Никола Галевски
| Никола Галевски | ||
 | ||
| Роден | 1920 година Берово | |
|---|---|---|
| Починал | 1999 година Земун | |
| Народност | Македонец | |
| Познат | основач и прв раководител на Малиот радио оркестар при Радио Скопје. | |
| Занимање | народен музичар, виолинист, композитор, аранжер и музички раководител. | |
| Сопружник | Марија | |
Никола Галевски ( 1920 во Берово — 1999 во Земун) — македонски народен музичар, виолинист, композитор, аранжер и музички раководител. Тој е основач и прв раководител на Малиот радио оркестар при Радио Скопје, кој претставува директен претходник на Народниот оркестар на Радио Скопје (денес Македонска радио-телевизија).[1]
Ран живот и образование
[уреди | уреди извор]Никола Галевски е роден во 1920 година во Берово.[1] Во најраното детство започнал да го губи видот, а со текот на времето целосно ослепел. Музичкото образование го стекнал во Домот за слепи во Земун, каде што во текот на 1930-тите години како наставник по музика работел македонскиот етномузиколог Живко Фирфов (1906–1984).[1]
Во истиот период, според научни извори, во установата постоеле и курсеви за музички штимери, што влијаело врз развојот на техничките способности на учениците.[2] Според сведоштва, Галевски поседувал апсолутен слух и бил способен професионално да штима клавири и други инструменти.[1]
Музичка кариера
[уреди | уреди извор]Малиот радио оркестар
[уреди | уреди извор]Во 1946 година, Галевски го основал Малиот радио оркестар при Радио Скопје, првиот институционално организиран македонски народен оркестар.[1] Во неговата концепција за првпат систематски биле воведени т.н. „европски инструменти“ (виолина, виола, хармоника, кларинет, флејта, тапан, а подоцна и чело и контрабас), со што бил воспоставен современ аранжерски пристап кон македонската народна музика.[1]
Во 1949 година, по иницијатива на Живко Фирфов, Галевски бил назначен за одговорен раководител на новоформираниот Народен оркестар на Радио Скопје.[1]
Изведувачка дејност
[уреди | уреди извор]Во 1952 година, за потребите на Радио-телевизија Србија, Галевски го снимил делото „Лесното оро“ со Малиот радио оркестар, при што настапил како солист на виолина, во придружба на хармоникашот Ангел Нанчевски и кларинетистот Димитар Крцовски.[1]
Галевски учествувал и во звучното обликување на сценско-кореографските постановки „Фолклорна фантазија“ и „Седенка“, со музика од Кочо Петровски и Трајко Прокопиев.[1]
Композиторска и дискографска дејност
[уреди | уреди извор]Според меѓународни музиколошки и дискографски извори, Галевски се јавува како композитор и аранжер на македонски народни ора, меѓу кои и композицијата „Gadularsko oro“, и се наведува како македонски виолинист, композитор и аранжер, како и ко-раководител на ансамблот Narodni Orkestar Galevski–Nančevski.[3]
Во 1953 година, во Соединетите Американски Држави било објавено грамофонско издание на плоча со брзина од 78 вртежи во минута, произведено од RCA Custom Record Division, на кое е застапен Малиот радио оркестар под раководство на Никола Галевски. Плочата ги содржи нумерите „Oro“ и „Zorata se zazori“, а снимките биле реализирани во Скопје и наменети за американскиот пазар.[4]
Подоцнежни години и смрт
[уреди | уреди извор]По тешките повреди здобиени во скопскиот земјотрес од 1963 година, Галевски бил принудно пензиониран и го напуштил Скопје.[1] Подоцна живеел во Марибор и Белград, каде што останал до крајот на животот.
Починал во 1999 година во Земун.[1]
Наследство
[уреди | уреди извор]Иако неговото влијание врз развојот на македонската народна музика и радиофонската традиција е значајно, делото на Никола Галевски останува ограничено достапно во дигиталниот простор. Неговото име се појавува во монографски, научни и дискографски извори, но без целосна и систематска онлајн обработка.
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Белдедовски, Михаил (2007). Никола Галевски, со виолината до светлината. Скопје: Дирекција за култура и уметност – Скопје.
- ↑ Јорданоска, Трена (2020). Музички клуч. Скопје. PDF
- ↑ Discogs. Gadularsko Oro – Nikolaj Galevski. Discogs database.
- ↑ Discogs. Maliot Radio Orchestar – Oro / Mirvet Belovska – Zorata Se Zazori. Sperry, Vinyl 10", 78 RPM, US, 1953. Manufactured by RCA Custom Record Division. Recorded in Skopje, Macedonia.