Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“
НУБСК-Лого.svg
НУБСК-Поглед.jpg
Зградата на НУБСК во Скопје
Земја Македонија
Тип национална, академска
Основана 1944
Законски налог Закон за библиотеките [1]
Место Скопје
Координати 41°59′52.6″ СГШ 21°26′22.4″ ИГД / 
Фонд
Збирка на книги, ракописи, периодика, карти, партитури, снимки, ликовни дела, разгледници, микрофилм и др.
Обем 3 милиони
Задолж. примероци да[2]
Пристап и употреба
Услов за членство жители на Скопје на возраст од барем 16 г.[3]
Други информации
Директор Иван К. Заров
Службена страница nubsk.edu.mk

Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ (порано: „Народна и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“), скрат. НУБ „Св. Климент Охридски“ или НУБСКнационална библиотека на Република Македонија и универзитетска библиотека на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Покрај ова, од 1960 наваму, таа е водечки извор на материјали во истражната дејност, депозитна библиотека и еден од предводниците во дигитализацијата на книжното богатство на Македонија.[4]. Фондот со кој располага НУБСК брои над 3 милиони единици.[5]

Библиотеката го носи името на големиот сесловенски просветител Свети Климент Охридски (840-916). Меѓу нејзините дејности се вбројува комплетирање и обработка на библиотечен материјал, библиографска дејност, информациска дејност, чување, заштита и конзервација на библиотечен материјал, образовна дејност и меѓународна соработка[6].

Историја[уреди | уреди извор]

Библиотеката е формирана на 23 ноември 1944 г. со одлука на АСНОМ како „Народна библиотека“ и сместена во просториите на Централната библиотека на предвоениот Филозофски факултет во Скопје, основана во 1920 како прва универзитетска библиотека во Македонија. Првичниот наследен фонд изнесувал околу 150 000 единици, а библиотеката имала 50 читателски места и дванаесет вработени[7].

Стариот Филозофски факултет во Скопје (1920-ти)

Во 1945 било решено за доставување на задолжителен примерок од македонската издаваштво, со што библиотеката постанала национална депозитна библиотека на тогашната Народна Република Македонија. Покрај основната функција на национална библиотека, НУБ била дефинирана како општонаучната и универзитетска библиотека за Универзитетот “Кирил и Методиј” од Скопје, што било формално санкционирано со Законот за библиотеките во НР Македонија од 1960 година.

Во 1952 година, библиотеката ја добила целата зграда на дотогашниот филозофски факултет, со што нејзините капацитети се прошириле и се отвориле нови служби: подготовка на македонската национална библиографија (1949), книговрзница за заштита на фондот (1953) и библиотечен центар/матична служба (1954). Во 1958 година, таа го добила името „Народна и универзитетска библиотека“[5], а со републичкиот Закон за библиотеките од 1960 година, таа ја добила функцијата на централна и матична библиотека на СРМ.

Во земјотресот од 1963 зградата на НУБСК била целосно урната, со што тешко настрадал и нејзиниот фонд (500 000 единици). По спасувањето на фондот, библиотечните единици биле привремено преселени во Даут-пашиниот амам, а во 1964 година во наменски монтажни објекти сè до преселувањето во новата зграда која била свечено отворена на 27 декември 1971 година.[8]

Во наредниот период биле созадени посебните фондови (збирки) како микрофилмската лабораторија (1966) и лабораторијата за конзервација и реставрација (1970). Во 1966 година се формирала и посебна служба за библиографски информации која подоцна, во 1976 година, прераснала во Реферален центар, каде што отпочнале првите активности за автоматизација на библиотечното работење.

Збирки[уреди | уреди извор]

Посебните збирки на библиотеката се одделени по тематика.[9]Тука се вбројуваат следниве збирки: Археографија, Музичка уметност, Ориентални ракописи и ретки публикации, Ликовна збирка, Картографија, Дробен печат, Разгледници, Ретка периодика, Микорофилмска збирка, Архивски примерок, Докторски дисертации и магистерски тези, Извештаи од научно-истражувачки проекти и Германската читалница.

Служби[уреди | уреди извор]

Фоаје на библиотеката

Во библиотеката работат голем број служби, секоја задолжена за извесен аспект од работењето на институцијата:[10]

  • Прием на задолжителен примерок и експедиција
  • Комплетирање на задолжителен примерок и техничка обработка
  • Меѓународна размена, купување и подарок
  • Стручна обработка на монографски публикации
  • Kаталогизација на монографски публикации и ЦИП
  • Обработка на сериски публикации
  • Информации - општи информации за библиотеката, услуги и услови за нивно користење; содржина и организација на фондовите и условите според кои тие се користат
  • Упатување и обука за самостојно користење на каталозите, секундарни и терцијарни извори на информации (индекси, библиографии, централни каталози и сл.);
  • Библиографски пребарувања за определени теми од различни области преку печатени и електронски извори на информации (на пр. COBISS)
  • Заштита на библиотечни материјали. Услуги од областа на заштитата на библиотечни материјали:
  • Конзервација и реставрација: Микрофилмско и дигитално фотографирање; Подврзија
  • Зачленување
  • Археографска збирка, ретки и старопечатени книги
Споменик на Св. Климент Охридски во дворот на НУБСК
Простор за пребарување на каталозите на НУБСК
  • Стручен секретар и односи со јавноста
  • Стручна помош на библиотеките во Македонија и организирање Основен курс за библиотечно работење
  • Меѓународна соработка
  • Културни манифестации
  • Специјални библиографии
  • Издавачка дејност
  • Маркетинг

Млад Светиклиментов универзитет[уреди | уреди извор]

Младиот Светиклиментов универзитет“ е семинарска иницијатива на библиотеката која има за цел да го зачува духот на просветната дејност на Свети Климент Охридски во IX и X век. Во склоп на курсевите се одржува работилница за рачно производство на еколошка хартија, работилница на примена на рачно изработена хартија во печатарски, конзерваторски и сликарски цели и работилница за запознавање со основните елементи на глаголицата.[11]

Директори[уреди | уреди извор]

Читалница во библиотеката

Досега библиотеката имала дванаесет директори:[12]

Библиотекарски изданија[уреди | уреди извор]

Други установи во склоп на библиотеката[уреди | уреди извор]

Признанија[уреди | уреди извор]

За придонесот во научниот, културниот и вкупниот општествен развој на Македонија, библиотеката има добиено разни општествени награди и признанија.[5] Најзначајни од нив се:

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]