9] е добиено од вештачки „хермафродитни“ женки на кои им недостасува машкиот ген, или со третирање на растенијата со хормони или сребрен тиосулфат.

Хемиски состојки

[уреди | уреди извор]
Δ9 - тетрахидроканабинол (THC)
Cannabis sativa, научен цртеж од околу 1900 година

Иако главната психоактивна состојка на канабисот е тетрахидроканабинол (THC), познато е дека растението содржи повеќе од 500 соединенија, меѓу кои најмалку 113 канабиноиди. Сепак, повеќето од овие „мали“ канабиноиди се произведуваат само во траги.[10] Освен THC, друг канабиноид произведен во високи концентрации од некои растенија е канабидиолот (CBD), кој не е психоактивен, но неодамна е докажано дека го блокира ефектот на THC во нервниот систем.[11] Разликите во хемискиот состав на сортите канабис може да предизвикаат различни ефекти кај луѓето. Синтетичкиот THC, наречен дронабинол, не содржи канабидиол (CBD), канабинол (CBN) или други канабиноиди, што е една од причините зошто неговите фармаколошки ефекти може значително да се разликуваат од оние на природните препарати од канабис.

Освен канабиноидите, хемиските состојки на канабисот вклучуваат околу 120 соединенија одговорни за неговата карактеристична арома. Ова се главно испарливи терпени и сесквитерпени.

Студија од 1980 година, која ги идентификуваше состојките на Cannabis sativa[14] воспостави 19 главни хемиски семејства (број на хемикалии во рамките на групата):

  • Киселини (18)
  • Алкохоли (6)
  • Алдехиди (12)
  • Аминокиселини (18)
  • Канабиноиди (55)
  • Естри/лактони (11)
  • Флаваноиди гликозиди (14)
  • Масни киселини (20)
  • Јаглеводороди (46)
  • Кетони (13)
  • Азотни соединенија (18)
  • Неканабиноидни феноли (14)
  • Фитоканабиноиди (111)
  • Пигменти (2)
  • Протеини (7)
  • Стероиди (9)
  • Шеќери (32)
  • Терпени (98)
  • Витамини (1)

Голем број специфични ароматични соединенија се поврзани со ароми специфични за сортата.[15] Тука спаѓаат друга класа на испарливи сулфурни соединенија, наречени тропски испарливи сулфурни соединенија, кои вклучуваат 3-меркаптохексанол, 3-меркаптохексил ацетат и 3-меркаптохексил бутират. Овие соединенија поседуваат моќни и препознатливи овошни, тропски и цитрусни ароми во ниски концентрации како оние што се наоѓаат во одредени сорти канабис. Овие соединенија се исто така важни во цитрусните и тропските вкусови на хмељ, пиво, вино и тропско овошје.

Одгледување

[уреди | уреди извор]

На растението во фаза на вегетативен раст му се потребни повеќе од 16-18 часа светлина дневно за да остане вегетативно. Цветањето обично се јавува кога темнината трае најмалку 12 часа на ден. Цветниот циклус може да трае од седум до петнаесет недели, во зависност од сортата и условите на животната средина. Кога се бара производство на психоактивни канабиноиди, женските растенија се одгледуваат одделно од машките растенија за да се предизвика партенокарпија кај плодовите на женските растенија „без семе“, и го зголемуваат производството на смола богата со канабиноиди.[16]

Употреба

[уреди | уреди извор]

Семето главно се користи за производство на масло од семе од коноп, кое може да се користи за готвење, за ламби, за лакови или за бои. Исто така може да се користи како храна за птици во кафез, бидејќи обезбедуваат извор на хранливи материи за повеќето животни. Цветовите и плодовите (а во помала мера и листовите, стеблата и семките) содржат психоактивни хемиски соединенија познати како канабиноиди кои се консумираат за рекреативни, медицински и духовни цели. Кога се користат така, препаратите од цвеќиња и овошје (наречени марихуана) и лисја и препарати добиени од смолест екстракт (на пр., хашиш) се консумираат со пушење, вдишување на испарување или со орално голтање. Историски гледано, тинктурите, чаевите и мастите исто така биле вообичаени препарати. Во традиционалната медицина на Индија, се користи како халуциноген, хипнотички, седативен, аналгетски и антиинфламаторен агенс.[17] Организациите и компаниите што работат на пазарите на канабис ја промовираат едукацијата и маркетингот на терпени во нивните производи како начин за разликување на вкусот и ефектите на канабисот.[18]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ Greg Green, The Cannabis Breeder's Bible, Green Candy Press, 2005, pp. 15-16 ISBN 9781931160278
  2. ↑ Florian ML, Kronkright DP, Norton RE (21 March 1991). The Conservation of Artifacts Made from Plant Materials. Getty Publications. стр. 49–. ISBN 978-0-89236-160-1.
  3. ↑ Мицевски, Кирил (1993). Флора на Република Македонија. Том I св.2. Скопје: Македонска академија за науките и уметностите. стр. 188-189.
  4. ↑ Sharma OP (2011). Plant Taxonomy (2nd. изд.). Tata McGraw-Hill Education. стр. 459–. ISBN 978-1-259-08137-8.
  5. ↑ „Cannabis sativa in Flora of North America @ efloras.org“. Архивирано од изворникот на 2017-03-03. Посетено на 2017-05-21.
  6. ↑ „The Difference Between Male and Female Cannabis Plants“. United Cannabis Seeds. Архивирано од изворникот на 5 December 2022. Посетено на 22 March 2021.
  7. ↑ Clarke R, Merlin M (1 September 2013). Cannabis: Evolution and Ethnobotany. University of California Press. стр. 16–. ISBN 978-0-520-95457-1. Архивирано од изворникот на 20 April 2023. Посетено на 27 February 2018.
  8. ↑ „Influence of Environment on Sexual Expression in Hemp“. Botanical Gazette. 71 (3): 197–219. 1921-01-01. doi:10.1086/332818. JSTOR 2469863. Архивирано од изворникот на 2020-07-27. Посетено на 2019-07-03.
  9. ↑ „"Feminized Seeds." Hypno Seeds“.
  10. ↑ „Evolution of the Cannabinoid and Terpene Content during the Growth of Cannabis sativa Plants from Different Chemotypes“. Journal of Natural Products (англиски). 79 (2): 324–31. February 2016. Bibcode:2016JNAtP..79..324A. doi:10.1021/acs.jnatprod.5b00949. PMID 26836472. Архивирано од изворникот на 2023-01-05. Посетено на 2022-11-18.CS1-одржување: display-автори (link)
  11. ↑ „Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects“. British Journal of Pharmacology. 163 (7): 1344–64. August 2011. doi:10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x. PMC 3165946. PMID 21749363.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 „Essential oils of different cultivars of Cannabis sativa L. and their antimicrobial activity“. Flavour and Fragrance Journal. 16 (4): 259–262. 2001. doi:10.1002/ffj.993.
  13. ↑ „Essential Oils“. Архивирано од изворникот на 2019-12-23. Посетено на 2007-10-11.
  14. ↑ Turner, C. E.; Elsohly, M. A.; Boeren, E. G. (1980). „Constituents of Cannabis sativa L. XVII. A review of the natural constituents“. Journal of Natural Products. 43 (2): 169–234. Bibcode:1980JNAtP..43..169T. doi:10.1021/np50008a001. ISSN 0163-3864. PMID 6991645.
  15. ↑ Oswald, Iain W. H.; Paryani, Twinkle R.; Sosa, Manuel E.; Ojeda, Marcos A.; Altenbernd, Mark R.; Grandy, Jonathan J.; Shafer, Nathan S.; Ngo, Kim; Peat, Jack R. (2023-10-12). „Minor, Nonterpenoid Volatile Compounds Drive the Aroma Differences of Exotic Cannabis“. ACS Omega (англиски). 8 (42): 39203–39216. doi:10.1021/acsomega.3c04496. ISSN 2470-1343. PMC 10601067 Проверете ја вредноста |pmc= (help). PMID 37901519 Проверете ја вредноста |pmid= (help).
  16. ↑ „'Cannabis' Ontologies I: Conceptual Issues with Cannabis and Cannabinoids terminology“. Drug Science, Policy and Law. 6: 1–37. 2020. doi:10.1177/2050324520945797. ISSN 2050-3245.
  17. ↑ „Cannabis sativa: A comprehensive ethnopharmacological review of a medicinal plant with a long history“. Journal of Ethnopharmacology. 227: 300–315. December 2018. doi:10.1016/j.jep.2018.09.004. PMID 30205181.
  18. ↑ „Terpene Carene usage“. Архивирано од изворникот на August 9, 2020.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]

Предлошка:Psychoactive substance use

Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Обичен_коноп&oldid=5610515“